လူထုပရိသတ္ကို ေဟာေျပာနည္း

နိဒါန္း

နည္းပညာတကၠသိုလ္(သန္လ်င္) သို႔ကြၽန္ေတာ္တို႔ စာေရးဆရာသံုးဦး ကိုယ့္ကားႏွင့္ကိုယ္ေရာက္ရွိလာ ၾကပါ သည္။ ဖိတ္ၾကားစီစဥ္သူမွာ စကိုင္းနက္အေထြေထြမန္ေနဂ်ာဆရာတင္ေအာင္ေရႊႏွင့္ဆရာဟိန္းလတ္ ျဖစ္ပါ၏။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ဆုိ သည္ကား ဤတကၠသိုလ္မွာ က်င္းပမည့္ ေက်ာင္းသားမ်ားစကားရည္လုပြဲတြင္

အမွတ္ ေပးဒုိင္ လူႀကီးမ်ားအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ၾကမည့္ ဆရာလယ္တြင္းသားေစာခ်စ္၊ဆရာႏြမ္ဂ်ာသုိင္းႏွင့္ စာေရးသူ တို႔ ျဖစ္ၾက ၏။ စကိုင္းနက္႐ုပ္သံလုိင္းက ပရိသတ္မ်ား သို႔ုတုိက္႐ုိက္လႊင့္ေပးမွာျဖစ္ပါ၏။ ပါေမာကၡခ်ဳပ္ႏွင့္ စကုိင္းနက္တို႔ တစ္လႏွစ္လတုိင္ပင္ၿပီး ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ စီမံခဲ့ၾကရ၏။ ထုိ႔ေၾကာင့္ အစစအရာရာအဆင္ေျပ၏။

အဖြင့္အမွာစကားကို ဒုိင္ခ်ဳပ္ ဆရာလယ္တြင္း သားေစာခ်စ္ကေျပာ၏။ လူထုပရိသတ္ကို ကိုယ့္ဘက္ ပါေအာင္ ေျပာဆုိျခင္း၏ အေရးပါပံု၊ ဤႏႈတ္မႈအႏုပညာ၏ တန္ဖုိးကို မီးေမာင္းထုိးျပ၏။ တစ္ႏုိင္ငံလံုးက တုိက္ ႐ုိက္ၾကည ေနၾက၏။

အမွတ္ေပးစည္းမ်ဥ္းကုိ ဆရာႏြမ္ဂ်ာသုိင္းကရွင္းျပ၏။ ေဟာေျပာၿပိဳင္ဆုိင္မည့္ နည္းပညာတကၠသိုလ္ ေက်ာင္း သားမ်ားေရာ ပရိသတ္ ဆရာ ဆရာမမ်ားပါ ႀကိဳတင္သိရွိထားရလွ်င္ အက်ဳိးရွိမည္ျဖစ္သျဖင့္ ရွင္းျပျခင္းျဖစ္၏။

ပါေမာကၡခ်ဳပ္က အႏုိင္ရသူအသင္းမွ သံုးေယာက္ႏွင့္ ႏွစ္္သိမ့္ဆုရသူ သံုးေယာက္ကို ဆုေပးသည္။ ဒိုင္လာ လုပ္ေပးသည့္ စာေရးဆရာသံုးဦးအား ေက်းဇူးတင္စကားေျပာသည္။ ပုဆုိးတစ္ကြင္းစီလည္း လက္ေဆာင္ ေပးလိုက္၏။

သံုးသပ္ခ်က္

မိမိက အဆုိအေခ်ေက်ာင္းသားေျခာက္ဦး၏ စကားရည္လုပြဲတြင္ ေျပာဆုိခ်က္မ်ားကို သံုးသပ္ေဝဖန္ခ်က္ ေျပာခဲ့ရသည္။ ခ်ီးက်ဴးအားေပးစကားဟုလည္း ဆုိႏုိင္ပါ၏။ အျပစ္တစ္စံုတစ္ရာ ေထာက္ျပျခင္းမျပဳဘဲ အားသာ ခ်က္မ်ားကို ဦးစားေပး၍ တိတိက်က်အကဲျဖတ္ ျပခဲ့ပါ၏။ သူတို႔လည္း ေက်နပ္္ဝမ္းသာၾက၏။ ႏႈတ္မႈစြမ္းရည္ (Communication Skill) သည္ ဘာသာစကား ကြၽမ္းက်င္ရ၏။ ဗဟုသုတၾကြယ္ဝရ၏။ ဇဝနဥာဏ္၊ တခၤႏုပၸတၱိဥာဏ္၊ ဟာသဥာဏ္မ်ားလည္းရွိရ၏။ စာဖတ္မ်ားရမည္။ ေဟာေျပာမႈအေလ့အက်င့္မ်ားမ်ား လုပ္ရ မည္။ ေလ့က်င့္ေလေလ သိသိသာသာ တုိးတက္ ေလေလျဖစ္၏။ ႀကိဳးစားသူအတြက္ မခက္ခဲပါ။

အမွတ္ေပးစနစ္

ဗဟုသုတအျဖစ္ေဖာ္ျပရေသာ္ ထုိပြဲမွာ ဒိုင္အဖြဲ႕ က အကဲျဖတ္ၾကေသာ''အမွတ္ေပးစနစ္'' မွာ ေအာက္ပါ အခ်က္ Traits ေပးမွတ္မ်ားပါဝင္ခဲ့ပါသည္-

အေၾကာင္းအရာပိုင္း (Content)

၁။ အဆိုအေခ်ထိေရာက္စြာ ေျပာဆိုႏုိင္မႈ ၁ဝ မွတ္

၂။ အေၾကာင္းအရာအခ်က္အလက္ျပည့္စံုမႈ ၁ဝမွတ္

၃။ အကိုးအကားအေထာက္အထားခိုင္လံုမႈ ၁ဝမွတ္

၄။ အစီအစဥ္ေရွ႕ေနာက္စနစ္က်မႈ ၁ဝ မွတ္

၅။ ေခါင္းစဥ္Theme ႏွင့္ လိုက္ဖက္ဆီေလ်ာ္မႈ ၁ဝမွတ္

တင္ျပပံုအပုိင္း(Presentation)

၆။ အသံေနအသံထား အနိမ့္အျမင့္အတုိး အက်ယ္ ၁ဝ မွတ္

၇။ ကိုယ္ဟန္အမူအရာေကာင္းမြန္မႈ ၁ဝ မွတ္

၈။ မိမိကုိယ္ကို ယံုၾကည္မႈ ၁ဝ မွတ္

၉။ပရိသတ္ကို ဆြဲေဆာင္စည္း႐ံုးႏုိင္စြမ္းရွိမႈ ၁ဝ မွတ္

၁ဝ။အခ်ိန္ကိုက္ ေျပာဆုိတတ္မႈ ၁ဝ မွတ္

ဒုိင္တစ္ဦးခ်င္း စုစုေပါင္း ၁ဝဝ မွတ္

နည္းပညာတကၠသိုလ္(သန္လ်င္)မွ ျပန္လာခဲ့ၾကေသာအခါ ဆရာႏြမ္ဂ်ာသိုင္းက ျပင္ပပုဂၢလိက အႏုပညာ သင္တန္း တစ္ခုမွာ သင္ခန္းစာတစ္ခုဝင္ေပးႏုိင္ ပါမည္လားဟု ေမး၏။ ဘာအေၾကာင္းအရာ (Subject) လည္းဟု ေမးရ၏။ လူထုေဟာေျပာနည္း(Public Speaking) ပါဟု ေျဖ၏။ ရပါသည္ ကူညီပါမည္ဟု ကတိေပး လိုက္ၿပီး ဘြဲ႕ရသင္တန္းသူမ်ားႏွင့္ ဆီေလ်ာ္ ေလာက္မည့္ သင္တန္းမွတ္စု၊ နည္းျပမွတ္စု၊ သင္ရန္စီမံ ခ်က္ ျပင္ဆင္ ျပဳစုရပါသည္။ ဘာမွ်အခက္အခဲမရွိပါ။ ေအာက္ပါစာအုပ္မ်ားကိုဖတ္ၿပီး ေကာင္းႏုိးရာရာ ကူးခ် လိုက္႐ုံသာပင္။

ကုိးကားခ်က္

၁။ ကိုေန(မန္း)၏ေခတ္မီမီလူထုေရွ႕ေမွာက္ စကားေဟာေျပာျခင္း အႏုပညာ

၂။ ကိုေန(မန္း) ေဒးလ္ကာနက္ဂ်ီရဲ႕ထိေရာက္ထက္ျမက္တဲ့စကားေျပာနည္း(ဘာသာျပန္) 

၃။ ၾကည္မင္းေဟာလိုက္ ေျပာလိုက္ၾကရေအာင္

၄။ ပီမုိးနင္း စကားေဟာေျပာနည္း

၅။ ေဖျမင့္ေဟာနည္းေျပာနည္း၊ ကိုယ့္ ဘက္ပါေအာင္စည္း႐ုံးနည္း မ်ား

၆။ မုံတုိင္ပင္ဆရာေတာ္စကားေျပာဖြယ္က်မ္း

၇။ လူေအာင္လူထုေရွ႕ စကားဘယ္လို ေျပာမလဲ

၈။ လယ္တြင္းသား ေစာခ်စ္ ပရိသတ္ေရွ႕မွာေဟာေျပာ နည္း

၉။ ဦးေအးေသာင္း ပရိသတ္ေရွ႕တြင္ ေဟာေျပာ နည္းမ်ား

၁ဝ။ဦးလွမင္းေပါင္းသင္းဆက္ဆံမႈစြမ္းရည္(ဘာသာျပန္)

၁၁။ေမာင္ခင္မင္(ဓႏုျဖဴ)စကား၊ စာ၊ အလကၤာ

၁၂။ေမာင္ျမင့္ၾကြယ္ မာယာေထာင္ေခ်ာက္ဆင္နည္း သို႔မဟုတ္ ျဖားေယာင္းေသြးေဆာင္ျခင္း အႏုပညာ (ဘာသာျပန္)

(အက်ယ္သိလုိပါက စာၾကည့္တုိက္မ်ားမွာ ငွားဖတ္ၾကည့္ ပါ။)

ကိုေအာင္ဆန္းလို

လူထုပရိသတ္ကို ေဟာေျပာျခင္းအတတ္ပညာသည္ ေခါင္းေဆာင္တုိင္း ေကာင္းစြာတတ္ေျမာက္အပ္ေသာ ပညာျဖစ္ သျဖင့္ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားကိုေအာင္ဆန္းသည္ စာဖတ္ျခင္း၊ အေဟာအေျပာေလ့က်င့္ျခင္းႏွင့္ အဂၤလိပ္ စာကို အထူးကြၽမ္းက်င္ေအာင္ေလ့လာေလ့က်င့္ ျခင္းတို႔အား ေျခာက္ႏွစ္လုံးလုံး အပတ္ တကုတ္ ႀကိဳးစား ျပဳလုပ္ခဲ့ေလ၏။ အဂၤလိပ္လိုေျပာဆိုၾကရေသာ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္စကားရည္လုပြဲမ်ားတြင္ ပထမ ႏွစ္ႏွင့္ ဘီေအ ေနာက္ဆုံးႏွစ္ကို ေအာင္ဆန္း၏စြမ္းရည္သည္ သိသာ ထင္ရွားစြာတုိးတက္ေျပာင္းလဲႏုိင္ခဲ့၏။ (ဘီေအေအာင္ခဲ့ ၏။ ဘီအယ္လ္ဘြဲ႕ကိုၿပီးေအာင္မယူေတာ့ပါ)

ထို႔ေၾကာင့္ အသက္ (၂၇)ႏွစ္အရြယ္မွာ လြတ္လပ္ေရး တပ္မေတာ္ႀကီးကို ဦးေဆာင္ဖြဲ႕စည္းကာ အမ်ဳိးသား လြတ္ ေျမာက္ေရးလႈပ္ရွားမႈအဆင့္တုိင္းမွာ ေအာင္ျမင္စြာေခါင္း ေဆာင္ႏုိင္ခဲ့၏။ အေျပာႏွင့္ဆက္လ်က္ အလုပ္ ကလည္း ထက္ျမက္၏။ ျပည္သူတစ္ရပ္လုံး၏ယုံၾကည္အားကိုးမႈကို ရခဲ့၏။ ႀကိဳးစားမႈကား အတုယူစရာ ေကာင္းလွ၏။

ေအာင္ျမင္ေသာလူထုေဟာေျပာနည္းတြင္ အပုိင္း ႏွစ္ပုိင္းလိုအပ္ပါသည္။ မည္သူမဆို လိုက္နာေလ့က်င့္၍ ရသည္။

(၁) ကြာေဝးေသာအေၾကာင္း (ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈ)

(၂) လတ္တေလာအေၾကာင္း (စင္ေပၚမွာေဟာ ေျပာမႈ)

ျပင္ဆင္မႈအပိုင္း

၁။ ဗဟုသုတက်ယ္ျပန္႔ရန္ စာမ်ားမ်ားဖတ္ရပါမည္။

၂။ သုစိပုဘာ၊ ဝိလိသိဓာဟူေသာ (၈)ခ်က္ကို ဟန္ခ်က္  ညီစြာႀကိဳးစားအားထုတ္ရပါမည္။ ၾကားနာပါ။ စဥ္းစားပါ။

၃။ မွတ္စုျဖင့္ေကာင္းစြာျပင္ဆင္ရမည္။

၄။ ေရွ႕ေနာက္အစီအစဥ္ခ်ၿပီး ေလ့က်င့္ေဟာေျပာ ၾကည့္ရမည္။

၅။ တိတိက်က် ဇာတ္တုိက္ရမည္။ (၁၅ မိနစ္ေျပာမည့္ စကားျဖစ္ေစ၊ နိဒါန္း ၃ မိနစ္၊ စာကုိယ္ ၁ဝ မိနစ္၊  နိဂံုး ၂ မိနစ္စသည္ျဖင့္ တိက်စြာ ဇာတ္တုိက္ ေလ့က်င့္ရမည္။)

၆။ ပရိသတ္အေၾကာင္းကို သိေအာင္ႀကိဳေလ့လာထား ရမည္။

၇။ သူတစ္ပါးေဟာေျပာခ်က္မ်ားကို မ်ားမ်ားနားေထာင္  ၿပီး ေဆာင္ရန္ႏွင့္ေရွာင္ရန္အခ်က္မ်ား မွတ္သား  လိုက္နာပါ။ စာေပေဟာေျပာပြဲမ်ား တက္္ေရာက္ေလ့  လာပါ။

စင္ေပၚမွာ ေဟာေျပာမႈအပိုင္း

၁။ အေၾကာင္းအရာရွိရမည္။ မိမိပုိင္ႏုိင္ရမည္။

၂။ ရည္ရြယ္ခ်က္ ဦးတည္ခ်က္ရွိရမည္။ ပရိသတ္  ေကာင္းက်ဳိးအတြက္ျဖစ္ရမည္။ ေစတနာေကာင္း  လွ်င္ ကံေကာင္းမည္။

၃။ အစီအစဥ္ကတ္ျပားငယ္မ်ားျဖင့္ ေရးမွတ္ခဲ့ရမည္။  ေစ့စပ္စြာ ျပင္ဆင္ခဲ့ရမည္။

၄။ မိမိကုိယ္ကုိ ယံုၾကည္မႈအျပည့္အဝရိွရမည္။

၅။ ပရိသတ္ကို ေစ့ေစ့ၾကည့္ေျပာပါ။ မ်က္လံုးခ်င္း ဆိုင္ၿပီး ရဲရဲေျပာပါ။ မ်က္ႏွာမလႊဲပါႏွင့္။ ေခါင္းေမာ့  ၿပီး မေျပာပါႏွင့္။ ပရိသတ္ကို မေၾကာက္ပါႏွင့္။

၆။ ေဆြမ်ဳိးရင္းခ်ာႏွင့္ သူငယ္ခ်င္းမ်ားကို ေျပာသလုိ  ရင္းရင္းႏွီးႏွီးခ်စ္ခ်စ္ခင္ခင္သေဘာထားျဖင့္ နီးနီး  ကပ္ကပ္ေျပာပါ။

၇။ ေမတၱာစိတ္အျပည့္အဝျဖင့္ သိမ္ေမြ႕ခ်ဳိသာစြာ  ေျပာပါ။ (မေက်နပ္သံ၊ ေဒါသသံမပါေစရ)

၈။ အေသးအဖြဲ႕မ်ားကို(စင္ေပၚမွာ) စကားထဲထည့္  မေျပာရ။ ႐ိုင္းစုိင္းေသာၾကမ္းတမ္းေသာ စကားလံုး  မ်ဳိး မပါေစရ။

၉။ စကားလုံးပီပီသသေျပာပါ။ မေႏွးလြန္း၊ မျမန္လြန္း  ျဖစ္ပါေစ၊ နားေထာင္ရသူမွာ သဲသဲကြဲကြဲရွိပါေစ။

၁ဝ။ ပရိသတ္၏အဆင့္အတန္းအေျခအေန၊ ေမွ်ာ္လင့္  ခ်က္၊ လုိလားခ်က္၊ လတ္တေလာခံစားခ်က္ စသည္  တုိ႔ႏွင့္ ဆီေလ်ာ္ကိုက္ညီေအာင္ အံဝင္ခြင္က်ေအာင္  ေျပာပါ။

၁၁။ တုိတုိႏွင့္ထိေရာက္ေအာင္ေျပာပါ။

၁၂။ နားေထာင္ခ်င္စဖြယ္ျဖစ္ေအာင္ ဆြဲေဆာင္ၿပီး  ႏွစ္သက္စြဲၿငိေအာင္ေျပာပါ။ (အပိုေတြေလမရွည္ႏွင့္)

၁၃။ မ်က္ႏွာထားၾကည္လင္ရႊင္ပ်စြာ ေဟာေျပာပါ။

၁၄။ အသံမတိုးလြန္းေစရ၊ မက်ယ္လြန္းေစရ။

၁၅။ လက္ခုပ္သံ ရယ္ေမာသံရွိေနစဥ္ ေခတၱေစာင့္ၿပီးမွ  ေဟာေျပာပါ။ (အနည္းငယ္ဆုိင္းငံ့ၿပီးမွ ဆက္ေျပာ  ပါ)

၁၆။ ေဟာေျပာစဥ္မွာ လံုးဝမေတာင္းပန္ရ၊ ဆင္ေျခမေပး

ရ။ (ေလးစားရမည္ မွန္ေသာ္လည္း ေအာက္မက်ဳိ႕  လြန္းရ)

၁၇။ ကိုယ္ရည္ကုိယ္ေသြးေသာစကားမ်ား မပါေစရ။  ဝါၾကြားျခင္းကုိ လူတုိင္းက နားၾကားျပင္းကတ္၏။

၁၈။ ဟာသပါလွ်င္ ပရိသတ္ေပ်ာ္ရႊင္ပါသည္။ ရယ္စရာ  ေမာစရာေျပာႏိုင္လွ်င္ ေကာင္းပါသည္။

၁၉။ သူတစ္ပါးကို ထိပါးပုတ္ခတ္တာ မပါေစရ။ လူမ်ဳိး၊  ဘာသာ၊ ၿမိဳ႕ရြာေဒသ စသည္တုိ႔ကို မေလွာင္ေျပာင္ရ၊  မသေရာ္ရ၊ မတုိက္ခုိက္ရ။

၂ဝ။ ပရိသတ္ကုိ ခင္ဗ်ားတုိ႔ဟု မသံုးႏႈန္းရ၊ ကြၽန္ေတာ္  တုိ႔ဟု (ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ဟုခံယူ)သံုးႏႈန္းပါ။

၂၁။ မိမိေသေသခ်ာခ်ာမသိေသာအရာကုိ မၿဖီးရ။

၂၂။ မေဟာေျပာမီေမတၱာၫြတ္ပါ။ ေမတၱာပုိ႔သပါ။ ပရိသတ္ကုိ ေလးစားေၾကာင္း၊ ေမတၱာထားေၾကာင္း  ေပၚလြင္စြာ ျပသပါ၊ ေျပာပါ။

၂၃။ ေက်းဇူးတင္စကားထည့္ေျပာပါ။

၂၄။ အသိအမွတ္ျပဳသင့္သူမ်ားကုိ ထုတ္ေဖာ္ေျပာပါ။

၂၅။ ဟန္ပန္ေလသံ၊ အမူအရာပါသင့္ပါသည္။ သုိ႔ရာ  တြင္ အျမင္ကပ္စရာေကာင္းေအာင္ မလြန္ကဲရ။

နိဂုံး

ပရိသတ္ကုိ ေဟာေျပာျခင္းအတတ္ပညာကား လူတစ္ဦးခ်င္းစီ၏ ေခါင္းေဆာင္မႈစြမ္းရည္ကုိ ျမႇင့္တင္ႏုိင္ေသာ ဘာသာရပ္၊ အရည္အေသြးပညာရပ္တစ္ခုျဖစ္ ပါသည္။ လူငယ္တုိင္း ေလ့လာေလ့က်င့္သင့္ပါ၏။ မိမိ ဘဝကုိ ျမင့္မားေအာင္ ပ်ဳိးေထာင္သူမ်ားမျဖစ္မေန ႀကိဳးစားၾကေစလုိပါသည္။ ပရိသတ္ကုိ အေပးအယူမရွိဘဲ (တစ္ဖက္ သတ္) စာရြက္ကုိခ်ည္းငုံ႔ၿပီးဖတ္သြားသူေတြ ေတြ႕ဖူးပါလိမ့္မည္။ ပရိသတ္ကုိ ေဟာေျပာနည္းေပး မွတ္ ၁ဝဝ မွာ သုည (ဇနမသ) ရေအာင္ ညံ့ဖ်င္းခဲ့သူ မ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။ ထုိလူစားမ်ားသည္ ေအာင္ျမင္ သင့္သေလာက္ မေအာင္ျမင္ ခဲ့ၾကရွာေပ။ သင္ခန္းစာယူ လ်က္ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းပညာရပ္မွာ ဘာသာစုံ ဂုဏ္ထူး ဆြတ္ခူး ပန္ဆင္ ႏုိင္ၾကပါေစ။ ။

ခ်စ္ႏုိင္(စိတ္ပညာ)