အေရးေပၚကုသမႈအဆင့္ျမႇင့္တင္ျခင္း

ပါေမာကၡ ေဒါက္တာေဇာ္ေဝစုိး

(ပါေမာကၡခ်ဳပ္၊ ေဆးတကၠသုိလ္-၁၊ ရန္ကုန္)

လူတုိင္းလူတုိင္း အသက္ရွည္က်န္းမာေရးတြင္ အေရးေပၚ က်န္းမာေရး အေျခအေနမ်ားသည္ အဓိက အခန္းက႑ အေနျဖင့္ ပါဝင္လ်က္ရွိသည္။ အေရးေပၚ က်န္းမာေရးဆုိသည္မွာ အခ်ိန္၊ေနရာ၊ အသက္အရြယ္၊ လူမ်ဳိးဘာသာမေရြး ႐ုတ္တရက္မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ က်န္းမာေရးႏွင့္ပတ္သက္သည့္ အေရးေပၚ အေျခအေနမ်ားကုိ ဆုိလုိပါသည္။ ဥပမာ-

႐ုတ္ တရက္ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း၊ ႐ုတ္တရက္အသက္႐ွဴက်ပ္ ျခင္း၊ ႐ုတ္တရက္သတိလစ္ ေမ့ေျမာျခင္း၊ ႐ုတ္တရက္ ဝမ္းဗုိက္ေအာင့္ျခင္း၊ ေသြးအန္ျခင္း၊ ေသြးသြန္ျခင္း၊ ႐ုတ္တရက္အပူလြန္ျခင္း၊ ထိခုိက္ဒဏ္ရာရရွိျခင္းမ်ား စသည္ျဖင့္ပါဝင္သည္။ အဆုိပါအေရးေပၚ အေျခ အေနမ်ားသည္ အခ်ိန္မီကုသမႈခံယူပါက အသက္အႏၲရာယ္ကုိ ကာကြယ္တားဆီးႏုိင္မည္ျဖစ္ၿပီး အခ်ိန္မီကုသမႈ မရရွိပါက အသက္ဆုံး႐ႈံးသည္အထိ အႏၲရာယ္ရွိေသာ အေျခအေနမ်ား ျဖစ္ေပၚႏုိင္ပါသည္။ ေဖာ္ျပပါအေျခ အေနမ်ားကုိ အခ်ိန္မီထိေရာက္စြာကုသႏုိင္ေစေရးအတြက္ ေဆး႐ုံမေရာက္မီႏွင့္ ေဆး႐ုံအေရးေပၚဌာနတြင္ ကုသျခင္းဟူ၍ က႑ႏွစ္ခု ခြဲျခားႏုိင္ပါသည္။

(၁) ေဆး႐ုံမေရာက္မီျပဳစုကုသမႈ

ေဆး႐ုံမေရာက္မီ ထိေရာက္ေသာ ျပဳစုကုသမႈ ရရွိရန္အတြက္ ေရွးဦးသူနာျပဳစုျခင္းႏွင့္ အေရးေပၚလူနာ တင္ယာဥ္ (ကုန္း၊ ေရ၊ ေလ)သယ္ယူပုိ႔ေဆာင္ျပဳစုေရး စနစ္မ်ားဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္ရန္ လုိအပ္ပါသည္။ ေလ့လာ ခ်က္မ်ားအရ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ေဆး႐ုံေရာက္လူနာမ်ား၏ ၃ ရာခုိင္ႏႈန္းမွ ၅ ရာခုိင္ႏႈန္းအထိသာ အေရးေပၚေရွးဦး သူနာျပဳစုမႈႏွင့္ အေရးေပၚလူနာတင္ယာဥ္စနစ္ျဖင့္ သယ္ယူျပဳစုမႈရရွိၾကပါသည္။ ယခုအခါ ႏုိင္ငံေတာ္မွ ဦးေဆာင္လ်က္ ဌာနေပါင္းစုံ၊ လူမႈေရးအသင္းအဖြဲ႕ ေပါင္းစုံႏွင့္ ျပည္သူလူထုပါဝင္ေသာ အေရးေပၚလူနာ တင္ယာဥ္စနစ္ ေပၚေပါက္ေရး ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါသည္။ ဇြန္ ၂၅ ရက္က ျမန္မာႏုိင္ငံ အေရးေပၚလူနာ တင္ယာဥ္စနစ္ ေပၚေပါက္ေရး အမ်ဳိးသားအဆင့္ အလုပ္႐ုံေဆြးေႏြးပြဲကုိ ဒုတိယသမၼတ ေဒါက္တာ စုိင္းေမာက္ခမ္းက အဖြင့္အမွာစကားေျပာၾကားၿပီး ဖြင့္လွစ္ခဲ့ပါသည္။ အဆုိပါေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ဒုတိယသမၼတ က ျမန္မာႏုိင္ငံ ေရေျမသဘာဝႏွင့္ သင့္ေလ်ာ္မည့္ အေရးေပၚေဆးကုသမႈ လူနာတင္ယာဥ္စနစ္တစ္ခု ေပၚေပါက္ေရးသည္ အလြန္အေရးႀကီးၿပီး အထူးလုိအပ္ ေနသည့္ လုပ္ငန္းျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါသည္။

(၂) ေဆး႐ုံ အေရးေပၚဌာနကုသမႈ

က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနသည္ အေရးေပၚကုသမႈ လုပ္ငန္းမ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္ေရးအတြက္ ႀကိဳးပမ္းလ်က္ ရွိရာ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ ႏုိင္ဝင္ဘာ ၁ ရက္မွစတင္၍ ရန္ကုန္ ျပည္သူ႔ေဆး႐ုံႀကီး၊ ေနျပည္ေတာ္ ခုတင္ (၁ဝဝဝ) ေဆး႐ုံႀကီးႏွင့္ မႏၲေလးေဆး႐ုံႀကီးမ်ားတြင္ ေခတ္မီ အေရးေပၚဌာနမ်ားကုိ ဖြင့္လွစ္ခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ ေခတ္မီ ေဆးဝါးမ်ားႏွင့္အေရးေပၚကုသမႈမ်ားသည္ အခမဲ့ျဖစ္သည္။ လုိအပ္ေသာ ဓာတ္မွန္၊ ကြန္ပ်ဴတာဓာတ္မွန္မွအစ ေသြးစစ္ျခင္း၊ ေသြးသြင္းျခင္းမ်ားသည္ အခမဲ့ျဖစ္သည္။

ေဆးတကၠသုိလ္(၁) ရန္ကုန္မွ ၂ဝ၁၃ တြင္ အေရး ေပၚကုသမႈေဆးပညာအထူးကုဆရာဝန္ ၁၈ ဦးႏွင့္ ၂ဝ၁၅ တြင္ ရွစ္ဦး ေမြးထုတ္ၿပီး ၂ဝ၁၅ မွစ၍ မဟာ သိပၸံဘြဲ႕လြန္အထူးကု ဆရာဝန္မ်ား M.Med.Sc (Emergency Medicine)၂၅ ဦးအား သင္ၾကားလ်က္ရွိသည္။ အဆုိပါအထူးကုဆရာဝန္မ်ား ေက်ာင္းဆင္းသည့္အခါ တုိင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္မ်ားရွိ ေဆး႐ုံႀကီးမ်ားတြင္ အထူးကုဆရာဝန္မ်ားအျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရင္း သက္ဆုိင္ရာေဆး႐ုံမ်ား၊ အေရးေပၚ ဌာနမ်ားကုိ ေခတ္မီ ကုသမႈမ်ားရရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္သြားမည္ျဖစ္သည္။ သုိ႔ရာတြင္ လတ္တေလာ အေျခအေနအရ ျပည္နယ္ႏွင့္ တုိင္းေဒသႀကီးမ်ားတြင္ အေရးေပၚကုသမႈလုပ္ငန္းမ်ား မွာ အားနည္းေနဆဲပင္ျဖစ္သည္။ အေျခခံက်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈျပဳသည့္ ေက်းလက္ႏွင့္ ၿမိဳ႕နယ္မ်ား အတြက္ အေရးေပၚေဆးကုသမႈပညာရွင္မ်ား လုိအပ္ လ်က္ရွိပါသည္။

အထက္ပါလုိအပ္ခ်က္ကုိ ျဖည့္ဆည္းႏုိင္ရန္ ေဆးကၠသုိလ္(၁)ရန္ကုန္သည္ ၂ဝ၁၅ စာသင္ႏွစ္တြင္ အေျခခံ အေရးေပၚ ကုသမႈ ေဆးပညာဒီပလုိမာ (Diploma in Primary Emergency Care)သင္တန္းကုိ ဖြင့္လွစ္သင္ ၾကားရန္ စီစဥ္ထားၿပီးျဖစ္ပါ သည္။ ဤဒီပလုိမာသင္တန္းအား ဖြင့္လွစ္သင္ၾကားရျခင္း မွာ တုိင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္မ်ားရွိ ေဆး႐ုံမ်ားတြင္ ေခတ္မီအေရးေပၚဌာနမ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳးေပၚေပါက္လာေရးႏွင့္ ၿမိဳ႕နယ္တုိင္းတြင္ အေရးေပၚကုသမႈေဆးပညာရွင္မ်ား ထားရွိႏုိင္ေရးအတြက္ ရည္ရြယ္ပါသည္။

အေရးေပၚအသက္ကယ္ကုသမႈ တတ္ေျမာက္ ကြၽမ္းက်င္သည့္ ဆရာဝန္မ်ားသည္ မိမိတုိ႔သက္ဆုိင္ရာ ေဒသေဆး႐ုံႀကီးမ်ားတြင္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ျခင္း၊ ဝန္ထမ္းမဟုတ္ေသာ ဆရာဝန္မ်ားသည္ မိမိတုိ႔ေဒသ အတြင္း လူထုႏွင့္ အနီးကပ္ကုသမႈေပးျခင္းမ်ားျဖင့္ မလုိလားအပ္ေသာ ေရာဂါပုိမုိဆုိးရြားေစျခင္း၊ အသက္ ေသဆုံးျခင္းမ်ားအား ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္မည္ဟု ယုံၾကည္ပါ သည္။ ထုိ႔ျပင္ အဆုိပါဘြဲ႕ရမ်ားသည္ သက္ဆုိင္ရာေဒသ ၏ အေရးေပၚလူနာတင္ယာဥ္မ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး၊ အေရး ေပၚကုသမႈပညာရပ္ျပန္႔ပြားေရး၊ အေျခခံအသက္ကယ္ နည္း၊ ေရွးဦးသူနာျပဳစုနည္းမ်ားအား ျပည္သူလူထု အတြင္း ျပန္႔ပြားေစေရးတုိ႔ကုိ ေဆာင္ရြက္မည့္ အေျခခံ အရင္းအျမစ္မ်ားလည္း ျဖစ္လာႏုိင္ပါသည္။ အေရးေပၚ ကုသမႈမ်ား အဆင့္ျမႇင့္တင္မႈ လုပ္ငန္းမ်ားသည္ မိမိကုိယ္တုိင္ သုိ႔မဟုတ္ မိမိ၏မိသားစု သုိ႔မဟုတ္ ၿမိဳ႕နယ္၊ ျပည္နယ္၊ တုိင္းေဒသႀကီးမ်ားႏွင့္ ႏုိင္ငံေတာ္အတြက္ ႀကိဳတင္ ျပင္ဆင္ျခင္းပင္ျဖစ္ပါေၾကာင္း တင္ျပရင္း အေရးေပၚ ကုသမႈကုိ အဆင့္ျမႇင့္တင္ ေဆာင္ရြက္ၾကပါစုိ႔ဟု တုိက္တြန္းလုိက္ရပါသည္။ ။