လာေတာ့မယ့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ

ခ်စ္ႏိုင္(စိတ္ပညာ)

'ေဟ့ ကိုခ်စ္ႏိုင္ မင္းတို႔အလုပ္မ်ားေနလား'

'ဒီလိုပါပဲ သူငယ္ခ်င္းရာ၊ အရင္ထက္စာရင္ေတာ့ အစည္းအေဝးေတြ၊ ေဆြးေႏြးပြဲေတြ ပိုမ်ားလာတာေပါ့'

'ေ႐ြးေကာက္ပြဲနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေမးခ်င္တယ္ကြာ'

'ေမးပါဗ်ာ၊ ေျဖႏိုင္တာ ေျဖမွာေပါ့'

'မင္းက တိုင္းေဒသႀကီး ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ အဖြဲ႕ဝင္ တစ္ေယာက္ ဆိုေတာ့ သိေလာက္ပါတယ္။ မင္းတို႔ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ အဆင့္ဆင့္ ရဲ႕ အေျခခံမူက ဘာလဲ'

'အေျခခံမူဆိုတာ ရွိရတာေပါ့ကြယ္၊ အေျခခံမူေပၚမွာ ရပ္တည္ၿပီး ဆက္လက္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ၾကရတာ မဟုတ္လား'

'ေအးေလ၊ ဒါ့ေၾကာင့္ အေရးအႀကီးဆုံးကို အရင္ေမးတာေလကြာ'

'ျပည္ေထာင္စု ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ကေန ရပ္ကြက္နဲ႔ ေက်း႐ြာ ေကာ္မရွင္ အဖြဲ႕ခြဲမ်ားအထိ အားလုံးေသာ တစ္ႏိုင္ငံလုံးရွိ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ေတြဟာ ဒီအေျခခံမူ ( ၇) ခ်က္နဲ႔ အလုပ္ လုပ္ေနၾကပါတယ္-

၁။ လြတ္လပ္၍ အမွီအခိုကင္းျခင္း၊

၂။ တရားမၽွတျခင္း၊

၃။ ပြင့္လင္းျမင္သာျခင္း (ယုံၾကည္မႈရွိေစျခင္း)၊

၄။ တာဝန္ယူစိတ္ျဖင့္ ေဆာင္႐ြက္ျခင္း၊

၅။ တီထြင္ႀကံဆေတြးေခၚျခင္း၊

၆။ ျပည္သူမ်ား၏ ယုံၾကည္ကိုးစားမႈရွိျခင္း (Trust)၊

၇။ ဂုဏ္သိကၡာျပည့္ဝျခင္း။ တို႔ပါဗ်ာ'

'ေဟ့--- ကိုခ်စ္ႏိုင္ရာ ဂ်ာနယ္ေတြထဲမွာပါတာေတြက ေရွ႕ေျပးမဲစာရင္းမွာ အမည္ သတ္ပုံမွားတာ၊ ေမြးေန႔လြဲတာ၊ ေသသြားၿပီးသား လူအမည္ ပါေနတာ စသျဖင့္ လြဲေခ်ာ္တာေတြ သိပ္မ်ားေနပါလားကြ။ အဲဒါ ယုံၾကည္ ကိုးစားႏိုင္ပါ့မလား'

'မွားတာပါရင္ ျပင္႐ုံေပါ့ သူငယ္ခ်င္းရာ။ မဲဆႏၵရွင္ စာရင္း သန္းနဲ႔ ခ်ီၿပီး ျပဳစုၾကရာမွာ စာလုံးေပါင္း မွားတာ၊ သတ္ပုံအမွား၊ ေမြးတဲ့ရက္စြဲ အမွား ဆိုတာေတြ ပါႏိုင္တာပဲ။ ဘာမွ မခက္ခဲပါဘူး။ မွားတာကို တိတိက်က် ေထာက္ျပၿပီး ကာယကံရွင္က ျပင္ေပးပါ ဆိုရင္ ျပင္ေပးမွာပဲ။ မွန္သြားေရာေပါ့။ လိုရင္ျဖည့္ပါ။ ပိုရင္ပယ္ဖို႔ အသိေပးပါလို႔ စာရင္း ကပ္ေပးတာ ေလကြာ။ မဟုတ္ဘူးလား'

'အမွားေတြက ၈ဝ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ ရွိေနတယ္လို႔ ပါတီတစ္ခုက ေထာက္ျပ ေဝဖန္ေနပါလား'

'ဘယ္ရပ္ကြက္လဲ၊ ဘယ္႐ြာလဲ၊ ဘယ္မဲ႐ုံလဲ၊ ဘယ္ၿမိဳ႕နယ္လဲ၊ ဝါးလုံး ရွည္နဲ႔ သိမ္းရမ္းေန႐ုံမၽွနဲ႔ အလုပ္မျဖစ္ဘူး သူငယ္ခ်င္းရာ။ တိတိက်က် ေျပာေစခ်င္ပါတယ္။ အမွားေတြ ပါမွာပါ။ မွားရင္ မွန္ေအာင္ ျပင္ၾကပါ။ ျပင္ႏိုင္ေအာင္ မူၾကမ္းသေဘာ ေရွ႕ေျပးစာရင္း ထုတ္ျပန္တာကို ေပါင္ၾကားကို ကင္းကိုက္သလို ငယ္သံ ပါေအာင္ ေအာ္ေနတာမ်ိဳးက သေဘာ႐ိုးရဲ႕လား၊ စဥ္းစားေပါ့ကြာ။ အမွန္တကယ္က ပူးေပါင္း ေဆာင္႐ြက္ၾက ရမွာပါ။ ခၽြတ္ယြင္းခ်က္၊ အားနည္းခ်က္ ေတြ႕ရင္ တစ္ခုခ်င္း ေထာက္ျပ ေဝဖန္ေလကြာ။ ဒါမွ ျပဳျပင္ ႏိုင္ေပမွာေပါ့'

'လူေတြကေတာ့ ေသတဲ့လူေတြ မဲစာရင္းမွာ ပါေနတယ္လို႔လည္း ေျပာသံ ၾကားတယ္ဟ'

'ဒါလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မိသားစုက ၿမိဳ႕နယ္လဝက အထိ ေသဆုံးေၾကာင္း အေၾကာင္း မၾကားခဲ့ရင္၊ ၿမိဳ႕နယ္ လဝကမွာ စာရင္းမေရာက္ရင္ ပါေနမွာပဲ'

'ကိုခ်စ္ႏိုင္ရာ ေထြ/အုပ္က လစဥ္ လစဥ္ လူစာရင္း အတိုးအေလၽွာ႔ အၿမဲ ေကာက္ေနတာကြ၊ Up-to date ပိုျဖစ္တယ္ မဟုတ္ဘူးလား'

'ေအး---ဟုတ္တယ္။ အေထြေထြ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ဦးစီးဌာနက လူဦးေရ စာရင္းကို မယူဘူးကြ'

'အဲဒါေၾကာင့္ ဒီေလာက္ အမွား မ်ားတာေပါ့ဟ။ ဘာျဖစ္လို႔ လူဝင္မႈ ႀကီးၾကပ္ေရးနဲ႔ ျပည္သူ႕ အင္အားဦးစီးဌာနက စာရင္းကို မ႑ိဳင္ထားၿပီး မဲစာရင္း လုပ္ရတာလဲ'

'ေျပာရရင္ အရွည္ႀကီးကြ၊ အတိုဆုံး ေျပာရရင္ေတာ့ မဲဆႏၵရွင္ စာရင္း မွန္ကန္ တိက်ေအာင္ အခုလို ႀကိဳႀကိဳတင္တင္ ထုတ္ျပန္ၿပီး ျပည္သူ လူထုကို အသိေပးမယ္။ လဝကစာရင္းကို အေျခခံသင့္တယ္လို႔ ႏိုင္ငံတကာ စံႏႈန္းအရ ေ႐ြးခ်ယ္ ဆုံးျဖတ္ခဲ့တာပဲ။ ႏိုင္ငံတကာ ေစာင့္ၾကည့္ ေလ့လာသူမ်ား၊ ႏိုင္ငံတကာ ကၽြမ္းက်င္ ပညာရွင္မ်ားကလည္း ဒါကိုပဲ သေဘာက် တယ္ေလ'

'ေအးကြာ၊ ႏိုင္ငံတကာ မ်က္ႏွာစာမွာ ယုံၾကည္ ကိုးစားမႈ ရွိေအာင္ လဝက စာရင္း အတည္ယူၿပီး လုပ္တာဆိုလည္း ပိုေကာင္းမွာပါ။ ရပ္ကြက္၊ ေက်း႐ြာ တိုင္းမွာ အမွန္တကယ္ ရွိၾကတဲ့ လူဦးေရ စာရင္းကိုေတာ့ ၿမိဳ႕နယ္ ေထြ/အုပ္နဲ႔ ရယက႐ုံးေတြမွာ ရွိၾကတယ္ မဟုတ္လား'

'အခုလို ေလးလေလာက္ ႀကိဳတင္ၿပီး မဲဆႏၵရွင္ေတြက ကိုယ္တိုင္ လာၾကည့္၊ အမွားျပင္ေပး။ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ အမွန္ျပင္ၿပီးသား လာကပ္ျပဦးမယ္။ ဒါဆိုရင္ေတာ့ ပိုၿပီး တိတိက်က် မွန္မွန္ကန္ကန္ ျဖစ္ေရာေပါ့၊ ဟုတ္လား'

'ေအး---ကိုခ်စ္ႏိုင္ ရွင္းျပေတာ့လည္း သေဘာေပါက္ပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ အခ်ိဳ႕ စာနယ္ဇင္း သမားေတြက ပြင့္လင္း ျမင္သာမႈ နည္းတယ္၊ ဘာညာ ေဝဖန္တာရွိရင္ မင္းက ဘာျပန္ေျပာခ်င္လဲ'

'ဘာမွျပန္မေျပာခ်င္ပါဘူး'

'ဟင္---ဘာျဖစ္လို႔လဲ'

'သူငယ္ခ်င္းစဥ္းစားၾကည့္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ယခင့္ ယခင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲေတြ ရွိခဲ့ဖူးတယ္။ အနီးဆုံးပဲ ေျပာၾကပါစို႔။ ၂ဝ၁ဝ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ၊ ၂ဝ၁၂ ၾကားျဖတ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ၊ အဲဒီ ေ႐ြးေကာက္ပြဲေတြတုန္းက မီဒီယာက်င့္ဝတ္ စာနယ္ဇင္း သမားမ်ားရဲ႕ က်င့္ဝတ္ဆိုတာ ရွိခဲ့ဖူးသလား'

'ငါသိသေလာက္ မရွိခဲ့ပါဘူး'

'မရွိခဲ့ဖူးပါဘူးေလ။ အခု ေ႐ြးေကာက္ပြဲ မတိုင္ခင္မွာ ရွိေနၿပီဗ်။ စာနယ္ဇင္း သမားေတြပဲ ေရးဆြဲခဲ့ၾကတာ။ ေနာက္တစ္ခု ပါတီမ်ားရဲ႕ က်င့္ဝတ္ ဆိုတာေရာ ယခင္ ရွိခဲ့ဖူးပါသလား'

'မရွိခဲ့ဖူးပါဘူးကြာ'

'အခု ပါတီက်င့္ဝတ္ ဆိုတာရွိေနပါၿပီ။ တရားဝင္ ပါတီအားလုံးက စုေပါင္းၿပီး ေရးဆြဲ အတည္ျပဳခဲ့တာပဲ'

'မင္းဘာဆိုလိုခ်င္တာလဲ ကိုခ်စ္ႏိုင္'

'အေထြေထြ ေ႐ြးေကာက္ပြဲႀကီး တစ္ရပ္ ေအာင္ေအာင္ ျမင္ျမင္ျဖစ္ဖို႔ လြတ္လပ္စြာ၊ တရားမၽွတစြာ၊ ပြင့္လင္း ျမင္သာစြာ၊ ယုံၾကည္ ကိုးစားစြာ၊ စိတ္ခ်မ္း သာေပ်ာ္႐ႊင္စြာ ၿပီးေျမာက္ဖို႔ဆိုတာ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္ တစ္ခုတည္းနဲ႔ မၿပီးေျမာက္ဘူးေလ'

'ဟုတ္ပါတယ္၊ လက္ခံပါတယ္'

'အခုအခါ သတင္းစာဆရာ၊ စာနယ္ဇင္းသမား၊ မီဒီယာမ်ားကလည္း စနစ္တက် ေအာင္ျမင္ေအာင္ ပူးေပါင္း ပါဝင္ကူညီၾကမယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီ ေတြကလည္း အားလုံး စည္းကမ္းတက် က်င့္ဝတ္နဲ႔ အညီ ပါဝင္လႈပ္ရွား ေဆာင္႐ြက္ၾကမယ္။ ျပည္သူလူထုကလည္း ၂ဝ၁၅ ခု ဒီမိုကေရစီ အေထြေထြ ေ႐ြးေကာက္ပြဲဟာ မဲဆႏၵရွင္ ျပည္သူ တစ္ဦးခ်င္းရဲ႕ မွန္ကန္တဲ့ ေ႐ြးခ်ယ္ မဲေပးျခင္းနဲ႔ တိုင္းျပည္ ေကာင္းေအာင္ ေခါင္းေဆာင္မယ့္ ေခါင္းေဆာင္ ေကာင္းေတြ တင္ေျမႇာက္မယ္ ဆိုတာ ဆုံးျဖတ္ထားတယ္။ အစိုးရကလည္း လုံၿခဳံေရး၊ စီမံေရး၊ အစစအရာရာ တရားမၽွတစြာ အားေပး ျဖည့္ဆည္းတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ ကလည္း ဒီေ႐ြးေကာက္ပြဲကို စိတ္ဝင္စားတယ္။ ယခင္က တစ္ႀကိမ္တစ္ခါမွ ခြင့္မျပဳဖူးတဲ့ ႏိုင္ငံတကာမွ ေစာင့္ၾကည့္ အဖြဲ႕၊ ေလ့လာ အဖြဲ႕ေတြကို ေ႐ြးေကာက္ပြဲေန႔မွာ ေလ့လာ ၾကည့္႐ႈခြင့္ တရားဝင္ ခြင့္ျပဳမယ္။ ဒီလို ထူးျခားခ်က္၊ အားသာခ်က္ေတြကို တစ္ခြန္းမွမေျပာ၊ တစ္ေၾကာင္းမွ မေရးဘဲ ''အေဖေသတာ တစ္ႏွစ္ရွိၿပီ၊ မဲစာရင္းမွာ အမည္ပါေနတယ္၊ မဲစာရင္းက အားလုံး အမွားပဲ၊ အဘအမည္ ဦးဆိုးဟာ မဲစာရင္းမွာ ဦးစိုးျဖစ္ေနတယ္၊ နာမည္ မွားတာေတာ့ လြန္တာေပါ့။ ေမြးတဲ့ ခုႏွစ္သကၠရာဇ္ လြဲေနတယ္။ အသက္ တစ္ႏွစ္ ပိုႀကီးေနတာေပါ့ စသည္ျဖင့္ (ျပင္လိုက္ရင္ လြယ္လြယ္ ကူကူေလး ၿပီးသြားမွာေတြကို) အမွားေတြ ၈ဝ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိ ႏိုင္တယ္ ဆိုတာ ေတြ ထပ္ကာ ထပ္ကာ ေရးသားေနတာ အဖ်က္သေဘာ ေဆာင္တယ္ထင္ တာပဲ။ ဒါေတြကို ေခ်ပ ေျဖရွင္းေနစရာ မလိုဘူး။ ျပင္ေပးမွာေလ။ ျပင္ႏိုင္ေအာင္ တင္ျပေနၾကတာ မဟုတ္လား''

'ေအး---ဟုတ္ပါၿပီကြာ၊ အခ်ိဳ႕စာနယ္ဇင္း သမားေတြက လူငယ္ေလးေတြဟ။ အရင္းနဲ႔ အဖ်ား၊ အဓိကနဲ႔ သာမည မခြဲျခား တတ္ေသးတာလည္း ရွိေကာင္း ရွိမွာေပါ့ကြာ။ မင္းမေက်မနပ္ မျဖစ္ပါနဲ႔'

'မျဖစ္ပါဘူးကြယ္။ လစာ၊ အခြင့္အေရး၊ ဘာမွမရဘဲ ေစတနာ႔ဝန္ထမ္း ပါဝင္ ထမ္းေဆာင္ လာတာ ငါးႏွစ္ရွိပါၿပီ။ ျပည္သူလူထု အေပၚမွာ ျဖစ္ျဖစ္၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ အေပၚမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ မီဒီယာသမားမ်ား အေပၚမွာ ျဖစ္ျဖစ္၊ စိတ္မၿငိဳျငင္ခဲ့ပါဘူး။ ေမတၱာ မပ်က္ခဲ့ပါဘူး။ ေကာင္းေကာင္း ဆိုးဆိုး၊ သူ႕အက်ိဳးနဲ႔ သူ႕အေၾကာင္း ရွိၾကမွာပါ။ ေကာ္မရွင္နဲ႔ ၫွိစရာ မရွိပါဘူးကြယ္။ ေကာ္မရွင္ အဖြဲ႕ဝင္ အားလုံးက ကိုယ္ေျပာခဲ့တဲ့ အေျခခံမူ (၇)ခ်က္နဲ႔ အလုပ္ လုပ္တာ။ ပါတီမ်ား၊ မီဒီယာမ်ား၊ ျပည္သူရဲ႕ မကုန္ခန္းႏိုင္တဲ့ စြမ္းအားမ်ား နဲ႔ ေအာင္ျမင္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္မွာပါ။'

'ကိုခ်စ္ႏိုင္ရာ ငါမသိလို႔ေမးပါရေစ။ မဲဆႏၵရွင္ရဲ႕ အခြင့္အေရးေတြက ဘာေတြလဲကြာ'

'ေမးလာရင္ေတာ့ ေျဖရမွာေပါ့-

(၁) လၽွိဳ႕ဝွက္ဆႏၵမဲျဖင့္ တိုက္႐ိုက္ေ႐ြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ခြင့္ရွိတယ္။

(၂) မဲေပးခ်င္ရင္ ေပးႏိုင္တယ္။ မဲမေပးဘဲေနလိုက ေနႏိုင္တယ္။ မေပး မေနရမဟုတ္ပါ။ ကိုယ့္ဆႏၵပဲ။

(၃) ဆႏၵျပဳလိုသူအတြက္ တစ္မဲသာေပးရမယ္။

(၄) မဖတ္တတ္ရင္ မဲ႐ုံမႉးကို အကူအညီေတာင္းႏိုင္တယ္။

(၅) မသန္စြမ္းရင္ အကူအညီယူၿပီး မဲေပးႏိုင္တယ္။

(၆) ေ႐ြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ ျပစ္မႈမ်ားနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ မေက်နပ္ခ်က္၊ နစ္နာခ်က္ရွိခဲ့ရင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲၿပီး ၁၅ ရက္အတြင္းမွာ သက္ေသ အေထာက္အထား ခိုင္ခိုင္လုံလုံနဲ႔ ဥပေဒနဲ႔အညီ သက္ဆိုင္ရာ ရဲစခန္းမွာ တိုင္တန္းခြင့္ ရွိတယ္။

(၇) လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း တစ္ဦးရဲ႕ ကုန္က်စရိတ္ေငြ စာရင္းကို မိတၱဴမွန္ တစ္မ်က္ႏွာလၽွင္ ေငြက်ပ္ ၁ဝဝဝ ေပးေဆာင္ၿပီး ေလၽွာက္ထား ရယူပိုင္ခြင့္ရွိတယ္။

(၈) ေ႐ြးခ်ယ္ခံရသူကို ကန္႔ကြက္လႊာကို ဆီေလ်ာ္တဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္နဲ႔ ျပည္ေထာင္စု ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္သို႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ အတိုင္း တင္သြင္းခြင့္ ရွိတယ္။

(၉) လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ကို ဥပေဒနဲ႔အညီ တာဝန္မွ ျပန္လည္ ႐ုပ္သိမ္းခြင့္ ရွိတယ္'

'ေဟ့- --ကိုခ်စ္ႏိုင္ေရ၊ မဲဆႏၵရွင္ရဲ႕ အခြင့္အေရးမ်ား အမွတ္စဥ္(၉) ကို ဥပေဒျပဳ အဖြဲ႕အစည္းက ပယ္ဖ်က္ဖို႔ မူၾကမ္း တင္တယ္ဆို'

'မသိပါဘူးကြယ္။ ကိုယ္တို႔နဲ႔မဆိုင္လို႔ ဘာမွ မေျပာလိုပါဘူး။ ဒီအခ်က္ ဟာ ၁၉၄၇ ခု အေျခခံဥပေဒ၊ ၁၉၇၄ ခု အေျခခံဥပေဒ၊ လက္ရွိတည္ဆဲ ၂ဝဝ၈ ခု အေျခခံဥပေဒ သုံးခုလုံးမွာ ျမန္မာျပည္သူမ်ား လြတ္လပ္ေရးရ ကတည္းက အစဥ္အဆက္ရခဲ့တဲ့ ဒီမိုကေရစီ အခြင့္အေရး တစ္ရပ္ပါ။ ဥပေဒျပဳ အဖြဲ႕အစည္းဟာ ျပည္သူ႕ အက်ိဳးစီးပြားနဲ႔ ဒီမိုကေရစီ အခြင့္အေရး ေတြကို ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ ေပးလိမ့္မယ္လို႔ ယုံၾကည္ ေမၽွာ္လင့္ပါတယ္'

'ကဲ--- မဲဆႏၵရွင္တစ္ဦးရဲ႕ တာဝန္ေတြက ဘာလဲ'

'ေျပာစမ္းပါဦး'

'(၁) ရပ္/ေက်း ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္အဖြဲ႕ခြဲက အေျခခံမဲစာရင္းမ်ားကို ေၾကညာတဲ့အခါ မိမိနာမည္ပါမပါ သြားၾကည့္ရန္၊

(၂) မဲေပးတဲ့ေန႔မွာ မဲ႐ုံမႉးက တာဝန္အရ ၫႊန္ၾကားတာကို လိုက္နာ ရန္၊ ဒီႏွစ္ခ်က္တည္းပါ'

'ရွင္းတယ္ကြာ၊ ေက်းဇူးတင္တယ္ ကိုခ်စ္ႏိုင္။ မင္းနဲ႔ေတြ႕မွ ေမးမယ္ ဆိုၿပီး စဥ္းစားထားတာ။ သိခ်င္တာသိရလို႔ ဝမ္းသာတယ္။ ဒါနဲ႔ အရင္ေ႐ြး ေကာက္ပြဲေတြမွာ မရွိခဲ့ဖူးတဲ့ ေ႐ြးေကာက္ပြဲေ လ့လာသူမ်ားဆိုတာ ရွိလာ ၾကမယ္ေဟ့။ သူတို႔ရဲ႕ က်င့္ဝတ္ေကာ မရွိဘူးလား'

'ရွိတာေပါ့'

'ရွိရင္ေျပာစမ္းပါဦးဟ'

'(၁) ပါတီစြဲကင္းျခင္း၊ ၾကားေနျခင္း၊

(၂) အၾကမ္းမဖက္ျခင္း၊

(၃) ဥပေဒ၊ နည္းဥပေဒမ်ားကို ေလးစားလိုက္နာျခင္း၊

(၄) ေစတနာထားရွိျခင္း၊

(၅) စစ္မွန္ျခင္း၊ (မစြက္ဖက္ရ၊ မလႊမ္းမိုးရ)

(၆) ႐ိုးသားျခင္း၊

(၇) ရည္မွန္းခ်က္ထားရွိျခင္း၊ တာဝန္ခံႏိုင္ျခင္း၊

(၈) ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ျခင္း၊

(၉) ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိျခင္း၊

(၁ဝ) အမွီအခိုကင္းျခင္း။ (ေကာ္မရွင္၊ အစိုးရ စသည္တို႔ထံမွ ဘာမွ မယူပါ)'

'ေကာင္းတယ္ကြာ၊ ကိုခ်စ္ႏိုင္က ေျပာေပးပါဦး၊ ဒီေလ့လာသူမ်ားရဲ႕ အဓိကတာဝန္က ဘာေတြလဲ'

'(၁) လြတ္လပ္မႈ ရွိ၊ မရွိ

(၂) တရားမၽွတမႈ ရွိ၊ မရွိ

(၃) ဘက္လိုက္မႈ ရွိ၊ မရွိ

(၄) အားလုံးပါဝင္မႈ ရွိ၊ မရွိ

(၅) ထင္သာျမင္သာ ရွိ၊ မရွိ ထင္ျမင္ခ်က္ ေပးရန္ ျဖစ္ပါတယ္။ Long Time Observer (LTO) ေစာင့္ၾကည့္ ေလ့လာသူ ဆိုရင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ မက်င္းပမီ ႏွစ္လ၊ သုံးလ ႀကိဳတင္ ေလ့လာခြင့္ ေပးထားတယ္ဗ်။ Short Time Observer (STO) ဆိုရင္ ေလ့လာ အကဲခတ္သူလို႔ ေခၚတယ္။ မတူဘူး။ ႏွစ္မ်ိဳးစလုံးေသာ ႏိုင္ငံတကာ ေစာင့္ၾကည့္ ေလ့လာလိုသူ၊ ေလ့လာ အကဲခတ္ လိုသူေတြကို ခြင့္ျပဳမယ္။ ကဲ- ရွင္းၿပီ မဟုတ္လား။ သူငယ္ခ်င္း စဥ္းစားေလ။'

'ဘယ္သူေတြ ဘာေျပာေျပာ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္နဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္ အစိုးရဟာ ၂ဝ၁၅ ဒီမိုကေရစီ ေ႐ြးေကာက္ပြဲကို လြတ္လပ္မႈ ရွိရွိ၊ တရား မၽွတမႈ ရွိရွိ၊ ဘက္လိုက္မႈ မရွိဘဲ၊ ထင္သာျမင္သာနဲ႔ အားလုံးပါဝင္ေအာင္ ႀကိဳးစား ေဆာင္႐ြက္ ေနပါလား ဆိုတာ လယ္ျပင္မွာ ဆင္သြားသလို ထင္ရွား ပါၿပီကြယ္'

'သူငယ္ခ်င္းေမးလို႔ ကိုယ္ေျဖခြင့္ ရတယ္၊ ေက်းဇူး အထူးတင္တယ္'။ ။