ငြိမ်းချမ်းရေးပန်းခင်းထဲမှာ ပညာအလင်းရောင်ထွန်းညှိကြပါစို့

မြင့်စိုး (နတလ)

အဖေရေးခဲ့သော ကဗျာလေးတစ်ပုဒ်

ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး လေးမျက်နှာမြို့နယ် အနောက်ဘက်ခြမ်းဒေသရှိ ကလေးများ၏ ပညာရေးကိစ္စ၊ ကျောင်းများ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ရေးကိစ္စ၊ ဒေသတည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးကိစ္စ စသည်တို့ကို စဉ်းစားတွေးတောရင်း ကျွန်တော်၏ ဖခင်လည်းဖြစ် ထိုစဉ်အချိန်ကာလ၌ လေးမျက်နှာမြို့နယ် စိန်တောင်ကျေးရွာ မူလတန်းကျောင်း၏ ကျောင်းအုပ်ကြီးလည်းဖြစ်သူ ဆရာကြီးဦးသာခင်ရေးသားခဲ့သည့် ကဗျာတစ်ပုဒ်ကို သတိရနေမိသည်။ ကဗျာခေါင်းစဉ်ကိုတော့ ဘယ်လိုပေးထားသလဲမမှတ်မိတော့၊ စာသားအချို့မှာမူ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်-

ရှေးရှေးတုန်းက တို့တောရွာ

ကျောင်းနေနည်းလှတာ

လယ်ကွင်းပြင်မှာ တို့တစ်သိုက်

ငါးနှင့်ပုစွန်နှိုက်

မရိုက်မနှက်တို့အမေ

ပြုံးလို့ကြိုဆိုပေ

ငါတို့အဖေ ဆိုစကား

မှန်းဟဲ့ နင်တို့ငါး

ထမင်းစားပြီး ဆော့လှောင်ကာ

အိပ်လိုက် တစ်နေ့တာ

စာပေဆိုတာ ထည့်မတွေး

ကကြီး ပုတ်လောက်ရေး

ကလေးကြီးတော့ လူကြီးပါ

ရပ်ရေးရွာရေးမှာ

ပါဝင်စရာမှုကိစ္စ မြားမြောင်လှပေစွ

ရှေ့မှသွားလို့ နောက်ကပါ

တန်းတန်းလိုက်ရတာ

သူများပြောတာ နားထောင်ရ

လက်ထောင် ခေါင်းညိတ်ပြ။

ကျွန်တော်အမှတ်မမှားဘူးဆိုပါက အဖေသည် ကဗျာကိုရေးခဲ့သည်မှာ ကျွန်တော်သုံးတန်း၊ လေးတန်းအရွယ် ၁၉၆၈-၆၉ ခုနှစ်အချိန်ကာလခန့်က ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ ထိုအချိန် ထိုကာလသည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ဗကပတို့ ကြီးစိုးနေဆဲအချိန်ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှစ၍ ရွှေလင်းယုန်၊ မိုးဟိန်း၊ တိုင်းလုံးအောင်၊ ဧရာမင်းစစ်ဆင်ရေးများဖြင့် ဖြတ်(၄)ဖြတ် စစ်နည်းဗျူဟာ ကိုကျင့်သုံးကာ ဗကပအမြစ်ပြတ်သည်အထိ ချေမှုန်းခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် တိုင်းတစ်တိုင်းလုံး အဖြူရောင်နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဖြတ် (၄) ဖြတ်ကာလအတွင်း ကျွန်တော်တို့ ကိုယ်တိုင်တစ်နေ့တာစားဖို့ဆန် ကိုယ်တိုင်သွား ထုတ်၊ ရွာလုံခြုံရေးအတွက် ခြံစည်းရိုးကာခြင်း၊ ညှောင့်ချွန်ဝါးချွန်ခြင်းများ လုပ်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်မှာ လှော်ကထားအလယ်တန်းကျောင်းကို ရောက်ပြီ။ အနောက်ရိုးမ တောင်ခြေတစ်ဝိုက်မှာတော့ တိုက်ပွဲများဖြစ်နေဆဲ။

ကျွန်တော့်အဖေရေးခဲ့သော ကဗျာလေးက ထိုအချိန်ကာလများကို ရည်ညွှန်းသလား၊ ထိုထက်စောပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ်ကာလ ဗကပနှင့် KNU ပူးပေါင်း၍ မဒညတဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားသည့် အချိန်ကာလဖြစ်နေမလား၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဗကပတို့၏ မြစ်ဝကျွန်းတိုင်းတည်ဆောက်ရေးစီမံချက် ချမှတ်ဖော်ဆောင်နေသော အချိန်ကာလဖြစ်နေမလား၊ မည်သို့ဆိုစေကာမူ ကျောင်းဆရာလည်းဖြစ်၊ ဒေသက ကလေးများ၏ ပညာရေးအခြေအနေကိုလည်း သိရှိထားသူလည်းဖြစ်နေသောကြောင့် ငယ်စဉ်မှာ ပညာမသင်ယူခဲ့လျှင် သူများ၏ နောက်လိုက်ပဲဖြစ်မှာ၊ သူများပြောသမျှခေါင်းညိတ်ရမှာ၊ လက်ညှိုးထောင်ခေါင်းညိတ်ဘဝကနေ မကျွတ်မလွတ်မှာကို စိုးရိမ်ပူပန်စိတ်ဖြင့် ရေးသားခဲ့ကြောင်း၊ ကျွန်တော်တို့ ကျောင်းသားတွေကို အာဂုံဆောင်ကျက်မှတ်စေခဲ့ကြောင်း နားလည်သဘောပေါက်ခဲ့ရသည်။

ခေါင်လန်ဖူးက မှာတမ်းစာ

ကျောင်းဆရာ၏ သားလည်းဖြစ်၊ တောသားလည်းဖြစ်၊ လေးမျက်နှာပရဟိတကျောင်းထွက်လည်းဖြစ်ခဲ့သည့် ကျွန်တော့်အနေဖြင့် တပ်မတော်သားဘဝမှာ တပ်မတော်တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ သော်လည်း နယ်ဘက်ဌာနဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းဘဝမှာတော့ မိမိမွေးရပ်မြေက ကလေးများ၏ ပညာရေးကိစ္စအဝဝအပြင် ရောက်လေရာဒေသက ကလေးများ၏ ပညာရေးကိုပါ စိတ်ဝင်စားခဲ့သည်။ လက်လှမ်းတမီကူညီနိုင်တာကို ကူညီခဲ့သည်။

ကျွန်တော်နတလမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ကချင်ပြည်နယ် ပူတာအိုခရိုင် ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်အတွင်းမှာ မဂွေဇ-ခေါင်လန်ဖူး ၆၅ မိုင် ၄ ဖာလုံ ကားလမ်းဖောက်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းခွင်သို့ သွားရောက်ကြီးကြပ်ခဲ့ရသည်။ မဂွေဇ-ခေါင်လန်ဖူးကားလမ်းကို လွယ်လွယ်နှင့်မဖောက်နိုင်ခဲ့ပါ။ ကြားထဲမှာ ပေပေါင်း ၇၇၀၀ ကျော်မြင့်သည့် ဆန်းလွတ်ချက် ကျောက်တောင်ကြီးလည်းရှိနေ၍ လေး/ ငါးနှစ်မက အချိန်ယူခဲ့ရသည်။

ဆန်းလွတ်ချက်တောင်ထိပ်ထိ ၃၃ မိုင် ၄ ဖာလုံ လမ်းတစ်ဝက်ပေါက်ပြီးနောက် မေခမြစ်နားအထိ ရောက်လာသောအခါ ကျန်ခရီးကို ဆိုင်ကယ်များစီး၍ ခေါင်လန်ဖူးအထိ ခရီးနှင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်သက်မှာ တစ်ခါရောက်ဖို့ရာ ခက်ခဲလှသော မြို့ရွာများထဲမှာ ခေါင်လန်ဖူးလည်း ပါပေလိမ့်မည်။ ကျွန်တော်၏အဇ္ဈတ္တ သန္တာန်မှာကိုက ခဲရာခဲဆစ်သွားရသောနေရာဒေသများကို ပို၍ခင်တွယ်တတ်၊ သံယောဇဉ်ကြီးတတ်တာမျိုးရှိခဲ့သည်။ သည့်အတွက် ခေါင်လန်ဖူး၊ ပန်နန်းဒင်၊ မက်မန်း၊ ဟိုမိန်း ဒေသတွေလိုနေရာမျိုးတွေကို အခေါက်ခေါက် အခါခါ ရောက်ဖူးခဲ့ရသည်။

ဆိုရသော်…..ခေါင်လန်ဖူးဒေသကိုရောက်ချိန်မှာ ကလေးများ၏ ပညာရေးအခြေအနေကို စေ့ငု လေ့လာမိသည်။ ရော်…….သည်ဒေသမှာ ခေါင်လန်ဖူး၊ ဇန်ယော့၊ ရှိန်းခေါင် အထကကျောင်းတွေရှိသည်။ ဤသို့ရှိနေလင့်ကစား အနှီကျောင်းသုံးကျောင်းထဲမှ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲကို တစ်ယောက်တလေမှ မအောင်မြင်ခဲ့တာ၊ ဘဲဥမကွဲခဲ့တာ ရှစ်နှစ်ခန့်ရှိနေ ပြီဆိုပဲ။ ဘာကြောင့်ပါလိမ့်၊ ဘာတွေလိုအပ်နေပါလိမ့်။

နီးစပ်ရာမြို့မိမြို့ဖတွေ၊ ကျောင်းသား ကျောင်းသူတွေကို မေးကြည့်၊ လေ့လာကြည့်တော့ စာမေးပွဲမအောင်မြင်ရခြင်း အချက်ငါးချက်လောက်ကို သွားတွေ့ရသည်။ နံပါတ်(၁)က လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေးမကောင်းသောကြောင့် ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်၊ ပုံနှိပ်စာအုပ်တွေ အချိန်မီမရောက်။ လား၊ မြင်းများနှင့် အဆင့်ဆင့်သယ်ယူရသောကြောင့် သူများကျောင်းများထက် သုံးလလောက်နောက်ကျသည်။ နံပါတ် (၂) က လျှပ်စစ်မီးမရှိ၍ ညဘက်စာကြည့်ဖို့ခက်ခဲသည်။ ရေနံဆီ၊ ဖယောင်းတိုင်ဈေးကြီးသည်။ နံပါတ် (၃) က ရာသီဥတုက ရေခဲသောအရပ်ဒေသဖြစ်သည်။ အနွေးထည်ထူထူထဲထဲ မရှိလျှင် စာထဲကိုစိတ်မရောက်နိုင်အောင် အေးလွန်းလှသည်။ နံပါတ် (၄) အချက်က ပို၍အရေးကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ကလေးတိုင်းသည် မြို့ပေါ်က ကလေးများမဟုတ်ကြပါ၊ အဝေးရွာတွေကနေတောင် နှစ်လုံး၊ သုံးလုံးကျော်၍ လာတက်ကြရသည်။ ရှိသည့်နေရာ၊ လွတ်သည့်အိမ်မှာ တည်းခိုကြပြီး ချက်ပြုတ်စားသောက်ရင်း ကျောင်းတက်ကြရသည်။ တစ်ပတ်စာ သယ်လာသည့် ဆန်လေးတွေကုန်တော့ ရွာသို့ပြန်ပြီး ဆန်သယ်ကြရသည်။ ဆန်ပြန်သယ်ဖို့ရာ တစ်ပတ်မှာ အနည်းဆုံးတစ်ရက်ကျောင်းပျက်သည်။ နံပါတ် (၅) အချက်က ဆရာ ဆရာမများသည်လည်း ကိုယ့်ဒုက္ခနှင့်ကိုယ်စားရေးသောက်ရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ သွားရေးလာရေးကိစ္စများ ခက်ခဲစွာ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနေရသဖြင့် သင်ထောက်ကူမလုပ်ပေးနိုင်ခဲ့ပါ။ အပိုချိန်တွေ မခေါ်နိုင်ခဲ့ပါ။ သူတို့ကိုလည်း အပြစ်တင်စရာမရှိ။

သည်အချက် ငါးချက်ထဲကအပေါ်က လေးချက်ကို ဌာနဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူများက ကူညီဖြေရှင်းမပေးနိုင်တော့ပြီလော၊ ဖြည့်ဆည်းမပေးနိုင်တော့ပြီလော။ ကျောင်းသုံးကျောင်းပေါင်းမှ ၁၀ တန်း ကျောင်းသား ၅၀ မပြည့်ပါ။ သူတို့အတွက် ဆိုလာမီး၊ စားစရာ၊ အနွေးထည်များ ထောက်ပံ့ပေးခြင်း၊ ပုံနှိပ်စာအုပ်တွေကို ကြိုတင်ပေးပို့ခြင်း မပြုနိုင်တော့ပြီလော။ သည်အချက်တွေကို အကြံပြုလို၍ ၂၀၁၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာမှာ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ရေးဖြစ်ခဲ့သည်။ “ခေါင်လန်ဖူးကမှာတမ်းစာ”ဟူ၍…။ သည့်နောက်မှာတော့ တာဝန်ရှိသူတွေက ကျောင်းသုံးကျောင်းမှ ကျောင်းသား ကျောင်းသူ ၄၆ ဦးကို ပူတာအိုမြို့သို့ ခေါ်ယူစုစည်းပြီး Camp သွင်း သင်ကြားပေးခဲ့ရာ ထိုနှစ်တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲကို သုံးယောက် အောင်မြင်ခဲ့ပါသည်။ နောင်နှစ်တွေလည်းဆက်၍ အောင်မြင်ကြကြောင်း သိရသည်။ ကျွန်တော်တတ်နိုင်သလိုပြုမိခဲ့သော ပညာဒါနတစ်ခု။

ပညာရေးထိခိုက်ခဲ့သော တိုင်းဧရာ

၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး လေးမျက်နှာမြို့နယ် အနောက်ခြမ်းဒေသများ၊ ရေကြည်မြို့နယ်နှင့် အင်္ဂပူမြို့နယ်အစွန် အဖျားနေရာများသို့ AA အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်း သူများနှင့် PDF အချို့ ပူးပေါင်းဝင်ရောက်လာသောကြောင့် ဒေသတည်ငြိမ်အေးချမ်းမှု ပျက်ပြားသွားခဲ့သလို ပညာသင်ကြားရေးဘက်မှာလည်း အားလုံးကမောက်ကမ ဖြစ်သွားခဲ့ရသည်။ လေးမျက်နှာမြို့နယ်အတွင်း ထက်၊ လယ်၊ မူ ကျောင်းပေါင်း ၁၇၇ ကျောင်းရှိသည့်အနက် အနောက်ဘက်ခြမ်း ဒေသက ၆၈ ကျောင်းမှာ မဖွင့်နိုင်တော့ပါ။

၂၀၂၅-၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ်မှာ ကျောင်းသား စုစုပေါင်း ၁၉၅၈၇ ဦးရှိသည့်အနက် ၁၄၈၄၃ ဦးသာ ကျောင်းအပ်ခဲ့ပြီး အပ်နှံရန်ပျက်ကွက်သူ ၄၇၄၄ ဦး ထဲတွင် အနောက်ဘက်ခြမ်း ၁၉ အုပ်စုမှ ကျောင်းသား ကျောင်းသူစုစုပေါင်း ၄၆၀၀ ခန့် ပါဝင်ပါသည်။ လေးမျက်နှာမြို့ပေါ်နှင့် အခြားဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့သင်ယူခွင့်ရရှိသွားသော ကျောင်းသား ဦးရေမှာ ခန့်မှန်း ၁၉၈၉ ဦးခန့်သာရှိသဖြင့် ကျန်ကလေးများသည် ပညာသင်ယူခွင့်ဆုံးရှုံးသွားသည့်သဘောဖြစ်သည်။ တချို့က မိဘများ ယာယီစစ်ဘေးရှောင်ရာ၊ အလုပ်လုပ်ရာသို့ ပါသွားကြပေလိမ့်မည်။ ထားနိုင်သူများက ဆက်၍ထားကြမည်ဖြစ်သော်လည်း တော်တော်များများမှာ စာသင်ကျောင်းနှင့် ကင်းကွာသွားကြမည်မှာ မလွဲဧကန်ဖြစ် သည်။ ဝမ်းနည်းဖွယ်ကောင်းလေစွ။

ဒေသတည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးသည် အဓိက

ဒေသတည်ငြိမ်အေးချမ်းဖို့လိုသည်။ ဒေသတည်ငြိမ်အေးချမ်းပါမှ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး၊ ဒေသဝမ်းစာဖူလုံရေးတွေ အလေးပေးဆောင်ရွက်နိုင်မည်၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ လူမှုစီးပွားဘဝမြင့်မားရေးလုပ်ငန်းတွေကို တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်နိုင်မည်။ အထူးသဖြင့် ပညာရေးသည် နိုင်ငံတော်အတွက် တန်ဖိုးအရှိဆုံးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဖြစ်သဖြင့် ပညာတတ်လူငယ်လူရွယ်များ ဆုံးရှုံးမသွားဖို့လိုအပ်ပါသည်။ ဝိုင်းဝန်းထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည်။ ပြုစုပျိုးထောင်ပေးရမည်။ သည်အတွက် အားလုံးမှာ တာဝန်ရှိပါ သည်။

အနောက်ရိုးမတောင်ခြေနားမှာ ခိုအောင်းလှုပ်ရှားနေကြသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအနေ ဖြင့်လည်း အမှောင်ခွင်းအလင်းဆောင်ကာ မှန်ကန်သော အသိအမြင်အတွေးအခေါ်တို့ဖြင့် လက်နက် ကိုင်လမ်းစဉ်ကိုစွန့်လွှတ်ပြီး ပြည်သူ့ရင်ခွင်၊ ပြည်သူ့ဘဝသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကြဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ အေးချမ်းသာယာရှိခဲ့သော တိုင်းဧရာဝတီ၏ အလှတရားတို့ကို မဖျက်ဆီးမိစေဖို့ လိုပါသည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရသစ်၏ ဦးဆောင်မှုအပေါ် အကြွင်းမဲ့ယုံကြည်အားထားပြီး ဒေသတည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးတို့ကို လက်တွဲကူညီဆောင်ရွက်ကြရင်း ငြိမ်းချမ်းရေးပန်းခင်းထဲမှာ ပညာအလင်းရောင် ထွန်းညှိနိုင်အောင် ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ကြပါစို့။ ။