အျခားသူမ်ား၏ အခြင့္အေရးႏွင့္ လြတ္လပ္ခြင့္မ်ား ေလးစားေရး (Respect to the rights and freedom of others)

ကုိစစ္(လူမႈ)

ကမၻာ့လူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္း (အတိုအားျဖင့္ UDHR) ၏ နိဒါန္း ေျခာက္ခုေျမာက္ အပိုဒ္တြင္ ''ကုလသမဂၢအဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံတုိ႔သည္ ကုလသမဂၢအဖြဲ႕ႏွင့္ပူးေပါင္း၍ လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ အေျခခံလြတ္လပ္ခြင့္မ်ားကို ကမၻာ့တစ္ဝန္းလံုးက ပိုမိုျမႇင့္တင္ေလးစားလိုက္နာ က်င့္သံုးၾကေစေရးအတြက္ ေဆာင္ရြက္မည္ဟု ကတိျပဳၿပီးျဖစ္ေသာေၾကာင့္ လည္းေကာင္း'' ဟု အခိုင္အမာေဖာျ္ပထားေပသည။္ ထုိ႕ေၾကာင့္ ကမၻာ့ႏုိင္ငံမ်ားသည္ လူ႕အခြင့္အေရးႏွင့္ အေျခခံလြတ္လပ္ခြင့္မ်ားကို ေလးစားလိုက္နာၾကရန္တာဝန္ (Responsibility)ရွိေပသည္။

UDHR ၏အပိုဒ္(၁) တြင္ ပါရွိသည့္ ''လူသားအားလံုးသည ္ လြတ္လပ္သူမ်ားအျဖစ္ ေမြးဖြားလာၾကၿပီး ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ အခြင့္အေရးမ်ား တန္းတူရည္တူရွိၾကသည္။ လူတို႔၌ ဆင္ျခင္တံုတရားႏွင့္ အမွားအမွန္ ေဝဖန္ပိုင္းျခားႏုိင္ေသာ အသိဥာဏ္ရွိၾက၍၊ တစ္ဦးကိုတစ္ဦး ညီရင္းအစ္ကုိ စိတ္ဓာတ္ျဖင့္ ဆက္ဆံက်င့္သံုးသင့္သည္'' ဟု တိုက္တြန္းထားပါသည္။ ရွင္းလင္းရသည္ရွိေသာ္ အေႏွာင္အဖြဲ႕မရွိလြတ္လပ္သူမ်ားသာျဖစ္သည္။ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ အခြင့္အေရးမ်ားလည္း အားလံုးအတူအညီသာ ရရွိခံစားခြင့္ ရွိၾကသည္။ လူ႕အခြင့္အေရးမ်ား ရရွိ ခံစားႏုိင္ခြင့္ ေဆာင္ရြက္ပုိင္ခြင့္တုိ႕ က်င့္သုံးရာတြင္ အေပးအယူ မွ်မွ်၊ ဆင္ျခင္ေဝဖန္မႈ ရွိရွိျဖင့္ ခ်စ္ခင္ၾကင္နာေသာ ညီအစ္ကို သဖြယ္၊ ညီအစ္မသဖြယ္က်င့္သံုးၾကရန္ လိုအပ္ပါေၾကာင္း ေဖာ္ညႊန္းထားျခင္း ျဖစ္ေပသည္။

UDHR ၏ အပိုဒ္ (၂၉) (၂) တြင္ ''မိမိ၏အခြင့္အေရးမ်ားႏွင့္ လြတ္လပ္ခြင့္မ်ားကို က်င့္သံုးရာတြင္ လူတိုင္းသည္ အျခားသူမ်ား၏အခြင့္အေရးမ်ားႏွင့္ လြတ္လပ္ခြင့္ကုိ အသိအမွတ္ျပဳ၍ ေလးစားရန္ အလုိ႕ငွာလည္းေကာင္း၊ ဒီမိုကေရစီလူ႔အဖြဲ႕အစည္းတြင္ တရားမွ်တေသာ လိုအပ္ခ်က္မ်ားျဖစ္သည့္ ကိုယ္က်င့္တရား၊ အမ်ားျပည္သူ ေအးခ်မ္းသာယာေရးႏွင့္ အက်ဳိးစီးပြားျဖစ္ထြန္းေရးတုိ႔ကို ျဖည့္ဆည္းရန္အလို႔ငွာ လည္းေကာင္း၊ ဥပေဒအရသတ္မွတ္ ထားသည့္ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားအတိုင္းသာ က်င့္သံုးပိုင္ခြင့္ရွိသည္'' ဟု ေဖာ္ျပပါရွိသည္။ အျခားသူမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားႏွင့္ လြတ္လပ္ခြင့္မ်ားကုိ ေလးစားရန္ တစ္နည္းဆိုေသာ္ မထိပါးမိရန္ တိုက္တြန္းထားျခင္းျဖစ္သလို ဥပေဒျပ႒ာန္းခ်က္မ်ား အတြင္းမွသာ က်င့္သံုးခြင့္ရွိသည္ကို ရွင္းလင္းစြာ သတိေပးထားသည္။

ေကာ္မရွင္၏ '' ရည္ရြယ္ခ်က္'' တစ္ရပ္မွာ-

''ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း၌ လူ႔အခြင့္အေရးျမႇင့္တင္ျခင္းႏွင့္ ကာကြယ္ျခင္း အားျဖင့္ လူ႕အခြင့္အေရးကုိ ေလးစားလုိက္နာ က်င့္သုံးသည့္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္ ေပၚေပါက္လာေစရန္” ဟု ျဖစ္သည္။ လူ႕အခြင့္အေရးမ်ားကုိ ေလးစားရုံသာမက လုိက္နာက်င့္သုံးသည့္ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္ ေပၚေပါက္လာေရးကုိ ရည္ရြယ္ေမွ်ာ္မွန္းေပသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ အမ်ဳိးသား လူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္၏ လူ႔အခြင့္အေရး အသိပညာျမႇင့္တင္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား၏ ရည္ရြယ္ခ်က္တစ္ရပ္မွာ-

''ေလာကပါလတရားႏွင့္ ျဗဟၼာစိုရ္တရားထြန္းကားၿပီး လူ႔အခြင့္အေရးစံႏႈန္းမ်ားျမင့္မားေသာ လူ႔ေဘာင္ေပၚထြန္း ေစရန္အတြက္ ႏုိင္ငံသားတုိင္း လူ႔အခြင့္အေရးမ်ား လိုက္နာက်င့္သံုးတတ္ေစရန္'' ျဖစ္သည္။

ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ ရရွိပုိင္ဆုိင္လုိေသာ၊ တည္ေဆာက္လုိေသာ လူ႕အခြင့္အေရး စံႏႈန္းမ်ားႏွင့္ ကုိက္ညီေသာ လူ႕ေဘာင္ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္ ျဖစ္ထြန္းလာေရးအတြက္ အခ်င္းခ်င္းအေပၚ ေမတၱာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာႏွင့္ ဥပကၡာတရားမ်ား ထားရွိျခင္း၊ ေလာကပါလတရား (၃) ပါး၏လြတ္လပ္ျခင္း-ညီမွ်ျခင္း-တရားမွ်တျခင္းမ်ား က်င့္သံုးျခင္းျဖင့္လည္း လူ႔အခြင့္အေရးမ်ား ျမႇင့္တင္သင့္ လွေပသည္။

လြတ္လပ္ခြင့္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အေတြ႕အႀကဳံတစ္ခုကုိ ေဖာ္ျပလုိပါသည္။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ေကာ္မရွင္အဖြဲ႕ ၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ ေအာင္လံၿမိဳ႕၌ လူ႕အခြင့္အေရးအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာမ်ား ေဟာေျပာပြဲ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါသည္။ ေဟာေျပာၿပီး အေမးအေျဖ အျပန္အလွန္ ျပဳလုပ္သည္။ အသက္(၈၀)ေက်ာ္ခန္႕ရွိ အၿငိမ္းစား အရာရွိတစ္ဦးက တင္ျပတုိင္ၾကားသည္မွာ “ညအခ်ိန္မေတာ္ တြင္ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္တခ်ဳိ႕၏ က်ယ္ေလာင္ေသာ အိတ္ေဇာသံေၾကာင့္ လန္႔ႏိုးၿပီး ျပန္အိပ္၍မရေတာ့ေၾကာင္း၊ ေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္ေပးေစလုိေၾကာင္း'' ျဖစ္သည္။ ဆိုင္ကယ္စီးသူ၏ မဆင္မျခင္ ပါဝါအိတ္ေဇာတပ္၍ စီးနင္းမႈေၾကာင့္ အျခားလူတြင္ ထိခိုက္ခံစားမႈျဖစ္ရသည္ကို ကြၽန္ေတာ္နားလည္လုိက္သည္။ အသံ၏ ပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈ (Noise Pollution) ျဖစ္ေစပါသည္။ ဤတင္ျပခ်က္အေပၚ အဖြဲ႕ေခါင္းေဆာင္ ကြၽန္ေတာ္မွပင္ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး အစိုးရ၏ ပါဝါအိတ္ေဇာတပ္ကားမ်ားအား ဖမ္းဆီး ထိန္းသိမ္းၿပီး ဥပေဒအရ အေရးယူသင့္တာယူ၊ သတိေပး ျပန္လႊတ္တာလႊတ္၍ ေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္ေပးမႈကို ဥပမာေပးရွင္းျပၿပီး ၿမိဳ႕နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးအေနျဖင့္ သင့္ေတာ္သလို တားျမစ္ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ တုိက္တြန္းရသည္။

လူ႕အခြင့္အေရးကုိ “လူသားတုိ႕၏ လူ႕အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ ရရွိခံစားႏုိင္ခြင့္ႏွင့္ ေဆာင္ရြက္ပိုင္ခြင့္'' ဟု ဖြင့္ဆိုေပသည္။ ရရွိခံစားပိုင္ခြင့္တြင္လူသားတစ္ဦး၏ေမြးရာပါ အခြင့္အေရးမ်ား ရရွိခံစားႏုိင္ခြင့္ရွိၿပီး အျခားသူမ်ား၏ အခြင့္အေရးအတြက္ကုိလည္း ေဆာင္ရြက္ေပးရမည့္ တာဝန္ဝတၱရား ရွိလာပါက ေဆာင္ရြက္ေပးရန္လုိအပ္ပါသည္။ ဒါေၾကာင့္ သင္၏ ေဆာင္ရြက္ရန္ ဝတၱရား ရွိမႈတြင္ “အျခားသူ၏ အခြင့္အေရးႏွင့္ လြတ္လပ္ခြင့္” မ်ားကုိ ေလးစားရန္လည္း အထူးလုိအပ္လွေပသည္။

''လူအခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ေလးစားရမည္'' (Due to respect)ဟူေသာ စကားမွာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ လူမႈဘဝ နယ္ပယ္တြင္ ေျပာရိုးေျပာစဥ္ ၾကားရေလ့ရွိသည္။ ဤစကားသည္ ''လူ႔အခြင့္အေရး၏ အျပန္အလွန္ေလးစားျခင္း''ႏွင့္ အႏွစ္သာရတူသာ ျဖစ္သည္။

UDHR၏ အပိုဒ္(၃) တြင္ ''လူတိုင္းတြင္ အသက္ရွင္သန္ခြင့္၊ လြတ္လပ္ခြင့္ႏွင့္ လူပုဂၢိဳလ္လံုၿခံဳမႈ ရခြင့္ရွိသည္'' ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။ လူသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးႏွင့္ လြတ္လပ္ခြင့္ကို အကာအကြယ္ေပးထားသည္။ ကမၻာႀကီးသည္ ၂၁ ရာစုသို႕ ေရာက္ေနၿပီျဖစ္သည္။ လူသားအျဖစ္ ေပၚထြန္းလာခဲ့သည္ႏွင့္ ဆုိေသာ္ ႏွစ္ေပါင္းသန္းခ်ီ ၾကာေညာင္းခဲ့ပါၿပီ။ သုိ႕ေသာ္ ကမၻာ့ေနရာအႏွံ႔အျပားတြင္ စိုးရိမ္ထိတ္လန္႔ဖြယ္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ား ၾကားသိရပါသည္။ အင္တာနက္ႏွင့္တီဗီြသတင္းမ်ားတြင္ ေတြ႕ျမင္ေနရသည္။ ဥပမာ-ထိုင္းႏိုင္ငံႏွင့္ မေလးရွားႏုိင္ငံနယ္စ နယ္စပ္မွ လူေမွာင္ခိုကူးခံရသူမ်ား၊ တရားမဝင္ ေရႊ႕ေျပာင္းအလုပ္သမားမ်ား၏ အေလာင္းမ်ား ေဖာ္ထုတ္ေတြ႕ရွိမႈမ်ား၊ အင္ဒိုနီးရွားကြၽန္းမ်ားေပၚရွိ ကြၽန္ျပဳခံရသူ ျမန္မာမ်ားႏွင့္ အျခားႏုိင္ငံသားမ်ား၊ အာဖရိကႏွင့္ အေရွ႕အလယ္ပုိင္း ေဒသမ်ားတြင္ အျပစ္မဲ့လူသားမ်ား အစုလုိက္၊ အၿပဳံလုိက္ သတ္ျဖတ္ခံရမႈမ်ား၊ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ား၊ ၿမိဳ႕မ်ားတြင္ အၾကမ္းဖက္ ေဖာက္ခြဲမႈမ်ား၊ ပစ္ခတ္သတ္ျဖတ္ခံရမႈမ်ား၊ လူစီးေလယာဥ္မ်ားအား ေဖာက္ခြဲမႈမ်ားမွာ ကမၻာႀကီး၏ ရတက္မေအးဖြယ္ရာ လူ႕အခြင့္အေရး အေျခအေနမ်ား ျဖစ္သည္။

ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒပုဒ္မ (၃၅၃)တြင္ “မည္သူကုိမွ် တည္ဆဲဥပေဒႏွင့္ အညီမွတစ္ပါး အသက္ကုိ ျဖစ္ေစ၊ ပုဂၢိဳလ္ဆုိင္ရာ လြတ္လပ္မႈကုိ ျဖစ္ေစ နစ္နာဆုံးရႈံးမႈ မျဖစ္ေစရ”ဟု ျပ႒ာန္း၍ အသက္ရွင္သန္ခြင့္ႏွင့္ လြတ္လပ္ခြင့္ကုိ ကာကြယ္ေပးထားပါသည္။ ႏုိင္ငံသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးႏွင့္ ဂုဏ္သိကၡာကို အကာအကြယ္ေပးျခင္းလည္းျဖစ္သည္။

ယေန႔ ကမၻာႀကီးတြင္ လူကုန္ကူးမႈမ်ား၊ လိင္ကြၽန္ျပဳမႈမ်ား၊ လူမ်ားအား တရားမဝင္ သယ္ေဆာင္ျခင္းမ်ား၊ ေခါင္းပံုျဖတ္အျမတ္ထုတ္ၾကသူမ်ား၊ ေခတ္သစ္ ကၽြန္ျပဳျခင္းမ်ား၊ ရက္စက္စြာ ညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈမ်ားကုိ ကမၻာႀကီးက စိတ္မခ်မ္းေျမ့ေသာ္လည္း ျဖစ္႐ိုးျဖစ္စဥ္ ျဖစ္ေနက်မ်ားအျဖစ္ မထူးဆန္း၊ မအံ့ၾသေတာ့ေပ။

ျပည္တြင္းအေစအပါးျပဳမႈရွိေနသည္။ လြန္ကဲစြာ ျပဳက်င့္သည္ရွိေသာ္ ေခတ္သစ္ကၽြန္ျပဳမႈဟု သတ္မွတ္ထုိက္သည္။ အိမ္ေဖာ္အျဖစ္ အသုံးခ်ခံရေသာ ကေလးတစ္ေယာက္သည္ ၎၏ အခြင့္အေရးမ်ား ဆုံးရႈံးသည့္အျပင္ ညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈ ျဖစ္စဥ္မ်ား မၾကာခဏ ၾကားသိရသည္။ ေကာ္မရွင္သုိ႕ တုိင္တန္းမႈမ်ား ရွိသည္။ ေကာ္မရွင္မွ လိုအပ္ေသာ စုံစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳၿပီး ေတြ႕ရွိခ်က္၊ သုံးသပ္ခ်က္၊ တုိက္တြန္းခ်က္မ်ားႏွင့္အတူ သက္ဆုိင္ရာ အစုိးရအဖြဲ႕သုိ႕ ေပးပုိ႕လ်က္ရွိသည္။ သက္ဆုိင္ရာ အစုိးရအဖြဲ႕မွလည္း တည္ဆဲဥပေဒမ်ားႏွင့္အညီလည္းေကာင္း လူ႔အခြင့္အေရး ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေသာ အႏွစ္သာရ ျဖင့္လည္းကာင္း ေဆာင္ရြက္ေျဖရွင္းေပးရန္ လိုအပ္ပါသည္။

UDHR အပိုဒ္ (၂၃-၃)တြင္ ''အလုပ္လုပ္သည့္လူတိုင္းတြင္ မိမိႏွင့္ မိမိ၏ မိသားစုအတြက္ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ ထိုက္တန္ေသာ ဘဝရပ္တည္မႈကို အာမခံႏုိင္မည့္ တရားမွ်တ၍ ေလ်ာ္ကန္သင့္ျမတ္ေသာ အခေၾကးေငြ ရပိုင္ခြင့္ရွိသည္။ လိုအပ္လွ်င္ အျခားလူမႈကာကြယ္ေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ား ကိုလည္း ျဖည့္စြက္ရရွိခံစားပိုင္ခြင့္ရွိသည္'' ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒပုဒ္မ (၂၄)တြင္ “ႏုိင္ငံေတာ္သည္ အလုပ္သမားမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ား ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရန္ လိုအပ္သည့္ ဥပေဒမ်ား ျပ႒ာန္းေဆာင္ရြက္မည္” ဟု ေဖာ္ျပင အလုပ္သမားမ်ားအား အကာအကြယ္ ေပးထားသည္။ ထုိ႕ေၾကာင့္ အလုပ္သမား ဝန္ႀကီးဌာနမွ “အလုပ္သမားအဖြဲ႕ အစည္း ဥပေဒ” (၂၀၁၁)ခုႏွစ္၊ “လူမႈဖူလုံေရးဥပေဒ” (၂ဝ၁၂-ခုႏွစ္)၊ ''အလုပ္သမားေရးရာ အျငင္းပြားမႈေျဖရွင္းေရးဥပေဒ'' (၂ဝ၁၂-ခုႏွစ္)၊ ''အနညး္ ဆုံးလုပ္ခ လစာဥပေဒ '' (၂ဝ၁၃-ခႏွစ္) မ်ား ျပ႒ာန္းခဲ့သည္ကို ေတြ႕ရွိရပါသည္။

အလုပ္လုပ္သူတိုင္းသည္ လခစားျဖစ္ေစ၊ လုပ္ခေန႔စားျဖစ္ေစ၄င္းတို႔ လူမႈဘဝ အဆင့္အတန္း ဖူလံမႈအတြက္ သင့္တင့္ မွ်တေသာ လုပ္အားခမ်ား ခံစားခြင့္ရွိသင့္ေပသည္။ အလုပ္သမားမ်ားက ၄င္းတို႔၏အခြင့္အေရးတြင္ အဓိကက်ေသာ ထုိက္တန္သည့္ လုပ္ခလစာရရွိေရး ဆႏၵျပ ေတာင္းဆိုေနၾကသည္။ ထုိက္တန္သည့္ လုပ္ခလစာ မရရွိျခင္းသည္ အလုပ္သမားမ်ား၏ အခြင့္အေရး လ်စ္လ်ဴရႈခံရမႈ ျဖစ္သည္။ အလုပ္သမားတိုင္းသည္၄င္းတို႔၏လုပ္အား၊ ကၽြမ္းက်င္မႈ ပညာအရည္အခ်င္းအေပၚ မူတည္၍ သင့္ေတာ္ေသာ လုပ္ခ ရခြင့္ရွိသည္။

မသန္စြမ္းသူမ်ားသည္ လူ႔အခြင့္အေရးမ်ားကို ရရွိခံစားခြင့္ႏွင့္မသန္ စြမ္းအခြင့္အေရးမ်ားကိုလည္းရရွိခံစားခြင့္ရွိၾကသည္။ မသန္စြမ္းမ်ား၏ အခြင့္အေရးကိုကြၽန္ေတာ္တို႔ အသိအမွတ္ျပဳေလးစားၾကရန္ လိုအပ္ပါ သည္။ အဓိကမွာ ခြဲျခားမႈမျပဳေရး၊ တန္းတူညီမွ်ေရး၊ လူတိုင္းအက်ံဳးဝင္ ပညာေရး(Inclusive Education-IE) သင္ယူခြင့္၊ လူမႈအသိုင္းအဝိုင္း အတြင္း အက်ံဳးဝင္ပါဝင္ခြင့္ရရွိေရးမ်ားမွာ အဓိကက်ေပသည္။

ကမၻာ့လူ႔အခြင့္အေရးေၾကညာစာတမ္းအပိုဒ္ (၁၈)တြင္ ''လူတိုင္းတြင္ လြတ္လပ္စြာေတြးေခၚခြင့္၊ အမွားအမွန္ေဝဖန္ပိုင္းျခားခြင့္ႏွင့္ ကိုးကြယ္ခြင့္ရွိသည္'' ဟု ဘာသာေရးကိုးကြယ္မႈလြတ္လပ္ခြင့္ကိုေဖာ္ျပထားသည္။

ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ(၃၄) တြင္ ''ၿငိမ္ဝပ္ပိျပားေရးႏွင့္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ျပည္သူ႕ကိုယ္က်င့္တရားေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ျပည္သူ႕ က်န္းမာေရးႏွင့္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ဤဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒပါ အျခား ျပ႒ာန္းခ်က္တို႔ႏွင့္ေသာ္လည္းေကာင္းမဆန္႕က်င္လွ်င္ႏုိင္ငံသားတုိင္းသည္ ဘာသာ သာသနာေရးတြင္လြတ္လပ္စြာ ယူဆႏုိင္ေသာအခြင့္အေရး၊ လြတ္လပ္စြာ ကိုးကြယ္ေဆာက္တည္ႏုိင္ေသာ အခြင့္အေရးတို႕ကို အညီအမွ်ရရွိေစရမည္''ဟု ျပ႒ာန္း၍ အခြင့္အေရးေပးထားသည္။

လြတ္လပ္စြာကိုးကြယ္ခြင့္၊ ယံုၾကည္တည္ေဆာက္ခြင့္ရွိသည္။ မိမိ၏ကုိးကြယ္ခြင့္ႏွင့္ ယံုၾကည္တည္ေဆာက္ခြင့္အား လြတ္လပ္စြာေျပာင္းလဲခြင့္ရွိသည္။ ဒါေၾကာင့္ကြၽန္ေတာ္တုိ႔သည္လူတစ္ဦး၏ ကိုးကြယ္ခြင့္၊ ယံုၾကည္ တည္ေဆာက္ခြင့္မ်ားကုိ အျပန္အလွန္ ေလးစားျခင္းအားျဖင့္ ညီညြတ္မွ်တ၍ ဟန္ခ်က္ညီေသာ လူမႈအဖြဲ႕အစည္း၏ ေပ်ာ္ရႊင္ခ်မ္းေျမ့ဖြယ္ ဘဝမ်ားကို ရရွိပိုင္ဆုိင္ႏုိင္ၾကပါသည္။

အျခားလြတ္လပ္ခြင့္မ်ားမွ အခ်ိဳ႕အား ရွင္းလင္းေဖာ္ျပလိုပါသည္။

UDHR အပိုဒ္ (၁၂)တြင္ ပုဂၢိဳလ္ေရးလြတ္လပ္ခြင့္ (Personal Privacy) အားေဖာ္ျပထားသည္။ သာဓကအားျဖင့္လူအမ်ား အိပ္စက္အနားယူခ်ိန္ တြင္အသံခ်ဲ႕စက္ အသံုးျပဳျခင္းမ်ား၊ ေတးဂီတ ေဖ်ာ္ေျဖပြဲမ်ားအားအခိ်န္ ကန္႔သတ္၍ ေဆာင္ရြက္ခြင့္ျပဳျခင္းျဖင့္ အမ်ားျပည္သူ၏ လြတ္လပ္စြာ အိပ္စက္အနားယူခြင့္ကို ကာကြယ္ေပးထားသည္။ တယ္လီဖုန္း ခိုးနားေထာင္ျခင္း၊ ၾကားျဖတ္ဖမ္းယူျခင္း၊ ေပးစားမ်ား ဖြင့္ေဖာက္ ဖတ္ရႈျခင္းမ်ားသည္ ပုဂၢိဳလ္ေရး လြတ္လပ္ခြင့္ကို ထိပါးျခင္း ျဖစ္သည္။ ယေန႕ေခတ္တြင္ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္(Fb) အား ေႏွာင့္ယွက္တုိက္ခုိက္ျခင္းမ်ားမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံ အပါအဝင္ ကမၻာႀကီးတြင္ စကၠန္႕နာရီမလပ္ ျဖစ္ပြားေနေသာ လူ႕အခြင့္အေရး ထိပါးမႈမ်ား ျဖစ္ေနပါၿပီ။ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ျဖင့္ ကမၻာႀကီးအား ၾကည္ႏူးေပ်ာ္ရႊင္ဖြယ္ ရြာႀကီးတစ္ရြာအျဖစ္ ဖန္တီးႏုိင္ၾကပါသည္။ အဆုံးမရွိေသာ ဗဟုသုတမ်ားကုိ ရွာေဖြျခင္း၊ ေလ့လာျခင္း၊ မွ်ေဝျခင္းမ်ားအေလးထားျပဳလုပ္ႏုိင္ၾကပါသည္။

မိမိအခြင့္အေရး ေလးစားတတ္သူ၊ အျခားသူမ်ား၏ အခြင့္အေရး ေလးစားတတ္သူမ်ားသည္ ''လူ႔အခြင့္အေရးမထိပါး'' ''ေမြးရာပါဂုဏ္သိကၡာကို တန္ဖိုးထား'' ''ခြဲျခားျခငး္ မျပဳ'' ''တနး္ တူညီမွ်အေလးထား'' ၾကမည္သာ ျဖစ္ေပသည္။