၂ဝ၁၅
ခုႏွစ္ မတ္လ၂၃ ရက္(ယေန႔)သည္ ကမၻာ့မိုးေလ ဝသေန႔ျဖစ္ပါသည္။ ကမၻာ့မိုးေလဝသအဖဲြ႕ခ်ဳပ္ႀကီးႏွင့္
အဖဲြ႕ ဝင္ႏုိင္ငံမ်ားမွ အမ်ဳိးသားမိုးေလဝသႏွင့္ ဇလေဗဒဌာန မ်ားသည္ ကမၻာ့မိုးေလဝသေန႔ကို
ခမ္းနားထည္ဝါစြာ ဆင္ယင္က်င္းပေလ့ရွိၾကပါသည္။
ကမၻာသူ၊
ကမၻာသားတုိ႔၏အသက္၊ အိုးအိမ္စည္းစိမ္ လံုျခံဳမႈ၊ စားနပ္ရိကၡာဖူလံုမႈ၊ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္း
ကာကြယ္မႈတုိ႔အျပင္ မိုးေလဝသ၊ ဇလေဗဒဆုိင္ရာ သဘာဝ ေဘးမ်ားမွ ေလ်ာ့ပါးသက္သာေစရန္ႏွင့္
ေရရွည္ဖံြ႕ၿဖိဳး တိုးတက္မႈမ်ားကို အေထာက္အကူျပဳရန္အတြက္ ၁၈၇၃ ခုႏွစ္မွစ၍ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ
မိုးေလဝသအစည္းအ႐ံုး အမည္ျဖင့္ စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ၿပီး ၁၉၅ဝ ျပည့္ႏွစ္ မတ္လ ၂၃ ရက္ေန႔တြင္
ကမၻာ့မိုးေလဝသအဖဲြ႕ခ်ဳပ္ (World Mete-orological Organization-WMO) ဟု အမည္ေျပာင္းလဲ
ကာ ၁၉၆၁ ခုႏွစ္ မတ္လ ၂၃ ရက္ေန႔မွစတင္၍ ႏွစ္စဥ္ ကမၻာ့မိုးေလဝသေန႔ကို က်င္းပလာခဲ့သည္မွာ
ယခုႏွစ္ တြင္ (၅၅)ႀကိမ္တုိင္ ရွိခဲ့ၿပီျဖစ္ပါသည္။
ကမၻာ့ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈ
အေျခအေနမ်ားႏွင့္ ျဖစ္ေပၚလာႏုိင္မည့္ ရာသီဥတုအေျခအေနမ်ား၊ ေဘး အႏၲရာယ္မ်ားႏွင့္အတူ
လုိက္ေလ်ာညီေထြျပဳမူေဆာင္ရြက္ ရန္အတြက္ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ၏ အထူးအဖဲြ႕အစည္း ႏွစ္ခုျဖစ္ေသာ
ကမၻာ့မိုးေလဝသအဖဲြ႕ခ်ဳပ္ (WMO) ႏွင့္ ကုလသမဂၢပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးအစီအစဥ္
(UNEP) တို႔ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္တြင္ ပူးတြဲတည္ေထာင္ဖဲြ႕စည္း ထားသည့္ Inter governmental
Panel on Climate Change(IPCC)သည္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဆုိင္ရာ အေရးပါသည့္ အကဲျဖတ္အစီရင္ခံစာမ်ားကို
ထုတ္ျပန္ ေပးလ်က္ရွိပါသည္။ ႈဏဃဃ သည္ ၂ဝ၁၄ ခုႏွစ္ ႏုိဝင္ ဘာလတြင္ ငါးႀကိမ္ေျမာက္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈ
ဆုိင္ရာ အကဲျဖတ္ အစီရင္ခံစာကို ထုတ္ျပန္ႏုိင္ခဲ့ၿပီး ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈ၏ ႐ုပ္ပိုင္းဆုိင္ရာလကၡဏာမ်ား၊
ဆိုးက်ဳိးမ်ား၊ လိုက္ေလ်ာညီေထြျပဳမူ ေဆာင္ရြက္မႈႏွင့္ ျဖစ္ေပၚႏုိင္မည့္ ေဘးအႏၲရာယ္ဆိုင္ရာ
အညႊန္းကိန္း မ်ားစသည္ျဖင့္ ဘက္စံု လႊမ္းျခံဳမႈရွိေသာ အစီရင္ခံစာျဖစ္ပါသည္။ သုေတသန စာတမ္းသံုးေသာင္းေက်ာ္ကို
ကမၻာ့ေဒသအသီးသီးမွ သုေတသီ ၂ဝဝဝ ေက်ာ္တို႔ ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာေဆြးေႏြး၊ တုိင္ပင္၊ ျပဳစု၊
တည္းျဖတ္ထားျခင္းျဖစ္၍ ကမၻာ့ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈဆုိင္ရာအေျခအေနဗဟုသုတ (Climate
Know-ledge) မ်ားစြာရရိွႏုိင္မည္ျဖစ္ၿပီး အနာဂတ္ကာလမ်ား ၏ ရာသီဥတု အေျခအေနမ်ားကို အနီးစပ္ဆံုးတြက္ဆႏိုင္ပါ
သည္။
ယခုအခါတြင္
ႏိုင္ငံအလိုက္၊ ေဒသအလိုက္ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈမ်ားကိုလည္း သိသိသာသာ ရင္ဆိုင္ၾကံဳေတြ႕ေနရခ်ိန္ျဖစ္ပါသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံအေနျဖင့္ ႏွစ္အနည္းငယ္ အတြင္း ေျပာင္းလဲတတ္သည့္ ရာသီဥတုအေျခအေန
(Climate Variability) ဥပမာ -အယ္နီညိဳ၊ လာနီညာ ရာသီဥတုျဖစ္စဥ္မ်ားေၾကာင့္ ႏွစ္အလိုက္
ေႏြရာသီ၊ ေဆာင္း ရာသီအပူခ်ိန္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားျခင္း၊ မုတ္သံုမိုးေရခ်ိန္ရရွိပံု မတူညီျခင္း၊
အလြန္အမင္းကြာျခားမႈရွိျခင္း ၾကံဳေတြ႕ရသကဲ့ သို႔ ၁ဝ စုႏွစ္မ်ားအလိုက္ ပ်မ္းမွ်အပူခ်ိန္၊
မုတ္သုံမုိးေရခ်ိန္ ရရွိမႈ အေျခအေနမ်ားေျပာင္းလဲလာျခင္း၊ အညာေဒသမ်ား တြင္ ရာသီအလုိက္
မိုးရြာသြန္းမႈပံုစံေျပာင္း၍ မိုးေခါင္မႈ အေျခအေနမ်ားျဖစ္လာျခင္း၊ ပိုမိုျပင္းထန္လာျခင္း
စသည့္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈ (Climate Change) ျဖစ္စဥ္မ်ား ၾကံဳေတြ႕ရၿပီး ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ဳိးအျဖစ္
အစြန္းေရာက္ မိုးေလဝသျဖစ္စဥ္မ်ားေၾကာင့္ သဘာဝေဘးအႏၲရာယ္မ်ား ပိုမိုျဖစ္ေပၚလာေနေၾကာင္းကိုလည္း
ေတြ႕ရွိရပါသည္။ ဤကဲ့သို႔အေျခအေနမ်ဳိးကို ကမၻာအရပ္ရပ္တြင္လည္း ၾကံဳေတြ႕လ်က္ရိွရာ ႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္း
ေျပာင္းလဲ တတ္သည့္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈတို႔ေၾကာင့္ ထိခိုက္ ဆံုး႐ႈံးမႈမ်ား ေလ်ာ့ပါးေစရန္အတြက္
ဆိုးရြားေသာ ရာသီ ဥတုႏွင့္ ေနာက္ဆက္တြဲ ေဘးအႏၲရာယ္မ်ားအား ခုခံႏိုင္ မည့္ စြမ္းေဆာင္ရည္မ်ားျမႇင့္တင္၍
ရရွိႏုိင္မည့္ သတင္း အခ်က္အလက္၊ နည္းပညာ၊ အသိပညာ၊ အတတ္ပညာ ဗဟုသုတမ်ားျဖင့္ စဥ္ဆက္မျပတ္
ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ ရြက္ရန္ လိုအပ္လာပါသည္။
မုိးေလဝသႏွင့္
ဇလေဗဒညႊန္ၾကားမႈ ဦးစီးဌာနအေန ျဖင့္လည္း ရာသီဥတုေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသည့္ လုပ္ငန္း မ်ားျဖစ္သည့္
အယ္နီညိဳ၊ လာနီညာရာသီဥတုျဖစ္ေပၚႏုိင္ ေျခ ရွိ/မရွိ၊ မုတ္သံုေလဝင္ေရာက္မႈ အေျခအေန၊ ရာသီ
အလုိက္ မုိးရြာသြန္းႏုိင္မႈအေျခအေနမ်ား ထူးျခားမႈရွိ/မရွိ။အပူခ်ိန္လြန္ကဲႏုိင္မႈ ရွိ/မရွိ
အေျခအေနမ်ားကို ေလ့လာ ေစာင့္ၾကည့္လ်က္ လစဥ္ ၂၈ ရက္ေန႔တိုင္း လပတ္ မုိးေလဝသႏွင့္ ဇလေဗဒခန္႔မွန္းခ်က္မ်ား
ထုတ္ျပန္ျခင္း၊ လစဥ္ ၈ ရက္၊ ၁၈ ရက္၊ ၂၈ ရက္ေန႔မ်ားတြင္ ၁ဝ ရက္ပတ္ မုိးေလဝသႏွင့္ ဇလေဗဒခန္႔မွန္းခ်က္မ်ား၊
ဧၿပီလ ၂၈ ရက္ ေန႔တြင္ မုိးရာသီကာလတစ္ခုလုံးအတြက္ ေယဘုယ် မုိးေလဝသႏွင့္ ဇလေဗဒခန္႔မွန္းခ်က္၊
မုိးဦးကာလခန္႔မွန္း ခ်က္မ်ား၊ ဇြန္လ ၂၈ ရက္ေန႔တြင္ မိုးလယ္ကာလခန္႔မွန္းခ်က္ မ်ား၊
ၾသဂုတ္လ ၂၈ ရက္တြင္ မိုးေႏွာင္းကာလခန္႔မွန္းခ်က္ မ်ားကို ထုတ္ျပန္ေပးလ်က္ရွိၿပီး ခန္႔မွန္းခ်က္မ်ားတြင္
မုန္တိုင္းျဖစ္ေပၚႏုိင္မႈ၊ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္အေျခအေန၊ မုတ္သံုေလဝင္ေရာက္မႈ၊ ဆုတ္ခြာမႈႏွင့္မုတ္သံုေလ
အင္အား၊ တိမ္ျဖစ္ထြန္းမႈ၊ မိုးရြာသြန္းမႈႏွင့္ မုိးရြာရက္မ်ား၊ ျမဴထူ ဆုိင္းမႈ၊ ျမစ္ေရအေျခအေနႏွင့္
ျမစ္ေရႀကီးႏိုင္မႈခန္႔မွန္းခ်က္ မ်ား ရာသီအလိုက္ ထုတ္ျပန္ေပးလ်က္ရိွပါသည္။ ရာသီ ဥတုဆိုင္ရာ
သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား ယခုထက္ပို၍ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔အသံုးခ်ႏိုင္ေရးအတြက္ ဌာနအေနျဖင့္
သုေတသနလုပ္ငန္းမ်ားတိုးခ်ဲ႕လုပ္ကိုင္၍ ပိုမုိေကာင္းမြန္ ေအာင္ ႀကိဳးစားေဆာင္ရြက္သြားမည္
ျဖစ္ပါသည္။
ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရအေနျဖင့္လည္း
ရာသီဥတုေျပာင္းလဲ မႈအေပၚ အေလးထားအားေပးေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိၿပီး ကုလ သမဂၢႏွင့္ ႏုိင္ငံတကာ
အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္အတူ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ျခင္း၊လြန္ခဲ့သည့္ ႏွစ္ေပါင္း ၁၈ ႏွစ္ေက်ာ္ခန္႔မွ
စ၍ အညာေဒသ စိမ္းလန္းစိုျပည္ေရးအတြက္ ဦးစီးဌာန တစ္ခု ဖြဲ႕စည္းျခင္း၊ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး
အတြက္ ဦးစီးဌာနတစ္ခုဖြဲ႕စည္းျခင္း၊ အာဆီယံႏွင့္ ေဒသတြင္း ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈဆုိင္ရာ မိတ္ဖက္ႏိုင္ငံမ်ား၊
အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈေလွ်ာ့ခ် ေရးႏွင့္လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေစေရး
လုပ္ငန္းေကာ္မတီ အဖြဲ႕ဖြဲ႕စည္းျခင္း၊ လုိအပ္သည့္ ဥပေဒမ်ားအတည္ျပဳ ျပ႒ာန္းေပးျခင္း တုိ႔ကိုေဆာင္ရြက္ၿပီး
ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈ အေပၚ လုိက္ေလ်ာညီေထြ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ မည့္လုပ္ငန္း၊ အစီအစဥ္မ်ားကိုလည္း
ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္ကို ေတြ႕ႏိုင္ပါ သည္။ ထုိ႔အတူ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပအဖြဲ႕ အစည္းမ်ား၊ ပညာ
ရွင္မ်ား၏ ပူးေပါင္းစီစဥ္ေဆာင္ရြက္သည့္ အစိမ္းေရာင္ စီးပြားေရးႏွင့္ အစိမ္းေရာင္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ
အစီအစဥ္ မ်ားကိုလည္း အားေပးလ်က္ရွိၿပီး တုိင္းေဒသႀကီးအစုိးရအဖြဲ႕ မ်ား၊ ဌာနဆုိင္ရာ
အဖြဲ႕အစည္းမ်ား အစိုးရမဟုတ္ေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားပါဝင္၍ အနာဂတ္ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈ အေပၚ
တုံ႔ျပန္မည့္အစီအစဥ္မ်ား၊ သဘာဝေဘးအႏၲရာယ္ စီမံခန္႔ခြဲေရးအဖြဲ႕မ်ား ေဒသအလုိက္ဖြဲ႕စည္းျခင္း၊
စားနပ္ ရိကၡာဖူလံုမႈႏွင့္ စိမ္းလန္းေသာ၊ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေသာ ၿမိဳ႕ျပ၊ ေက်းလက္မ်ားျဖစ္ေပၚေစရန္
စီမံခ်က္မ်ား ေဆာင္ရြက္ ျခင္းအျပင္ မႏၲေလးၿမိဳ႕ေတာ္ႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းမႈ အေတြ႕အၾကံဳရွိေသာ
ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ ကီတာက်ဴ႐ွဴးၿမိဳ႕တို႔ အၾကား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကဲ့သုိ႔ လုပ္ငန္းမ်ား
အေကာင္ အထည္ေဖာ္ လ်က္ရွိေနသည္ကုိ ေတြ႕ႏိုင္ပါသည္။
ထိုကဲ့သုိ႔
ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးကို ဌာနဆုိင္ရာမ်ား မွ ေဆာင္ရြက္ေနသကဲ့သို႔ အစုိးရမဟုတ္ေသာ
အဖြဲ႕အစည္း မ်ား၊ ပရဟိတလုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ေနသည့္ ပုဂၢလိကအဖြဲ႕ အစည္းမ်ားအေနျဖင့္လည္း
ေဒသအလိုက္ဇီဝမ်ဳိးစံု၊ မ်ဳိးကြဲ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရး၊ ေဂဟစနစ္ေကာင္းမြန္ေရးႏွင့္
ရာသီဥတုမွ်တေစမည့္ ပတ္ဝန္းက်င္ဆုိင္ရာ ေဆာင္ရြက္ ေနမႈမ်ားကုိလည္း ေတြ႕ရွိႏိုင္ပါသည္။
ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရ ႏွင့္ ကုလသမဂၢဖြံ႕ၿဖိဳးမႈအစီအစဥ္တုိ႔၏ ရန္ပံုေငြပါဝင္မႈႏွင့္ အတူ
ကမၻာ့ပတ္ဝန္းက်င္အဖြဲ႕၏ ပထမဆံုးေသာ လုိက္ေလ်ာ ညီေထြရန္ပံုေငြေထာက္ပံ့မႈျဖင့္ ရာသီဥတုဆုိးရြားစြာခံစား
ရသည့္ အညာေဒသ ေညာင္ဦးၿမိဳ႕၊ ေခ်ာက္ၿမိဳ႕၊ ျမင္းျခံၿမိဳ႕၊ မံုရြာၿမိဳ႕၊ ေရႊဘိုၿမိဳ႕မ်ားရွိ
ေက်းရြာေပါင္း ၂၈ဝတြင္ တစ္ႏွစ္ ပတ္လံုး ေရဖူလံုစြာရရွိေရး၊ စိုက္ပ်ဳိးေရး၊ ေမြးျမဴေရး
လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ အေထာက္အကူျပဳေရးႏွင့္ ရာသီဥတု ေဘးအႏၲရာယ္ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား ရယူအသံုးျပဳ
ေရးလုပ္ငန္းမ်ားေဆာင္ရြက္မည့္စီမံခ်က္ကို သက္ဆုိင္ရာ အဖြဲ႕ အစည္းမ်ားမွ မၾကာမီစတင္ေဆာင္ရြက္ၾကေတာ့မည္
ျဖစ္၍ ရာသီေျပာင္းမႈကို လိုက္ေလ်ာညီေထြျပဳမူတုံ႔ျပန္ သည့္ လုပ္ငန္းအစီအစဥ္မ်ားစြာကို
ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး ျဖစ္သကဲ့သို႔ ေဆာင္ရြက္ဆဲႏွင့္ ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္ရန္ လုပ္ငန္းမ်ားစြာရွိေနဦးမည္မွာ
ရာႏႈန္းျပည့္ေသခ်ာပါ သည္။ အဓိကအခ်က္မွာ အနာဂတ္တြင္ လုပ္ကိုင္ ေဆာင္ရြက္မည့္ ေရတို၊
ေရရွည္စီမံခ်က္လုပ္ငန္းတုိင္း တြင္ မေမွ်ာ္လင့္ဘဲၾကံဳေတြ႕ရႏိုင္မည့္ ရာသီဥတုဆုိင္ရာ
အေျခအေနမ်ားကို ထည့္သြင္း၊ တြက္ခ်က္သံုးသပ္ ေဆာင္ရြက္ပါက မိမိတုိ႔၏လုပ္ငန္းမ်ားတြင္
ပိုမိုျပည့္စံု၍ အက်ဳိးအျမတ္ေကာင္းမ်ား ရရွိေစႏုိင္မည္ျဖစ္ပါသည္။
နိဂံုးခ်ဳပ္အားျဖင့္
ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈသည္ ကြၽႏ္ုပ္တုိ႔အားလံုးႏွင့္သက္ဆုိင္ၿပီး လူမႈစီးပြားဆိုင္ရာဆိုးက်ဳိး
သက္ေရာက္မႈမ်ား၊ စိုက္ပ်ဳိးေရး၊ ခရီးသြားလာေရး၊ က်န္းမာ ေရးမွသည္ အေရးပါေသာအေျခခံ အေဆာက္အအုံမ်ား
အထိ ဆုိးက်ဳိးမ်ားျဖစ္ေပၚေစျခင္း၊ ေရရွည္ဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္မႈ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို အဟန္႔
အတားျဖစ္ေပၚေစျခင္းတို႔ အျပင္ မဟာဗ်ဴဟာက်သည့္ အရင္းအျမစ္မ်ားျဖစ္ေသာ ေရ၊ ေလ၊ စားနပ္ရိကၡာ၊
စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္မႈတုိ႔အေပၚ တြင္လည္း သက္ေရာက္မႈရွိပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ရာသီ ဥတုေျပာင္းလဲမႈအေပၚ
လုိက္ေလ်ာညီေထြျပဳမူ တုံ႔ျပန္ ရန္အတြက္ အဓိကက်ေသာ စိုက္ပ်ဳိးေရးက႑၊ ႀကိဳတင္ သတိေပးစနစ္က႑၊
သစ္ေတာက႑၊ ျပည္သူ႔က်န္းမာ ေရးက႑၊ ေရအရင္းအျမစ္က႑၊ ကမ္း႐ိုးတန္းေဒသ က႑၊ စြမ္းအင္စက္မႈက႑ႏွင့္
ဇီဝမ်ဳိးစံု၊ မ်ဳိးကြဲက႑မ်ား စေသာက႑မ်ားႏွင့္ဆက္စပ္မည့္ လုပ္ငန္းမ်ားအားလံုး အတြက္
ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈမ်ားေဆာင္ရြက္ရာတြင္ လက္ရွိ ျဖစ္ေပၚေျပာင္းလဲေနေသာ ရာသီဥတု အေျခ အေနမ်ား၊
ေနာင္အနာဂတ္တြင္ ျဖစ္ေပၚႏုိင္မည့္ ရာသီဥတု အေျခအေနမ်ားကိုအသံုးျပဳကာ မိမိတို႔ၾကံဳေတြ႕
ခဲ့ရသည့္ အေတြ႕အၾကံဳမ်ားကိုေပါင္းစပ္၍ ရာသီေျပာင္းလဲမႈကို ရင္ဆုိင္တုံ႔ျပန္ဖို႔ ဘက္စံုအသိျဖင့္
ပိုမိုႀကိဳးပမ္း ေဆာင္ရြက္ၾကပါစို႔ဟု ၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္ မတ္လ ၂၃ ရက္ေန႔ တြင္ က်ေရာက္မည့္
ကမၻာ့မုိးေလဝသေန႔ကုိ ႀကိဳဆို ဂုဏ္ျပဳအပ္ပါသည္။
ေက်ာ္လြင္ဦး
(မိုး / ဇလ)
No comments:
Post a Comment