“တပ်မတော်၏ အဓိကတာဝန်သည် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားတို့၏ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးပင်ဖြစ်သည့်အတွက် မိမိတို့တာဝန်များကို မှန်မှန်ကန်ကန်ဖြင့် ကျေပွန်စွာထမ်းဆောင်နိုင်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း” နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ကလောတပ်နယ်၌ ပြောကြားခဲ့သည်။
တပ်မတော်သည် တိုင်းပြည်အေးချမ်းသာယာဝပြောရေးနှင့် ပြည်သူများ၏ အသက်အိုးအိမ်စည်း စိမ်တို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးလျက်ရှိသည်။ KIA၊ TNLA၊ MNDAA၊ AA၊ BPLA နှင့် PDF တို့သည် တိုင်းပြည်အလုံးစုံပျက်စီးရေးကို ကြံစည်လုပ်ဆောင်နေကြသည်။ တိုင်းပြည်ပျက်စီး ရေးကို လုပ်ဆောင် နေကြသည့် အကြမ်းဖက်အဖျက်သမားသောင်းကျန်းသူများအား တိုင်းရင်း သားပြည်သူ တစ်ရပ်လုံးက ဆန့်ကျင်ရှုတ်ချနေကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံနှင့်ပတ်သက်၍ ကုလသမဂ္ဂနှင့် နိုင်ငံအဖွဲ့အစည်းအချို့က စွပ်စွဲပြောဆိုချမှတ်မှုများ မကြာခဏလုပ်ဆောင်နေသည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် နိုင်ငံရေးသွတ်သွင်းမှုအရ လုပ်ဆောင်နေမှုများသည် အထူးအဆန်းမဟုတ်တော့သော်လည်း လုပ်ဆောင်မှုမှန်သမျှကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ဂုဏ်သိက္ခာအတွက် တိကျခိုင်မာသည့်အချက်အလက်များဖြင့် ပြန်လည်တုံ့ပြန်ချေပရမည် ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးသည်မှာ ၇၅ နှစ်ကာလသို့ ဝင်ရောက်လာပြီ လူတိုင်းလူတိုင်းသိကြမည် ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ဖွံ့ဖြိုးမှုနောက်ကျသည့် နိုင်ငံစာရင်းတွင်ရှိနေသည်။ ဒေသတွင်းနိုင်ငံများနှင့် ရင်ပေါင်တန်း နိုင်ရန်ပင် လိုအပ်ချက်များ ရှိနေသေးသည်။ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန်အတွက် အလုပ်လုပ်ကြရမည် ဖြစ်သည်။ အလုပ်လုပ်နိုင်ရန်အတွက် လုပ်ချင်ကိုင်ချင်စိတ်နှင့် အလုပ်လုပ်နိုင်သော အခြေအနေ၊ အခွင့်အလမ်းများ ရှိရမည်ဖြစ်သည်။
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို ငြိမ်းချမ်းသာယာဝပြောရေး၊ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်ကိုအခြေခံသည့် ပြည်ထောင်စုအဖြစ် တည်ဆောက်လျက်ရှိရာတွင် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်အခြေခံဖြင့် ဆောင်ရွက်ကြရန် အလွန်အရေးကြီးသည်။ နိုင်ငံ၏ကောင်းကျိုးကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် တစ်ဦးကောင်းတစ်ယောက်ကောင်းဖြင့် ဆောင်ရွက်၍မရနိုင်ဘဲ တိုင်းရင်းသားပြည်သူ အားလုံး၏ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကိုအခြေခံသော ပေါင်းစုအင်အားဖြင့် တက်ညီ လက်ညီဆောင်ရွက်ကြရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။
ကြေးမုံ,အယ်ဒီတာ့အာဘော်
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာချို့တဲ့နေသောသူကို အားနည်းသူဟု ခေါ်သည်။ အားနည်းသူမှာ ပြည့်စုံသူတို့နှင့် တန်းတူမဟုတ်သဖြင့်လောက ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပစ်ပယ်တတ်သည့်သဘောဓလေ့ရှိတတ်သည်။ အားနည်းသူကို ပစ်ပယ်မထားဘဲ အများနှင့်တန်းတူ လက်တွဲဖေးမကူကာ ထောက်ပံ့မြှင့်တင်အားပေးပါက အားနည်းသော်လည်း စိတ်ဓာတ်ခွန်အားထက်မြက်မြင့်မားပြီး လောကအလယ်တွင် ထူးချွန်ထက်မြက်သည့် လူ့စွမ်းအားများပင် ဖြစ်နိုင်ပေသည်။
လူ့ဘောင်လောကတွင် ဘဝပေးအခြေအနေကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ လူတို့ပယောဂကြောင့်သော် လည်းကောင်း ကိုယ်လက်အင်္ဂါချို့ယွင်းနေသူ များစွာရှိပေသည်။ ယနေ့ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် မသန်စွမ်းဖြစ်ပွားမှု ရာခိုင်နှုန်းသည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်အထိ မြင့်တက်လာသည်ဟု ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က အသိပေးထားသည်။ မသန်စွမ်းသူများသည် လူဦးရေအားဖြင့် သန်းပေါင်း ၁၀၀၀ ကျော်ရှိနေသဖြင့် မသန်စွမ်းသူများ၏အရေး၊ မသန်စွမ်းသူများ၏ဘဝ၊ မသန်စွမ်းသူများ၏ အခွင့်အရေးများကို ပိုမိုအလေးထား ဆောင်ရွက်ပေးကြရမည် ဖြစ်သည်။
“မသန်စွမ်းသူများသည်လည်း လူသားများပင်ဖြစ်သည့်အတွက် မသန်စွမ်းသူများ၏ ကျန်းမာသန်စွမ်းရန်၊ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်ရန်လည်း လိုအပ်လာပါကြောင်း၊ ထို့ကြောင့်မသန်စွမ်းသူတစ်ဦးချင်းစီ၏ စိတ်ဓာတ်ခွန်အား မြင့်မားစေရန်နှင့် ဝါသနာပါရာ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်နိုင်စေရန်အတွက် မသန်စွမ်းသူများ၏ ခန္ဓာကိုယ်ကျန်းမာသန်စွမ်းမှုကိုရော စိတ်ဓာတ်ကိုပါ မြင့်မားလာစေရန် မိမိတို့ဝါသနာပါရာ အားကစားနည်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်ရေး အားပေးမြှင့်တင်ပေးလျက်ရှိပါကြောင်း” (၁၁) ကြိမ်မြောက် အာဆီယံမသန်စွမ်းသူများ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ဆုတံဆိပ်ရရှိခဲ့သည့် မြန်မာအားကစားအဖွဲ့များအား နိုင်ငံတော်က ဂုဏ်ပြုဆုချီးမြှင့်ပွဲတွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်က ပြောကြားခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာစာရင်းအရ ကွင်းဆင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သော အခြေခံစစ်တမ်းတွင် နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၄ ဒသမ ၆ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သော လူဦးရေ ၂ ဒသမ ၃ သန်းခန့်သည် မသန်စွမ်းသူများဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့်အတူ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းများ၊ စေတနာရှင်ပြည်သူများအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ မသန်စွမ်းသူများ၏ ဘဝစိုပြည်သာယာလှပအောင် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး၊ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာမြင့်မားရေးနှင့် သန်စွမ်းသူများနည်းတူ တန်းတူညီမျှအခွင့်အရေးများကို ဦးစားပေးသည့် အစီအစဉ်အမျိုးမျိုးကို ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။
ယနေ့ကာလတွင် မသန်စွမ်းသူများ၏အရေးကို ကုလသမဂ္ဂအပါအဝင် နိုင်ငံတကာမှ အထူးအာရုံစိုက် အလေးထားဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိရာ အားကစားကဏ္ဍကိုလည်း အလေးထားဆောင်ရွက်ပေးသည်။ အာဆီယံဒေသတွင်းရှိ မသန်စွမ်းသူများ အားကစားအဆင့်အတန်း မြင့်မားတိုးတက်စေရေးနှင့် ဒေသတွင်း ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု မြှင့်တင်နိုင်ရေးအတွက် အာဆီယံမသန်စွမ်းသူများ အားကစားအဖွဲ့ချုပ်ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပသည့် မသန်စွမ်းသူများ အားကစား ပြိုင်ပွဲတိုင်းတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ ပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သော အားကစားသမားဦးရေမှာ အနည်းငယ်သာဖြစ်သော်လည်း အားကစား အမျိုးအစားတိုင်းတွင် ဆုတံဆိပ်များစွာ ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည့် သမိုင်းမှတ်တိုင်ရှိသည်။
ပြီးခဲ့သည့် (၁၁)ကြိမ်မြောက် အာဆီယံမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ မသန်စွမ်းအားကစားသမားများက ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကြရာ ရွှေတံဆိပ် ၁၄ ခု၊ ငွေတံဆိပ် ၁၂ ခု၊ ကြေးတံဆိပ် ၁၇ ခု စုစုပေါင်း ဆုတံဆိပ် ၄၃ ခုရရှိပြီး ပြိုင်ပွဲဝင် ၁၁ နိုင်ငံအနက် အဆင့် ၆ နေရာ ရရှိခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲတွင် ထိပ်ဆုံးသို့ မရောက်ရှိသော်လည်း နိုင်ငံအတွက် အကောင်းဆုံးကြိုးစားယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ နိုင်ငံတော်အတွက် ဆုတံဆိပ်များ ရယူပေးနိုင်ခြင်းသည် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ကို အားကစားဖြင့် မြှင့်တင်ပေးရာ ရောက်သည့်အပြင် နိုင်ငံတကာအားကစား ပြိုင်ပွဲများတွင် အောင်နိုင်မှုဆုတံဆိပ်များ ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာအလယ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အလံကို လွှင့်တင်၍ နိုင်ငံတော်သီချင်းလွင့်ပျံ့အောင် စွမ်းဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် မသန်စွမ်းသူများအား မေတ္တာတရားဖြင့် အားပေးမြှင့်တင်ပေးလျက် ရှိပြီး အမိမြန်မာနိုင်ငံတော်အလံကို လွှင့်တင်ကာ နိုင်ငံတော်သီချင်း ပျံ့လွင့်စွမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည့် မသန်စွမ်းအားကစားသမားများကိုလည်း အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် ထိုက်ထိုက်တန်တန် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ပေးခဲ့ရာ ပြိုင်ပွဲတွင် နိုင်ငံအလိုက် အဆင့်တစ်ခုကို ရယူပေးနိုင်ခဲ့သော မြန်မာမသန်စွမ်း အားကစားသမားများ၏ ကြိုးပမ်းစွမ်းဆောင်မှုနှင့်ဇွဲလုံ့လ၊ စိတ်ဓာတ်တို့ကို မှတ်တမ်းတင် ဂုဏ်ပြုလိုက်ရပါကြောင်း။ ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားညီအစ်ကိုမောင်နှမအပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ယဉ်ကျေးမှု၊ ကိုယ်ပိုင်ဓလေ့ထုံးတမ်း အစဉ်အလာများကို နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ကြပြီး မရှိအတူရှိအတူ အေးအတူပူအမျှ စုပေါင်းနေထိုင်ခဲ့ကြသည့် သမိုင်းကြောင်း အစဉ်အလာကောင်းများရှိခဲ့ပြီး ရှေးပဝေသဏီကာလကပင် ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်းကိုယ့်ကြငှန်းဖြင့် ကမ္ဘာ့ အလယ်တွင် လွတ်လပ်ဝင့်ထည်၍ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံအဖြစ် တင့်တယ်စွာ ရပ်တည်ခဲ့ကြသည်။
ကြေးမုံ,အယ်ဒီတာ့အာဘော်
ကျန်းမာသန်စွမ်းဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အဓိကလိုအပ်ချက်မှာ အာဟာရဓာတ် ပြည့်ဝသောအစားအစာ စားသုံးခြင်းဖြစ်သည်။ အာဟာရပြည့်ဝရေးအတွက် သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက် အသီးအနှံတို့အပြင် အသား၊ ငါးမျိုးစုံတို့ကို မျှတစွာစားသုံးရသည်။ နိုင်ငံများသည် နှစ်စဉ်တိုးပွားနေသော လူဦးရေအတွက် အသားငါး စားနပ်ရိက္ခာလုံလောက်ဖူလုံရေးကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေကြသည်။
မြန်မာ့အလင်း,အယ်ဒီတာ့အာဘော်
၁၉၆၅ ခုနှစ်မှစတင်၍ နှစ်စဉ် မေလ ၁၂ ရက်နေ့ ကျရောက်တိုင်း ကျင်းပလာခဲ့သည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သူနာပြုများနေ့ (International Nurses Day) သည် ယခုနှစ်တွင် (၅၈) ကြိမ်မြောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများတွင် သူနာပြုများ၏အခန်းကဏ္ဍမှာ လွန်စွာအရေးပါသည့်အလျောက် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ သူနာပြုများအား ဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သူနာပြုများနေ့ကို ကျင်းပခြင်း ဖြစ်သည်။
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး ကောင်စီအစည်းအဝေး(၁/၂၀၂၃)၌ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က နိုင်ငံတော်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးပကတိဖြစ်စဉ်များကို ရှင်းလင်းပြောကြားသွားခဲ့ရာတွင် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုအခြေအနေများကို သိရှိခဲ့ရသည်။
“အေးချမ်းသာယာပြီး ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သည့် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော်သစ် ကိုတည်ဆောက်ရာတွင် နိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားပြည်သူအားလုံး၏ အသိဉာဏ်ပညာနှင့် စိတ်ရင်းစေတနာမှန်ကန်မှုသည် အဓိကကျပါသည်။ မိမိတို့အကျိုးစီးပွားထက် ပြည်ထောင်စုကြီးတစ်ခုလုံး၏ အကျိုးစီးပွားကို ချိန်ထိုးစဉ်းစား လုပ်ဆောင်ကြရန်လိုအပ်ပါသည်။ မိမိတို့၏ ရပ်တည်ဆောင်ရွက်မှုများအပေါ် ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျဖြင့် အမှားအမှန်၊ အကောင်းအဆိုးကို ခွဲခြားဆင်ခြင်ဆောင်ရွက်ကြမှသာ နိုင်ငံနှင့် ပြည်သူကို အကျိုးပြုရာရောက်မည်ဖြစ်ပါသည်။” နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်၏ (၇၆)နှစ်မြောက် ပြည်ထောင်စုနေ့အခမ်းအနားသို့ပေးပို့သည့် သဝဏ်လွှာပါ အထက်ပါမှာကြားချက်သည် နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားများ အလေးထားရမည့်အချက်ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဖိတ်ခေါ်သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲသို့ NCA လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးသည့် အဖွဲ့ခုနစ်ဖွဲ့ နှင့် NCA လက်မှတ်မရေးထိုးရသေးသည့်အဖွဲ့သုံးဖွဲ့တို့ တက်ရောက်ကြမည်ဟု သိရသည်။ လက်ရှိနိုင်ငံတော်အစိုးရအနေဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံး ထာဝရငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရေးအတွက် NCA စာချုပ်ပါသဘောတူညီချက်များအတိုင်း ဖြစ်နိုင်သမျှ အလေးထားလုပ်ဆောင်သွားရန် ရှေ့ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ရပ်အဖြစ် ချမှတ်ထားပြီးဖြစ်သည်။
အားကစားသည် ကျန်းမာကြံ့ခိုင်စေသည့်အပြင် အားကစားသမားရော အားပေးကြသူများပါ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားမြင့်မားစေသည့် ကဏ္ဍတစ်ခုဖြစ်သည်။ အားကစားအောင်မြင်မှုဖြင့် စိတ်ဓာတ်ခွန်အားမြင့်မားလာကြသလို နိုင်ငံ့ဂုဏ်လည်းမြင့်မားပြီး တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအတွက် ခွန်အားများဖြစ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်က အားကစားကဏ္ဍကို မြှင့်တင်အားပေးလျက်ရှိရာ အားကစားသမားကောင်းများ စဉ်ဆက်မပြတ်ပေါ်ထွန်းနေသည်။
ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စီးပွားရေးကျဆင်းမှုသည် ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် ကမ္ဘာ့စီးပွား ပျက်ကပ်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် အကြီးမားဆုံး အပြင်းထန်ဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံအသီးသီး တို့၏ အစိုးရများဘဏ္ဍာရေးအကျပ်ဆိုက်ခဲ့ကြပြီး ငွေကြေးဈေးကွက် ချည့်နဲ့သွားခဲ့သလို ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍ လေးလံနှေးကွေးသွားခဲ့သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ တုံ့ဆိုင်းသွားခဲ့ပြီး ကုန်ထုတ်လုပ်မှု၊ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများမှ လူသန်းပေါင်းများစွာ အလုပ်အကိုင်များကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ကြရသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ခေတ်သစ်မြန်မာနိုင်ငံကို မွေးဖွားသူဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံကို လွတ်လပ်ရေးတံခါးဝသို့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သူဟူ၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး မဟတ္တမဂန္ဒီက ဆိုခဲ့သည်။ အာရှတိုက်၏ ပဒေသရာဇ်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဘဝမှ အရင်းရှင်နယ်ချဲ့ ကိုလိုနီနိုင်ငံဘဝသို့ ကျရောက်ခဲ့ရသော မြန်မာနိုင်ငံကို နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်ကြာခဲ့ပြီးသည့်နောက်တွင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံအဖြစ်သို့ ရောက် အောင် စွမ်းဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့သူမှာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဖြစ်သည်။
ကြေးမုံ,အယ်ဒီတာ့အာဘော်
၁၉၆၇ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဗန်ကောက်မြို့၌ အာဆီယံ ကြေညာစာတမ်းအား ထုတ်ပြန်၍ “တစုတစည်းတည်းသော အရှေ့တောင်အာရှဒေသကို ထူထောင်ရန်” ဟူသည့် အန္တိမရည်မှန်းချက်ဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (ASEAN) ကို စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ စင်ကာပူ ငါးနိုင်ငံ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကျောင်းသားများ ကျောင်းမတက်ရေးအတွက် အကြမ်းဖက်မှု၊ နှောင့်ယှက်မှု၊ ခြိမ်းခြောက်မှု လုပ်ရပ်များ ပိုမိုများပြားလာသည်။ ပညာရေးမှူးရုံးအဆောက်အအုံများကို တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ကျောင်း များကို တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ဆရာ ဆရာမများကို ခြိမ်းခြောက် နှောင့်ယှက်ခြင်းအပါအဝင် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ကျောင်းများ မဖွင့်လှစ်နိုင်အောင်၊ ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများ ကျောင်း မတက်နိုင်အောင်၊ ပညာသင်ကြားခွင့်ဆုံးရှုံးအောင် ပြုလုပ်ကာ အနာဂတ်တိုင်းပြည်၏ အညွန့်အဖူးကလေးများကို အညွန့်ချိုးဖျက်ဆီးနေကြသည်။
သက်ရှိတို့၏ ရှင်သန်နေထိုင်မှုအတွက် သစ်ပင်များကလွန်စွာအရေးပါသည်။ သစ်ပင်များက လေထဲမှကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ကိုစုပ်ယူပြီး အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ကိုပြန်လည်ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ လေထဲမှဖုန်နှင့်အမှုန်အမွှားများကို စစ်ယူထားနိုင်ပြီး လေထု၏အပူရှိန်ကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ သစ်ပင်များမှအငွေ့ပြန်ခြင်းဖြင့် အအေးဓာတ်နှင့် လေထုတွင်ရေငွေ့ ပါဝင်မှုပိုမိုမြင့်မားလာစေသည်။ မြေဆီလွှာနှင့်ရေဓာတ်တို့ကိုထိန်းသိမ်းပေးထားနိုင်ခြင်းကြောင့် မြေအောက်ရေကိုလည်း ကောင်းစွာတည်ရှိစေသည်။
ပြီးခဲ့သည့် နှစ်ကုန်ပိုင်းနှစ်လအတွင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ် ဆက်စပ်နယ်မြေအတွင်းရှိ ကျေးရွာ ၂၂ ရွာမှ ပြည်သူတို့၏ အိမ်ခြေ ၁၀၀၀ ကျော် မီးရှို့ခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါ ရွာများသည် ရွှေကူ၊ ကသာ၊ ထီးချိုင့်၊ အင်းတော်မြို့ နယ်များအတွင်းတည်ရှိသည့် ကျေးရွာများဖြစ်ပြီး အကြမ်းဖက်သမားများနှင့် သောင်းကျန်းသူပူးပေါင်းအဖွဲ့များက ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဖြင့် နှစ်လအတွင်း ၂၃ ကြိမ် မီးရှို့ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင်စာတတ်မြောက်မှု ၈၉ ဒသမ ၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် ကြားဖြတ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ စာတတ်မြောက်မှု ၈၉ ဒသမ ၁ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်ဟု သိရသည်။ စာမတတ်သူအရေအတွက်အားဖြင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက် ၁၅ နှစ်နှင့်အထက် စာမတတ်သူ ၃ ဒသမ ၅၅ သန်းခန့် ရှိနေပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် ကြားဖြတ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက် ၁၅ နှစ်နှင့်အထက် စာမတတ်သူပေါင်း ၄ ဒသမ ၁ သန်းခန့်ရှိနေသည်ဟု သိရသည်။
