ဘာမွႀကီးႀကီးက်ယ္က်ယ္မဟုတ္ပါဘူး

(ဆူဒိုနင္)

ေျပာလည္း ေျပာခ်င္တယ္၊ ေျပာလည္း မေျပာရဲဘူး

ေၾကးမံုသတင္းစာတြင္ လူမႈဘဝသ႐ုပ္ေဖာ္ရသစာေပမ်ားကို အလ်ဥ္းသင့္သလို႔ ေဖာ္ျပေပးလ်က္ရွိပါသည္။ ထို႔သုိ႔ ေဖာ္ျပေပးရာတြင္ စာဖတ္ပရိသတ္၏ ႏွလံုးသားတြင္ စြဲထင္က်န္ရစ္ေစမည့္ လူမႈဘဝျဖစ္ပ်က္ပံုမ်ားကို ရသ ေပၚလြင္ေအာင္ေရးသားၾကသည့္ ထင္ရွားေသာ စာေရးဆရာမ်ားအား ေရြးထုတ္ေဖာ္ျပေပးလ်က္ရွိပါသည္။ ယခု အပတ္စဥ္ စေနေန႔တိုင္းတြင္ ''ေျပာလည္း ေျပာခ်င္တယ္၊ ေျပာလည္းမေျပာရဲဘူး'' က႑သစ္ကို ဖြင့္လွစ္၍ စာဖတ္ပရိသတ္အား အသိပညာမွ်ေဝေပးထားပါသည္။ ထုိက႑တြင္ စာေရးဆရာ ဆူဒိုနင္၏ လူမႈဘဝအေထြေထြအေပၚ ႐ႈျမင္ခ်က္မ်ားကို ေၾကးမံုသတင္းစာဖတ္ပရိသတ္မ်ား ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ ဖတ္႐ႈႏိုင္ရန္အတြက္ အပတ္စဥ္ေဖာ္ျပေပးျခင္းျဖစ္ပါသည္။ 

(စာတည္း)

အစ

အမွတ္မထင္ ျမင္လိုက္တာေလးတခုပါ။ အမွန္ေတာ့ အဲဒီ့စီးကရက္ လိပ္တဲ့ စကၠဴေလးေတြကို ကြၽန္ေတာ္ သုံးေနတာ ဆယ္ႏွစ္မကေတာ့ပါဘူး။ 

ကြၽန္ေတာ္ကစီးကရက္ကို ကိုယ့္ဘာသာလိပ္ေသာက္ေလ့ ရွိပါတယ္။ ပြတ္ခြၽန္းလို႔ ေခၚမယ္ထင္တယ္။ေဆးထုပ္က ျမန္မာျပည္မွာ တခါတေလ ရတတ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ မေသခ်ာလွဘူး။ ေသခ်ာတာကေတာ့ ဘန္ေကာက္ ေလဆိပ္မွာ ရႏိုင္တာပါပဲ။ ေဆးထုပ္တထုပ္ကိုအလိပ္ ၅ဝ ရတယ္ဆိုေပမယ့္ တကယ္ စစ္စစ္စီစီလိပ္တတ္ရင္ ၇ဝ-၇၅ လိပ္ေလာက္ထြက္တယ္။ ေဆးထုပ္ နဲ႔အတူေကာ္အသင့္ပါၿပီးသား တစ္လိပ္စာစကၠဴစေလးေတြ ထုပ္ထားတဲ့ ကတ္ ေလးလည္းပါတယ္။ အဲဒါလည္းအ႐ြက္ ၅ဝ ပဲ။ဆိုခဲ့တဲ့အတိုင္း ေဆးတစ္ထုပ္ကို အလိပ္ ၅ဝ မကထြက္တဲ့အခါ ေဆးထုပ္ နဲ႔ အတူပါတဲ့ စကၠဴကမေလာက္ေတာ့ဘူး။ ဒါလည္းမခက္ပါဘူး။ ဘန္ေကာက္ ေလဆိပ္မွာပဲ ဆယ္ကတ္ပါ စကၠဴထုပ္ခ်ည္းသတ္သတ္ ဝယ္လို႔ရတယ္။ အဲေတာ့ ကာေဆးေရာ၊ စကၠဴေရာ ကြၽန္ေတာ့္ဆီမွာ ၆ လစာေလာက္ စုေဆာင္းထား တတ္တယ္။ ကိုယ္တိုင္သြားျဖစ္တဲ့အခါလည္းကိုယ္တိုင္ဝယ္ေပါ့။ မသြားျဖစ္ ေတာ့လည္းသြားျဖစ္တဲ့ လူႀကံဳနဲ႔မွာေပါ့။ အခုကာလမွာ ဘန္ေကာက္နဲ႔ ရန္ကုန္ ကအိမ္ဦးနဲ႔ ၾကမ္းျပင္ ျဖစ္ေနၿပီမို႔ ဘာမွ မခက္ေတာ့ပါဘူး။ေျပာခ်င္တာကအဲဒါ မဟုတ္ပါဘူး။ ကေန႔မနက္ တလိပ္လိပ္ရင္း အမွတ္ မထင္ျမင္လိုက္တဲ့ စကၠဴထုပ္အတြင္းပိုင္းကစာတန္းေလးက ကြၽန္ေတာ့္ကို ဆတ္ခနဲ ျဖစ္သြားေစပါတယ္။ စာတန္းေလးမွာက ေဝါဟာရအားျဖင့္ သုံးလုံး တည္းပါပါတယ္။From responsible sources တဲ့။ခါတိုင္း ကြၽန္ေတာ္ သုံးေနတဲ့ စကၠဴေတြမွာပါလား၊ မပါလားသတိမထား မိဘူး။ အဲ...ေသခ်ာ ျပန္စဥ္းစားၾကည့္ေတာ့ မပါခဲ့ဘူး။ အဲဒီ့ စာတန္းေနရာမွာ Art of Rolling (လိပ္ယူျခင္းအႏုပညာ) ဆိုတဲ့ စာတန္းေလးကိုပဲေတြ႕ခဲ့ဖူးပါ တယ္။ အခုက်ေတာ့အသစ္။ From responsible sources တဲ့။

အသုံးတြင္လာတဲ့ သည္ေဝါဟာရ

ျမန္မာစကားေျပာတဲ့အခါ၊ ျမန္မာလိုေရးတဲ့အခါ အဂၤလိပ္စကားလုံးေတြ ညႇပ္ညႇပ္သုံးတာကို ကြၽန္ေတာ္မုန္းပါတယ္။ ဆန္႔က်င္ပါတယ္။ ၁၉၈ဝ ျပည့္ႏွစ္ကေန ကေန႔ထက္တိုင္ ကြၽန္ေတာ္ ေရးခဲ့တာစာအပုဒ္ေပါင္း မနည္း ေတာ့ပါဘူး။ ကြၽန္ေတာ့္စာေတြမွာ အဂၤလိပ္စာလုံးကိုမလႊဲသာလြန္းမွ ညႇပ္သုံးပါ တယ္။ ကြၽန္ေတာ္ထင္တယ္။ ၁၉၈ဝက စတင္ေရတြက္ရင္ အခု ၂ဝ၁၆ ခုႏွစ္၊ စုစုေပါင္း ၃၆ ႏွစ္တာကာလအတြင္း ကြၽန္ေတာ္ေရးခဲ့သမၽွ စာေတြထဲမွာအဂၤလိပ္ စာလုံးညႇပ္ပါသြားခဲ့ရင္ အလုံးေပါင္း ၃၆ဝ ထက္မပိုပါဘူး။ ဒါ ပိုပိုသာသာ တြက္ထားတာပါ။ အလြန္ဆုံးမွ အလုံးတရာေလာက္ပဲ ရွိႏိုင္ပါတယ္။အခုတစ္ပုဒ္မွာေတာ့ မူလသူ႕စာတန္းကိုကူးျပတာေတြ ပါတဲ့အျပင္ responsible ဆိုတဲ့ ေဝါဟာရရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ သေဘာတရားေတြပါ ပါေန တာမို႔ ျမန္မာေဝါဟာရနဲ႔ မဖလွယ္ေသးဘဲ အရင္းအတိုင္းသုံးေနရတာကို စာဖတ္သူ လူႀကီးမင္းမ်ား ယာယီနားလည္ သည္းခံေတာ္မူေပးၾကေစလိုပါတယ္ ခင္ဗ်ား။၂၁ ရာစုမွာအဲဒီ့ ေဝါဟာရက အေတာ္တြင္က်ယ္လာပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ႏွစ္ သုံးႏွစ္ကလည္း စေခါ့(ခ္်) ဝစၥခီ အရက္ပုလင္းတလုံးမွာ စာတန္းတစ္ခု ေတြ႕ရပါတယ္ ။Drink Responsibly တဲ့။

သည့္ထက္တြင္က်ယ္လာတာကေတာ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြမွာပါပဲ။ သူ႕ဟာသူသယံဇာတပဲထုတ္ထုတ္၊ အရက္ပဲထုတ္ထုတ္၊ ပို႔ကုန္ သြင္းကုန္ ပဲေရာင္းေရာင္း၊ သည္ေခတ္မွာ ေခတ္စားလာတဲ့ စကားစုတစ္စုကလည္း အထင္အရွားရွိပါတယ္။ Corporate Social Responsibility ဆိုပဲ။

ဖြင့္ဆိုခ်က္

နားလည္သလိုလိုနဲ႔ နည္းနည္းေလး အူေၾကာင္က်ားျဖစ္ခ်င္စရာ ေဝါဟာရပါပဲ။ ေအာ့(ခ္)(စ္)ဖွာ႔(ဒ္) [ေအာက္စဖို႔]အဆင့္ျမင့္ စာသင္သား မ်ားအတြက္ အဘိဓာန္ကိုအေျခခံၿပီး ျမန္မာစာအဖြဲ႕က ထုတ္ထားတဲ့အဂၤလိပ္-ျမန္မာအဘိဓာန္မွာေတာ့ responsible ကို (၁) တာဝန္ရွိေသာ (၂) တာဝန္ရွိ ေသာ၊ တရားခံျဖစ္ေသာ (၃) တာဝန္ခံရေသာ (၄) (က) စိတ္ခ်ယုံၾကည္ရေသာ၊ စဥ္းစားခ်င့္ခ်ိန္ႏိုင္ေသာ၊ တာဝန္သိေသာ (၄) (ခ) တာဝန္ရွိေသာဆိုၿပီးေလးမ်ိဳး အနက္ဖြင့္ေပးထားပါတယ္။ဘဝင္သိပ္မက်လို႔ အင္တာနက္ထဲမွာ ရွာလိုက္တဲ့အခါ ကိုးကားအဘိဓာန္မွာဖြင့္ဆိုေပးထားတာေလးေတြကိုသေဘာက်သြားပါတယ္။ သူ႕ဖြင့္ဆို ခ်က္က ၇ မ်ိဳးရွိတယ္။ အဲဒါေလးေတြကို ဦးစြာဘာသာျပန္ျပပါရေစ။

(၁) လူတေယာက္ရဲ႕ အာဏာ၊ ထိန္းခ်ဳပ္မႈ၊ စီမံခန္႔ခြဲမႈထဲမွာရွိေနတဲ့ အရာ တခုခုအတြက္ အေျဖေပးႏိုင္စြမ္းရွိေသာ၊ တာဝန္ခံႏိုင္ (အတာခ်ႏိုင္) ေသာ။ နမူနာ He is responsible to the Chairman for his decisions. - သူ႕ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြအတြက္ ဥကၠ႒ကို သူတာဝန္ခံရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ (တစ္နည္းေျပာရင္ သူ႔ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြကိုဥကၠ႒က စိစစ္ ေမးျမန္းလာတဲ့အခါ သူေျဖရမယ္ဆိုတဲ့ အနက္ပါ တခါတည္းတြဲပါေန ပါတယ္။

(၂) ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ျဖစ္ေစ၊ စီမံခန္႔ခြဲရန္ျဖစ္ေစ အာဏာရွိေနသည့္အခါတြင္ တာဝန္ခံႏိုင္မႈ (အတာခ်ႏိုင္မႈ)၊တာဝန္ရွိမႈ ပါဝင္ပတ္သက္လ်က္ရွိေသာ။ နမူနာ - responsible position in the local government - ေဒသ ဆိုင္ရာအစိုးရအဖြဲ႕ထဲကတာဝန္ရွိတဲ့ ရာထူးေနရာ (ျမန္မာလို“ေျပာရင္ တာဝန္ႀကီးတဲ့'' လို႔ေတာင္ သုံးႏိုင္မယ္ ထင္ပါတယ္။

(၃) လက္သည္၊ အေၾကာင္းရင္း၊ အေၾကာင္းတရားအျဖစ္ အေရးယူႏိုင္၊ အတာခ်ႏိုင္ေသာ။ နမူနာ -Termites were responsible for the damage.- သည္အပ်က္အစီးအတြက္ ျခေတြကအဓိက လက္သည္ (တရားခံ)ပဲ။

(၄) က်င့္ဝတ္ပိုင္းဆိုင္ရာဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြ ခ်မွတ္ႏိုင္စြမ္းရွိတာမို႔ တာဝန္ခံႏိုင္၊ အတာခ်ႏိုင္ေသာ။ ဆင္ျခင္တုံတရားရွိတဲ့ အေတြးကို ျဖစ္ေစ၊ လုပ္ရပ္ကို ျဖစ္ေစေတြးႏိုင္ လုပ္ႏိုင္စြမ္း။ နမူနာ -The defendant is not respon- sible for his actions.- တရားၿပိဳင္ဟာသူ႔ရဲ႕လုပ္ရပ္အတြက္ တာဝန္ မရွိပါဘူး။ (မိမိကိုယ္ကို ခုခံကာကြယ္ပိုင္ခြင့္အရ ကိုယ့္ကိုရန္ျပဳလာတဲ့ အတြက္ ကာကြယ္လိုက္ရာကေန လူသတ္မႈ၊ အျပင္းအထန္ နာက်င္ေစ မႈေတြ ျဖစ္သြားတဲ့အခါမ်ဳိးမွာ တရားၿပိဳင္ဘက္က လိုက္ပါသူကသည္လို ေျပာလို႔ရပါတယ္။ သူ႔အသက္သူကာကြယ္ခ်ိန္မို႔ သူ႔မွာဆင္ျခင္ႏိုင္စြမ္း မရွိခဲ့ဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ ျဖစ္သြားတာအတြက္ သူ႔မွာတာဝန္မရွိဘူးလို႔ ဆိုလိုတာပါ။)

(၅) မျဖစ္မေန လုပ္ကိုင္ရမယ့္ တာဝန္ေတြကိုျဖစ္ေစ၊ အေၾကြးေတြကိုျဖစ္ေစ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္စြမ္း၊ ေပးႏိုင္စြမ္းရွိေသာ။

(၆) ေၾကြးၿမီေတြကိုေပးေခ်ဖို႔၊ လုပ္ငန္းလုပ္ဖို႔ အားကိုး၊ အားထားျပဳႏိုင္ေသာ

(၇) (အစိုးရ၊ အစိုးရအဖြဲ႕ဝင္၊ အစိုးရဌာနအစရွိသည္မ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းပါက) ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ထားေသာဥပေဒျပဳ လႊတ္ေတာ္ကျဖစ္ေစ၊ မဲဆႏၵ ရွင္လူထုက ျဖစ္ေစလိုလားသည့္အတိုင္း ျဖည့္ဆည္းေဆာင္ရြက္ေသာ၊ ေျဖၾကားေပးႏိုင္စြမ္းရွိေသာ။

တာဝန္

အဲဒီ့အနက္ေတြ အားလုံးကိုၿခံဳငုံပါရွိေစႏိုင္ဖို႔ ျမန္မာေဝါဟာရတစ္လုံးထဲနဲ႔ ေျပာရေတာ္ေတာ္ ခက္မယ္ထင္ပါတယ္။ ေရွးဆရာမ်ားလို ပါဠိေတြ၊ သသၤက႐ိုဋ္ ေတြ တတ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့လည္း လွလွပပ ဖလွယ္ႏိုင္မလားမသိဘူး။

ေသခ်ာတာကေတာ့ တာဝန္ဆိုတဲ့ စကားလုံးရဲ႕ ေလးနက္မႈကသည္ေဝါ ဟာရမွာ တစ္ပါတည္း ပူးတြဲပါေနတာပါပဲ။ လူတစ္ေယာက္ကိုျဖစ္ေစ၊ အဖြဲ႕ အစည္းတစ္ခုကိုျဖစ္ေစတာဝန္မဲ့လိုက္တာလို႔ ေျပာဖို႔သိပ္လြယ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ကိုယ္တိုင္ေရာ ဘယ္ေလာက္ တာဝန္ယူတတ္၊ တာဝန္ခံ တတ္၊ တာဝန္သိတတ္သလဲဆိုတာဆင္ျခင္ စရာေကာင္းပါတယ္။

သည္စာကိုေရးျဖစ္ေစတဲ့ ပထမဆုံးစာတန္းကFrom responsible sources တဲ့။ သည္စီးကရက္လိပ္တဲ့ စကၠဴေလးေတြကို တာဝန္သိတဲ့ ရင္းျမစ္ ေတြဆီက ထုတ္ထားတာပါတဲ့။ ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ၊ သည္စကၠဴေတြ ထုတ္ဖို႔ အတြက္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ကိုမထိခိုက္ေအာင္ ထိန္းသိမ္းတတ္တဲ့ ရင္းျမစ္၊ လူေတြ ဒုကၡ မျဖစ္ေစမယ့္ ရင္းျမစ္ေတြကေနထုတ္ထားတာလို႔ ဆိုလိုရာေရာက္ ပါတယ္။တနည္းဆိုရင္ ျမန္မာစာအဖြဲ႕ရဲ႕ အဘိဓာန္ အလိုအရ ဘာသာ ျပန္မယ္ဆိုရင္ စိတ္ခ်ရတဲ့ ရင္းျမစ္ေတြက ထုတ္လုပ္ထားတာေပါ့။

Drink responsibly ဆိုတဲ့ အရက္ပုလင္းေပၚကစာတန္းကေတာ့ေရာ။ ေသာက္ေတာ့ေသာက္ေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ဆင္ဆင္ျခင္ျခင္ တာဝန္သိသိေသာက္ပါ လို႔ဆိုလိုက္တာပါ။ မူးလို႔ပါဆိုၿပီးေကာ္ဆဲေနတာမ်ိဳး၊ မိန္းကေလးေတြကို ကာယိေႁႏၵပ်က္ေစတာမ်ိဳး၊ ယာဥ္ကိုမဆင္မျခင္ ေမာင္းႏွင္တာမ်ိဳးေတြ မျဖစ္ ရေလေအာင္ အသိရွိရွိနဲ႔ေသာက္ပါလို႔ သတိေပးေနတယ္လို႔ နားလည္ပါတယ္။ မစၧပမာဒဌာန - မူးယစ္ၿပီးေမ့ေလ်ာ့သည္အထိ၊ သို႔တည္းမဟုတ္ သတိလြတ္ ကင္းသည္အထိ မေသာက္ပါနဲ႔လို႔ ဆိုလိုက္ေလသလားပဲ။

ဝန္တာ

အခုသိပ္တြင္က်ယ္ေနတဲ့ Corporate Social Responsibility ကက်ေတာ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းႀကီးေတြအတြက္ အက်ဳိးအျမတ္ကို ဦးထိပ္ထား တာေတာ့မွန္တယ္၊ ဒါေပမယ့္ လူမႈေရးအရလည္း တာဝန္ယူသင့္တယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆက ေပၚထြန္းလာတာပါ။ ဒါကိုေျပာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေနာက္ထပ္ တပုဒ္ထပ္ေရးရမယ့္အထိ က်ယ္ျပန္႔ ဖြာထြက္ကုန္ေတာ့မွာမို႔ သည္နားေလးမွာပဲ ရပ္ထားလိုက္ပါရေစခင္ဗ်ား။

အေမရိကန္ႏိုင္ငံသား ပညာရွင္တေယာက္က အႀကံေပးအျဖစ္ ႐ုံးထိုင္ ေနတဲ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕လယ္ကဌာနသစ္ ႐ုံးႀကီးတ႐ုံးမွာကပ္ထားတဲ့ အဂၤလိပ္စာတန္း တခုကိုလည္း ေျပးသတိရလိုက္မိေသးတယ္။ ဘာသာျပန္ျပရရင္ေတာ့ ''စည္းကမ္းဆိုတာ ဘာမွႀကီးႀကီးက်ယ္က်ယ္ မဟုတ္ပါဘူး၊ ကိုယ့္တာဝန္ ကိုယ္ယူတာေလးပါ''တဲ့။

ဟား... တာသြားလိုက္တဲ့ စကား။

ဟုတ္ပါရဲ႕။ ကိုယ္ေနၾကာေစ့ စားထားတယ္၊ ထြက္လာတဲ့ အခြံအမႈိက္ေတြ ကဘယ္သူ႔တာဝန္လဲ။ သိမ္းရမယ့္ ဝန္တာက ဘယ္သူ႔အေပၚမွာရွိသလဲ။ ရွင္းေနတာပဲဗ်ာ။ဒါဘာမွ မဟုတ္တဲ့ အေသးအမႊားေလးပါ။ ဆင့္ဆင့္ၿပီးစဥ္းစားသြားမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ အဲဒီ့တာဝန္ေတြဟာ လူလုပ္ေနသမွ် ကြၽန္ေတာ္တို႔ အားလုံးရဲ႕ ပခုံးေပၚမွာ ေမြးကတည္းက ကပ္ပါေနတယ္ဆိုတာ လူတိုင္းဆင္ျခင္သင့္တယ္လို႔ ျမင္မိရတဲ့အတြက္ သည္စာကိုေရးပါတယ္။ ေျပာင္းျပန္ျပန္ေျပာရရင္ေတာ့ တာဝန္မသိ၊ တာဝန္မယူ၊ တာဝန္မခံ၊ တာဝန္မဲ့ျပန္ဦးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ လူသာ လုပ္ေနတယ္၊ လူစိတ္မရွိတဲ့သူသာ ျဖစ္ေနပါလိမ့္မယ္ဆိုတာကို အားလုံး လွည္းေနေလွေအာင္း ျမင္းေဇာင္းမက်န္ အမွန္ဆင္ျခင္သင့္လွတဲ့အေၾကာင္း မေျပာရဲေျပာရဲနဲ႔ပဲ ဇြတ္မွိတ္ေျပာခ်လိုက္ရျပန္ပါၿပီ။ အားလုံးအတြက္ ေတြးဆဆင္ျခင္စရာတစုံတရာရသြားမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနမိရပါတယ္ ခင္ဗ်ား။