ပံုႏွိပ္မီဒီယာမ်ား

လမ္းညႊန္မွတ္စု-၆

''လြတ္လပ္ေသာ ပံုႏွိပ္မီဒီယာမ်ားသည္ ေကာင္းခ်င္ လည္းေကာင္းမည္၊ ဆုိးခ်င္လည္းဆိုးမည္။ သို႔ေသာ္ လြတ္လပ္ခြင့္လံုးဝမရွိေသာ မီဒီယာမ်ားမွာမူ ေကာင္းဖို႔ လံုးလံုးမရွိဘဲဆုိးဖို႔သာရွိေပလိမ့္မည္'' ဟု ျပင္သစ္ေတြးေခၚ ပညာရွင္ အဲလ္ဗတ္ကမူးက ေျပာဖူးသည္။

စတင္လုပ္ကုိင္ ရန္ ခက္ခဲျခင္းႏွင့္ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈ အကန္႔အသတ္ရွိျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ပိုမုိတင္းက်ပ္ေသာ ၾကပ္မတ္ကြပ္ကဲေရးစနစ္မ်ား လိုအပ္ ေလ့ရွိသည့္ ႐ုပ္သံမီဒီယာႏွင့္ႏႈိင္းယွဥ္လွ်င္ သီးျခားလြတ္လပ္ ၿပီး အမ်ဳိးအစားစံု လင္ကြဲျပားေသာ ပံုႏွိပ္မီဒီယာမ်ား ထြန္း ကားေရးအတြက္မူ မဆိုစေလာက္ၾကပ္မတ္ကြပ္ကဲမႈမ်ားသာ လိုအပ္သည္။

ထုတ္ေဝခြင့္လုိင္စင္ႏွင့္ မွတ္ပံုတင္ျခင္းဆုိင္ရာလိုအပ္ခ်က္မ်ား

ႏုိင္ငံတကာဥပေဒမ်ားအရ သတင္းစာမ်ားႏွင့္ အျခား ပံုႏွိပ္လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ရန္အတြက္ မျဖစ္မေနလိုင္စင္ ေလွ်ာက္ထားရန္လိုအပ္ခ်က္သည္ တရားမဝင္ေသာ ဖိႏွိပ္ကန္႔သတ္မႈတစ္ခုျဖစ္သည္။ မျဖစ္မေနလိုင္စင္စနစ္ သည္အဆင့္သံုးဆင့္ပါေသာ စစ္ေဆးမႈကို မေအာင္ျမင္ ပါ။

လိုင္စင္စနစ္သည္ အသေရဖ်က္မႈမ်ားႏွင့္ မဖြယ္မရာ အေၾကာင္းအရာမ်ား ကဲ့သို႔ေသာ ျပႆနာမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ ရာတြင္ အေထာက္အကူျပဳႏုိင္သည္ မွန္ေသာ္လည္း အဆင့္ သံုးဆင့္စစ္ေဆးမႈအရ ႏုိင္ငံေတာ္အေနႏွင့္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခြင့္ကိုထိပါးေႏွာင့္ယွက္မႈ အနည္း ဆံုး ျဖစ္ေသာ ႀကီးၾကပ္ကြပ္ကဲေရးစနစ္မ်ားကို က်င့္သံုးဖို႔လို သည္။ လိုင္စင္ထုတ္ေပးရန္ ျငင္းဆိုျခင္း၊ လိုင္စင္ပယ္ဖ်က္ ျခင္းစသည္တို႔သည္ ႀကိဳတင္ရေသာ ဆင္ဆာစနစ္ကဲ့သို႔ ပင္ ဤလြတ္လပ္ခြင့္ကို အႀကီးအ က်ယ္ထိပါးေႏွာင့္ယွက္ ျခင္းျဖစ္သည္။ အျငင္းပြားဖြယ္ျဖစ္ေသာ အေၾကာင္းအရာ မ်ား မီဒီယာတြင္ေဖာ္ျပျခင္းကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းရန္ သက္သက္အတြက္မူ လြတ္လပ္ခြင့္ကို ထိပါးမႈနည္းေသာ ေရြးခ်ယ္စရာ အျခားနည္းလမ္းမ်ားစြာရွိသည္။

လိုင္စင္စနစ္အစား လြတ္လပ္မႈကိုထိပါးမႈပိုနည္း ေသာ မွတ္ပံုတင္စနစ္ကို အသံုးျပဳႏိုင္သည္။ မွတ္ပံုတင္စနစ္ တြင္ ထုတ္ေဝသူအေနႏွင့္ ထုတ္ေဝသူအမည္ကဲ့သို႔ေသာ အေျခခံသတင္းအခ်က္အလက္အ ခ်ဳိ႕ကိုေပး႐ံုျဖင့္ ကိစၥ ၿပီးေျမာက္ႏိုင္ေသာ္လည္း ထိုမွတ္ပံုတင္စနစ္ကုိ က်င့္သံုးရာ တြင္ပင္ လြတ္လပ္မႈအေပၚ ထိပါးျခင္းမရွိေစရန္ သတိႀကီးစြာ ထားဖုိ႔လိုသည္။ မွတ္ပံုတင္အဖဲြ႕အစည္းသည္ မွတ္ပံုတင္ျခင္း ကို ျငင္းဆိုျခင္း သို႔မဟုတ္ ပယ္ခ်ျခင္းစေသာ အခြင့္အာဏာ မ်ားရွိမေနဖို႔ လိုအပ္သည္။ မွတ္ပံုတင္ခြင့္ျပဳခ်က္အတြက္ ေလွ်ာက္ထားရေသာစနစ္အစား သတ္မွတ္ထားေသာ အေျခခံ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား ျဖည့္လိုက္႐ံုႏွင့္ အလိုအေလ်ာက္ မွတ္ပံုတင္ၿပီးျဖစ္သြားေစေသာစနစ္မွာ အေကာင္းဆံုး ျဖစ္သည္။

မွတ္ပံုတင္စနစ္သည္ မီဒီယာမ်ားအေပၚ ျပ႒ာန္း ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားစြာျဖင့္ ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးႀကီးစြာ မျဖစ္ေစရန္ လိုအပ္သလို မွတ္ပံုတင္အာဏာပုိင္ အဖဲြ႕အစည္းသည္ လည္း သီးျခားလြတ္လပ္ေသာ ၾကပ္မတ္ေရးအဖဲြ႕သာ ျဖစ္ သင့္သည္။ ဂါဝီဒါႏွင့္ ပိုလန္ႏုိင္ငံအမႈတြင္ လူ႔အခြင့္အေရး ဆုိင္ရာ ဥေရာပခံု႐ံုးက ေအာက္ပါအတုိင္း ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ် သည္။

မွတ္ပံုတင္ေလွ်ာက္ထားေသာ ပံုႏွိပ္မီဒီယာ၏အမည္ သည္ မီဒီယာတြင္ေဖာ္ျပ မည့္ အေၾကာင္းအရာႏွင့္ ကြဲလြဲ ေနသည္ဟူေသာ အေၾကာင္းျပခ်က္ တစ္ခုတည္းျဖင့္ (ပိုလန္ ဥပေဒပါအတုိင္း) မွတ္ပံု တင္ေလွ်ာက္ ထားမႈကို ျငင္းပယ္ျခင္း သည္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခြင့္ကို တရားမဝင္ကန္႔သတ္ဖိႏွိပ္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္ဟု ခံု႐ံုးကဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ် ခဲ့သည္။

အမည္ႏွင့္ပတ္သက္၍ မွတ္ပံုတင္ျခင္းကို ျငင္းဆန္ ခြင့္ရွိေသာ တစ္ခုတည္းေသာအေၾကာင္းမွာ အလားတူအမည္ ျဖင့္ မွတ္ပံုတင္ၿပီးျဖစ္ေသာ အျခားမီဒီယာတစ္ခုရွိၿပီးျဖစ္မွသာ ျဖစ္ႏုိင္သည္။

ထိုသို႔ေသာ ကန္႔သတ္ခ်က္ မ်ားရွိေနသည့္တုိင္ေအာင္ မွတ္ပံုတင္စနစ္သည္ လိုအပ္ပါ၏ေလာဟူေသာ ျငင္းခံု ေဆြးေႏြးမႈမ်ား အမ်ားအျပားရွိသည္။ ၂ဝဝ၃ ပူးတြဲေၾကညာ ခ်က္တြင္ လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခြင့္ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ႏုိင္ငံတကာ အထူးလုပ္ပိုင္ခြင့္ကို ေအာက္ပါ အတုိင္းသတ္မွတ္ျပ႒ာန္းထားသည္။

ပံုႏွိပ္မီဒီယာမ်ားအေပၚ အထူးလုိအပ္ခ်က္အေနႏွင့္ မွတ္ပံုတင္ရန္ကန္႔သတ္ထားျခင္းမွာ အမွန္စင္စစ္မလို အပ္ဘဲ အာဏာအလြဲသံုးျခင္းကို ျဖစ္ေစႏုိင္သျဖင့္ ေရွာင္ၾကဥ္သင့္သည္။ မွတ္ပံုတင္ေလွ်ာက္ထားျခင္း ကို ျငင္းဆန္ပယ္ခ်ခြင့္ရွိေသာ စနစ္၊ ပံုႏွိပ္မီဒီယာမ်ား အေပၚ အထူးလုိက္နာရမည့္စည္းကမ္းမ်ား ခ်မွတ္ထား ေသာစနစ္ႏွင့္ အစိုးရႏွင့္သီးျခားကင္းလြတ္ျခင္း မရွိ ေသာႀကီးၾကပ္ေရးအဖဲြ႕က အာဏာပိုင္ေနေသာစနစ္ မ်ားအားလံုးသည္ ျပႆနာရွိေသာ မွတ္ပံုတင္စနစ္ မ်ားပင္ျဖစ္သည္။

ကန္႔ကြက္တုိင္ၾကားသည့္စနစ္ လြတ္လပ္ၿပီး အေႏွာင္ အဖဲြ႕ လံုးဝကင္းရွင္းသည့္ ပုံႏွိပ္မီဒီ ယာမ်ားသည္ ဒီမုိကေရစီစနစ္တစ္ခု၏ အေျခခံအႏွစ္ သာရပင္ျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ တစ္ၿပိဳင္နက္တည္း၌ မီဒီယာမ်ား၏ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္က်င့္ဝတ္ကို ျမႇင့္တင္ေပးရန္ လိုသလို မီဒီယာမ်ားအေနျဖင့္ အနိမ့္ဆံုးလိုက္နာရမည့္ စံခ်ိန္စံညႊန္းမ်ားကို ခ်ဳိးေဖာက္ေသာအခါ ျပည္သူလူထုအေန ႏွင့္ တည့္မတ္ေျဖရွင္းႏုိင္မည့္ စနစ္တစ္ခုလည္းလိုအပ္ သည္။ သတင္းဇာတ္လမ္းမ်ားရရွိေရးႏွင့္ စာဖတ္သူေဝစု တုိးတက္ရရွိေရးအတြက္ ၿပိဳင္ဆုိင္မႈျပင္းထန္ႏုိင္ျခင္း ေၾကာင့္ မီဒီယာမ်ားအတြင္း ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္မဆန္ေသာ အျပဳအမူမ်ား လည္းေပၚေပါက္လာႏုိင္သည္။ ပေရာ္ဖက္ရွင္ နယ္မဆန္ေသာ မီဒီယာမ်ားကို ကုိင္တြယ္ေျဖရွင္းႏုိင္ေရး လိုအပ္ခ်က္သည္ အထူးသျဖင့္ေပၚထြန္းစ ဒီမိုကေရစီႏုိင္ငံ မ်ားႏွင့္ ေတာ္လွန္ေရးလြန္ေျမာက္ၿပီးစႏုိင္ငံမ်ားတြင္ အထူး အေရးႀကီးသည္။ ထိုႏုိင္ငံမ်ားတြင္ အာဏာရွင္စနစ္ေအာက္ ၌ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာဖိႏွိပ္ျခင္းခံခဲ့ရေသာ မီဒီယာမ်ားက ေခတ္သစ္တြင္ေျခ ကုပ္ယူရန္ ႀကိဳးစားေနျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ သည္။ 

အၾကြင္းမဲ့နီးပါးထိန္းခ်ဳပ္ခံရေသာစနစ္မွ လြတ္လပ္ခြင့္ က်ယ္ျပန္႔စြာရ ရွိေနေသာ စနစ္သို႔ ကူးေျပာင္းရာတြင္ စိန္ေခၚ မႈမ်ားစြာရွိသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ မီဒီယာမ်ားတြင္ သင့္ေလ်ာ္ ေသာ အယ္ဒီတာအဖြဲ႕ဖြဲ႕စည္းပုံမ်ားရွိမေနျခင္းႏွင့္ အျခား အဖြဲ႕အစည္းဆုိင္ရာ ကြၽမ္းက်င္မႈမ်ားရွိမေနျခင္းေၾကာင့္ မိမိတုိ႔၏ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားကုိ ေကာင္းမြန္စြာထိန္းေက်ာင္း ပဲ့ျပင္ျခင္းမျပဳႏုိင္ သည့္ အေျခအေနမ်ဳိးလည္းျဖစ္ႏုိင္သည္။

ႏုိင္ငံအမ်ားအျပားတြင္ ပုံႏွိပ္မီဒီယာမ်ားကုိ ထိန္းေက်ာင္း ေရးအား စာနယ္ဇင္းေကာင္စီ ကဲ့သုိ႔ေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ မီဒီယာက်င့္ဝတ္ကဲ့ သုိ႔ေသာ အနိမ့္ဆုံးစံႏႈန္းမ်ားသတ္မွတ္ၿပီး ေဆာင္ရြက္ၾကသည္။

မီဒီယာမ်ားထိန္းေက်ာင္းေရးတြင္ အစုိးရကမီဒီယာမ်ားႏွင့္ပတ္သက္ေသာ တုိင္ၾကားခ်က္မ်ား ကုိ ကုိင္တြယ္ေျဖရွင္း မည္ဆုိပါက အာဏာအလြဲသုံးစား လုပ္မႈ မ်ားျဖစ္ႏုိင္ေခ် အလြန္ျမင့္မားသည္။ မီဒီယာမ်ားကုိ ထိန္း ေက်ာင္းေရး အတြက္ ေဆာင္ရြက္ေသာအဖြဲ႕အစည္းသည္ အမွီအခုိကင္း၍ လြတ္လပ္ေသာအဖြဲ႕အစည္းျဖစ္ဖုိ႔ အလြန္ အေရးႀကီးသည္။ ပုံႏွိပ္မီဒီယာမ်ား အတူတကြစုစည္းၿပီး ကုိယ္တုိင္ကုိယ္က်ထိန္းေက်ာင္းေသာ စနစ္တစ္ခုကုိ တည္ ေထာင္ႏုိင္ပါက အေကာင္းဆုံးပင္ျဖစ္သည္။ မီဒီယာမ်ားႏွင့္ နီးကပ္လြန္းျခင္း သုိ႔မဟုတ္ မီဒီယာမ်ားဘက္သုိ႔ ဘက္လုိက္ ျခင္းမ်ား ကုိ ေရွာင္ရွားႏုိင္ရန္ အတြက္ ေကာင္စီတြင္ မီဒီယာ မ်ားမွ ကုိယ္စားလွယ္မ်ားေရာ၊ အရပ္သားကုိယ္စားလွယ္ မ်ားကုိပါ ထည့္သြင္းထားသင့္သည္။ က်င့္ဝတ္ေရးဆြဲျပ႒ာန္း ရာတြင္လည္း ပုံစံအမ်ဳိးမ်ဳိးရွိႏုိင္သည္။ ဝါရင့္အယ္ဒီတာ မ်ားကဲ့သုိ႔ ကြၽမ္းက်င္သူမ်ားက ဦးေဆာင္ေရးဆြဲျခင္းမ်ား ရွိသလုိ အျခားတစ္ဖက္တြင္လည္း က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ တုိင္ပင္ေဆြးေႏြးၿပီးမွ ေရးဆြဲေသာက်င့္ဝတ္မ်ားလည္း ရွိသည္။

ထိန္းေက်ာင္းေရးအတြက္ ေနာက္ထပ္နည္းလမ္းတစ္ခု မွာ ပူးေပါင္းထိန္းေက်ာင္းေရးစနစ္ျဖစ္သည္။ ထုိစနစ္တြင္ ဥပေဒတစ္ရပ္ရပ္အရ ဖြဲစည္းထားေသာအဖြဲ႕အစည္းတစ္ခု ရွိၿပီး ထုိအဖြဲ႕အစည္းတြင္ မီဒီယာမ်ားက အေရးပါေသာ အခန္းက႑တြင္ရွိေသာ္လည္း အလုံးစုံလႊမ္းျခံဳႏုိင္ေသာ တန္ခုိးအာဏာေတာ့မရွိေပ။ ဥပမာ အင္ဒုိနီးရွားမီဒီယာ ေကာင္စီသည္ ဥပေဒျပ႒ာန္းၿပီးဖြဲ႕စည္းထားျခင္းျဖစ္ေသာ္ လည္း အဖြဲ႕ဝင္မ်ားကုိမူ မီဒီယာပုိင္ရွင္မ်ားႏွင့္ ဂ်ာနယ္လစ္ မ်ားကသာ ေရြးခ်ယ္တာဝန္ေပး အပ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ေကာင္စီ ကဲ့သုိ႔ထိန္းေက်ာင္းေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ားသည္ အစုိးရႏွင့္ သီးျခားလြတ္လပ္စြာေဆာင္ရြက္ၿပီး အဖြဲ႕ဝင္အျဖစ္ လုံေလာက္ ေသာ အရည္ အခ်င္းႏွင့္ ကြၽမ္းက်င္မႈရွိသူမ်ားကုိ ခန္႔အပ္ ထားႏုိင္ပါက ယင္းတုိ႔ကုိ တရားဝင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားျဖစ္ သည္ဟု သတ္မွတ္ႏုိင္သည္။ သုိ႔ရာတြင္ မီဒီယာထိန္းေက်ာင္း ေရးကုိ ဥပေဒျပ႒ာန္းေဆာင္ရြက္ၿပီး ထိန္းေက်ာင္းေရးအဖြဲ႕ အစည္းတြင္ မီဒီယာမ်ားမွ ကုိယ္စားလွယ္မ်ားကုိ ထည့္သြင္း ျခင္းမရွိပါက ယင္းသည္လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကား ခြင့္ကုိ အႀကီးအက်ယ္ၿခိမ္းေျခာက္ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။

အျပည့္အဝ ကုိယ္ပုိင္ထိန္းေက်ာင္းေရးစနစ္မ်ားတြင္မူ ႏုိင္ငံေတာ္မွ သီးျခားဥပေဒတစ္ခုျပ႒ာန္းေပးထားျခင္း မရွိ သျဖင့္ ဥပေဒေၾကာင္းအရ အာဏာမရွိဘဲ က်င့္ဝတ္ေဖာက္ ဖ်က္ေသာ မီဒီယာႏွင့္ပတ္သက္ သည့္ေကာင္စီ၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ကုိ မီဒီယာတြင္ထည့္သြင္းေစျခင္း၊ စြပ္စြဲခ်က္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပန္လည္ေျဖရွင္းခြင့္ကုိ က်င့္သုံးေစျခင္း စသည္တုိ႔ကုိသာ အျမင့္ဆုံးအျဖစ္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္သည္။ ဥပေဒျပ႒ာန္းဖြဲ႕စည္း သည့္ ပူးတြဲထိန္းေက်ာင္းေရးစနစ္တြင္လည္း ယင္းကဲ့သုိ႔ အလားတူ လုပ္ပုိင္ခြင့္အာဏာမ်ဳိးသာ ရွိေနတတ္သည္။ သုိ႔ရာတြင္ မီဒီယာကြၽမ္းက်င္သူမ်ားျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားၿပီး မီဒီယာမ်ားႏွင့္ ပုံမွန္ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးမႈမ်ားျပဳေနေသာ စာနယ္ ဇင္းေကာင္စီမ်ားသည္ မီဒီယာမ်ားအေပၚ က်င့္ဝတ္အရ ၾသဇာလႊမ္းမိုးႏိုင္ၿပီး မီဒီယာမ်ားအတြင္း ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ အျပဳအမူမ်ား ထြန္းကားေရးကို အႀကီးအက်ယ္အေထာက္ အကူျပဳႏိုင္သည္။

စာနယ္ဇင္းေကာင္စီမ်ား၏ လုပ္ပုိင္ခြင့္မ်ားမွာ တစ္ႏိုင္ငံ ႏွင့္တစ္ႏိုင္ငံကြဲျပားမႈရွိသည္။ ႏိုင္ငံအမ်ားအျပားတြင္ အျငင္းပြားမႈမ်ားကို ၾကားနာဆံုးျဖတ္ျခင္းအျပင္ စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္ခြင့္ႏွင့္ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ဝါဒထြန္းကားေရးအတြက္ အဓိက တြန္းအားေပးေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားလည္းျဖစ္ေန တတ္သည္။ မီဒီယာမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ဥပေဒျပ႒ာန္း ခ်က္မ်ားအတြက္ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားေပးပုိ႔ျခင္း၊ ဂ်ာနယ္ လစ္ဇင္က်င့္ဝတ္မ်ားႏွင့္ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ပံုမ်ား ပိုမို ေကာင္းမြန္လာေစေရးအတြက္ လမ္းညႊန္စည္းမ်ဥ္းမ်ား ေရးဆြဲ သတ္မွတ္ေပးျခင္းစသည္တုိ႔ကိုလည္း ေဆာင္ရြက္ၾကသည္။

ျပန္လည္ေျဖရွင္းခြင့္/အမွားျပင္ဆင္ခြင့္

မီဒီယာပါေဖာ္ျပခ်က္ မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျပန္ လည္ ေျဖရွင္းခြင့္ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး မည္မွ်အက်ဳိးရွိသည္ကို သေဘာ ကြဲျငင္းခံုမႈမ်ားရွိသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ လြတ္လပ္ စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္တြင္ မေျပာဆိုဘဲႏႈတ္ပိတ္ေနပိုင္ခြင့္ လည္းရွိေနေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မျဖစ္မေန ျပန္လည္ေျဖရွင္းရမည္ဟု သတ္မွတ္ျခင္းသည္ လြတ္လပ္ ခြင့္ကုိခ်ဳိးေဖာက္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိသာထင္ရွားသည္။ အခ်ဳိ႕ ကမူ ျပႆနာျဖစ္ပြားေနေသာ တစ္ဖက္သတ္ေျပာဆိုျခင္း မ်ားကို ေခ်ဖ်က္ရန္အတြက္ ႐ႈေထာင့္မ်ဳိးစံုေျပာဆုိခ်က္မ်ား ေပၚ ထြက္ေရးတြင္ ျပန္လည္ေျဖရွင္းခြင့္က အေရးႀကီးသည္ဟု ယူဆၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ျပန္လည္ေျဖရွင္းခြင့္သည္ အမ်ား ျပည္သူအေနႏွင့္ျပႆနာတုိင္း၏ ဘက္ႏွစ္ဖက္စလံုးကို ၾကားနာႏိုင္ေစသည္ဟုဆိုၾကသည္။ အခ်ဳိ႕ကမူ အထက္ပါ ျပန္လည္ေျဖရွင္းခြင့္သည္ အယ္ဒီတာ၏ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ ကို တားျမစ္ကန္႔သတ္ျခင္းတစ္မ်ဳိးပင္ျဖစ္သည္ဟု ယူဆၿပီး ကန္႔ကြက္ၾကသည္မ်ားလည္းရွိသည္။

ျပန္လည္ေျဖရွင္းခြင့္ကို လူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ အေမ ရိကန္ကြန္ဗင္းရွင္း၏ အပုိဒ္ ၁၄ ႏွင့္ ဥေရာပေကာင္စီဆံုးျဖတ္ ခ်က္ (၇၄) ၂၆ တြင္ ေတြ႕ရွိႏိုင္သည္။ ဥေရာပေကာင္စီ၏ ကာပါဇင္စကီႏွင့္ ပိုလန္ႏိုင္ငံအမႈတြင္ျပန္လည္ေျဖရွင္းခြင့္ သည္ ဥေရာပလူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာအေျခခံမ်ားႏွင့္ ဆီ ေလ်ာ္ေၾကာင္း ဆံုးျဖတ္ထားေသာ္လည္းယင္းအမႈတြင္ သက္ ဆိုင္ရာ တရား႐ံုးက မျဖစ္မေန ေျဖရွင္းခ်က္ထည့္သြင္းခြင့္ ေပးရမည္ဟု ဆံုးျဖတ္ျခင္းမွာမူ တရားဝင္လုပ္ပိုင္ခြင့္ေဘာင္ထက္ေက်ာ္ လြန္ဆံုးျဖတ္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သတ္မွတ္သည္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတြင္မူ သတင္းစာမ်ားတြင္ မျဖစ္ မေန ျပန္လည္ေျဖရွင္းခြင့္ေပးရမည္ဟု ေတာင္းဆိုျခင္း သည္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ပထမျပင္ဆင္ခ်က္ႏွင့္ ဖီလာဆန္႔က်င္သည္ ဟုဆံုးျဖတ္ ကာ လက္ခံအတည္ျပဳေပး ျခင္းမရွိေပ။

(မုိင္ယာမီဟာရယ္ သတင္းစာႏွင့္တိုနီလို အမႈ) ဥေရာပေကာင္ စီ ၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္အမွတ္ ၇၄(၂၆)တြင္ အဆိုပါအခြင့္အေရးႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ အေသးစိတ္ျပ႒ာန္း ခ်က္မ်ားကုိ ေအာက္ပါအတုိင္း ထည့္သြင္းထားသည္။ အဆိုပါ ရပိုင္ခြင့္ကုိ အသိအမွတ္ျပဳေသာ္လည္း သက္ဆုိင္ ရာပံုႏွိပ္မီဒီယာတြင္ ျပန္လည္ေျဖ ရွင္းေဖာ္ျပခြင့္ေတာင္းခံျခင္းကို ေအာက္ပါ အေၾကာင္းျပခ်က္မ်ားျဖင့္ ျငင္းဆန္ခြင့္ ရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

(၁) မူရင္းသတင္းေဖာ္ျပၿပီး မၾကာျမင့္မီအတြင္း ျပန္လည္ေျဖရွင္း ခ်က္ကို ေတာင္းခံမႈမျပဳထား ျခင္း

(၂) ျပန္လည္ေျဖရွင္းခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပမည့္စာသား မ်ားသည္ မူရင္းမွားယြင္းသည္ဆိုေသာ အခ်က္ကို ျပန္လည္ျပင္ဆင္ရန္ လံုေလာက္ ေသာ ပမာဏထက္ပိုမိုေနျခင္း

(၃) ျပန္လည္ေျဖရွင္းျခင္းသည္ အျငင္းအခံု ျဖစ္ေနေသာ အခ်က္မ်ားထက္ပိုမိုက်ယ္ဝန္းေနျခင္း

(၄) ေျဖရွင္းခ်က္သည္ ဥပေဒေၾကာင္းအရ အေရးယူခံထုိက္သည့္ က်ဴးေက်ာ္ေစာ္ကားမႈ ျဖစ္ေနျခင္း

(၅) ေျဖရွင္းခ်က္တြင္ မူလကြဲလြဲမႈတြင္ တိုက္႐ိုက္ ပါဝင္ျခင္းမရွိေသာ တတိယလူ၏ ဥပေဒႏွင့္ ညီေသာ အက်ဳိးစီးပြားကို ထိခိုက္ေစႏိုင္ျခင္း

(၆) ေစာဒကတက္ျပင္ဆင္ခ်က္ကို ထည့္သြင္း လိုေသာသူသည္ ထိုသုိ႔ျပင္ဆင္ခ်က္ထည့္သြင္း ရန္အတြက္ ခိုင္မာေသာဥပေဒေၾကာင္း ဆိုင္ရာ အေၾကာင္းျပခ်က္ကိုမေပးႏိုင္ျခင္း

ႏိုင္ငံတကာဥပေဒမ်ားသည္ ျပန္လည္ေျဖရွင္းခြင့္ႏွင့္ ျပန္လည္ျပင္ဆင္ခြင့္ အၾကား ဆက္သြယ္ခ်က္မ်ားကို သတ္မွတ္ေဖာ္ျပထားမႈအားနည္းသည္။

သို႔ရာတြင္ မီဒီယာမ်ားဘက္မွ ျပန္လည္ျပင္ ဆင္ခြင့္သည္ ျပန္လည္ ေျဖရွင္း ခြင့္ထက္ စာလွ်င္ မီဒီယာလြတ္လပ္မႈကုိ ထိပါး ေႏွာက္ယွက္မႈနည္းပါးသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တုိက္႐ိုက္ေဝဖန္ မႈမ်ဳိး မဟုတ္ဘဲ တိုက္႐ိုက္အခ်က္ အလက္အမွားေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ အျငင္းပြားမႈမ်ားကို ေျဖရွင္းရာ တြင္ျပန္လည္ ေျဖရွင္းခြင့္ထက္စာလွ်င္ မီဒီယာမ်ားကုိယ္တုိင္ေဆာင္ ရြက္ ႏိုင္ေသာ အမွားျပင္ဆင္ခ်က္က ပိုမိုဆီေလ်ာ္ေၾကာင္း လက္ခံထားၾကပါသည္။

မွတ္ခ်က္။ ။ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခြင့္က်င့္သံုးရာ၌ လိုက္နာရမည့္ စံႏႈန္းမ်ား၊ က်င့္ဝတ္မ်ား၊ တာဝန္ဝတၲရားမ်ားကို သိရွိႏိုင္ရန္အတြက္ ဥပေဒႏွင့္ ဒီမိုကေရစီဗဟိုဌာန(Centre for Law and Democracy) ႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာမီဒီ ယာေထာက္ပံ့ကူညီေရးအဖြဲ႔ (International Media Support-IMS) တို႔မွ ျပဳစုထုတ္ေဝသည့္ ''အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးတစ္ခုျဖစ္ေသာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခြင့္'' (လမ္းညႊန္မွတ္စုအတြဲမ်ား)၊ Briefing Note Series "Freedom of Expression''စာအုပ္ကို အပတ္စဥ္ တနဂၤေႏြေန႔ တိုင္း ေဖာ္ျပ သြားမည္ျဖစ္ပါသည္။ ေဆာင္းပါးပါ ျမန္မာဘာသာျပန္ဆုိခ်က္မ်ားႏွင့္ အသံုးအႏႈန္းမ်ားမွာ မူရင္းဘာသာျပန္ဆိုသည့္ သက္ဆိုင္ရာ အဖြဲ႕အစည္း မ်ား၏ အာေဘာ္သာျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။