႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္ျခင္း စည္းမ်ဥ္းမ်ား

မွတ္စုတို-၇

ဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံမ်ားတြင္ အျခားေသာမီဒီယာမ်ားထက္ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္ျခင္းအေပၚတြင္ တင္းက်ပ္ေသာ စည္းကမ္း မ်ားခ်မွတ္ထားသည္။ အေၾကာင္းအရင္းမွာ အျခားေသာ ပုံႏွိပ္မီဒီယာမ်ားႏွင့္ တူညီျခင္းမရွိဘဲ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္သူမ်ားအား ထုတ္လႊင့္မႈလိုင္းမ်ားဆုိင္ရာ က႑မ်ား၌ စည္းမ်ဥ္းမ်ား သတ္မွတ္ ေပးျခင္း မရွိပါက ပရမ္းပတာျဖစ္ ျခင္းမ်ားႀကီးစိုးလာၿပီး

 

အျခားအသံလုိင္းမ်ားမွ ၾကားဝင္မႈ မ်ားျဖစ္ၿပီး စနစ္တစ္ခုလုံးအား ရပ္ဆုိင္းႏိုင္သည္။ ႐ုပ္သံ ထုတ္လႊင့္မႈလႈိင္းစဥ္၏ သဘာဝအနည္းအက်ဥ္းႏွင့္ ႐ုပ္သံ ထုတ္လႊင့္သူအေရ အတြက္အား ကန္႔သတ္ထားႏိုင္ျခင္း တို႔သည္ ပါဝင္ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ား အမ်ဳိးအစား စုံလင္မႈအတြက္ ေထာက္ပ့ံေပးရန္ စည္းမ်ဥ္းမ်ားကို အံဝင္ ခြင္က်ျဖစ္ေစသည္။ ဤက႑တြင္ ေခတ္သစ္နည္းပညာ မ်ားမွာ စတင္ေျပာင္းလဲေနၿပီျဖစ္သည္။ ဝုိင္ယာဆက္သြယ္ မႈ ၿဂိဳဟ္တုဆက္သြယ္မႈႏွင့္ ဒစ္ဂ်စ္တယ္စနစ္ပ်ံ႕ႏွံ႕မႈတုိ႔မွာ လိႈင္းႏႈန္းစဥ္စနစ္အေပၚ အကန္႔အသတ္ျဖင့္ လုံးဝမပယ္ ဖ်က္ပါဘဲႏွင့္ ဖိအားမ်ား ကုိ ေလွ်ာ့ခ်လာ ေနၿပီျဖစ္သည္။

သုိ႔ေသာ္ အနာဂတ္ကာလတစ္ခု၌ အင္တာနက္သည္ မလုံေလာက္မႈအား မျဖစ္မေနရင္ဆုိင္ေက်ာ္လႊားရမည္။ တစ္ခ်ိန္တည္း၌ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္သူမ်ားအတြက္ စည္းမ်ဥ္း မ်ား သတ္မွတ္ရျခင္း၏ အေၾကာင္းျပခ်က္မွာ ႐ုပ္သံ ထုတ္လႊင့္မႈ၏ ၾကားျဖတ္ဝင္ေရာက္ႏိုင္ျခင္းႏွင့္ လႊမ္းမုိး ႏိုင္ျခင္း သဘာဝေၾကာင့္သာမက ကေလးမ်ားအပါအဝင္ လူအမ်ား လြယ္ကူစြာဖမ္းယူၾကည့္႐ႈႏိုင္ေစေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

လႈိင္းႏႈန္းမ်ားအား ခြဲေဝရာတြင္အေျခခံက်က် ေရးဆြဲ ထားေသာ စီမံခ်က္အတုိင္း လုပ္ေဆာင္မႈႏွင့္ ပထမဆုံး (သုိ႔မဟုတ္) ေလလံေၾကးအျမင့္ဆုံး ေပးေသာသူအား ထုတ္ လႊင့္ရန္ လႈိင္းမ်ားေပးေနျခင္းထက္ အမ်ား ျပည္သူစိတ္ဝင္ စားမႈရွိသည့္ အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာအစီအစဥ္မ်ားစြာ တင္ဆက္ရန္ လုပ္ေဆာင္မည့္ ႐ုပ္သံ လႊင့္သူမ်ားအား ထုတ္လႊင့္ရန္လႈိင္း မ်ားေပးသည့္ လႈိင္းႏႈန္းစီမံမႈသည္ ေသခ်ာမႈရွိေစေသာ အေရးႀကီးသည့္ နည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္သည္။

လႈိင္းႏႈန္းစီမံမႈ၌ အျခားေသာ လႈိင္းႏႈန္းအသုံးျပဳသူမ်ား ျဖစ္သည့္ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္သူမ်ား၊ တယ္လီဖုန္း ဆက္သြယ္ေရး ဝန္ေဆာင္မႈေပးသူမ်ားႏွင့္ ေဘးကင္းမႈႏွင့္လုံျခဳံေရးဆုိင္ရာ ေဆာင္ရြက္သူမ်ားတို႔အၾကား ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ရန္ လုိအပ္သည္။ နည္းပညာဆုိင္ရာ လားရာတူညီမႈမ်ားက ပိုမုိ မ်ားျပားလာေသာ ႏိုင္ငံမ်ားသည္ ဤပုံစံသို႔ဦးတည္လ်က္ရွိ ေၾကာင္း ျပဆုိလ်က္ရွိရာတြင္ ႏိုင္ငံအမ်ားအျပား၌ ႐ုပ္သံ လႊင့္ျခင္းႏွင့္ တယ္လီဖုန္းဆက္သြယ္ေရးဆုိင္ရာ ေပါင္းစပ္ ဖဲြ႕စည္းထားေသာ တရားဝင္ထိန္းသိမ္းသူ အဖဲြ႕အစည္းမ်ားသည္ လႈိင္းႏႈန္းမ်ား က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ အသုံးျပဳမႈအေပၚ ၌ တာဝန္ရွိသည္။

႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္မႈ စည္းမ်ဥ္းမ်ား၏ အဓိကအေရးႀကီးေသာ နယ္ပယ္ႏွစ္ခုမွာ လုပ္ငန္းခြင့္ျပဳမိန္႔ႏွင့္ ပတ္သက္ ေသာ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားႏွင့္ ပါဝင္ေသာအေၾကာင္းအရာမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ စည္းမ်ဥ္းမ်ားျဖစ္သည္။

လုပ္ငန္းခြင့္ျပဳမိန္႔ရယူျခင္း
ဒီမုိကေရစီႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္သူမ်ားအား လုပ္ငန္းခြင့္ျပဳမိန္႔လုိင္စင္ထုတ္ေပးသည့္ လုပ္ငန္းစဥ္ကုိ အထူး ဖြဲ႕စည္းထားေသာ အမွီအခုိကင္းသည့္ စည္းကမ္းထိန္းသိမ္း ေရးအဖဲြ႕မွ စီမံကြပ္ကဲသည္။ မွတ္စုတုိ(၄)ေဆြးေႏြးထားသကဲ့ သို႔ ႏိုင္ငံတကာအဆင့္ သတ္မွတ္ခ်က္အရ ဤအဖဲြ႕အစည္းသည္ အစိုးရအား လည္းေကာင္း၊ စီးပြားေရးေဆာင္ရြက္သူမ်ား အားလည္းေကာင္း မွီခိုအားထားသူမျဖစ္ရ။ လုံးဝအမွီအခုိ ကင္းေသာအဖဲြ႕ျဖစ္ရမည္။ လုပ္ငန္းခြင့္ျပဳမိန္႔သည္ အျခားမည္သည့္ အစိုးအရအဖြဲ႕ႏွင့္ ပုဂၢလိကတစ္စုံ တစ္ေယာက္၏ အက်ဳိးစီးပြားထက္ အမ်ားျပည္သူအက်ဳိးစီးပြားကို ပိုမုိျမႇင့္တင္ ႏိုင္ရမည္။ ေလလႈိင္း အတြင္း အမ်ဳိးမ်ဳိးအဖုံဖုံေသာ အယူအဆ မ်ားကုိ ျမႇင့္တင္ျခင္းတည္းဟူေသာ လုပ္ငန္းခြင့္ျပဳမိန္႔ လုပ္ထုံး လုပ္နည္းမ်ား၏ အဓိကပန္းတုိင္မ်ားအနက္မွ တစ္ခုသုိ႔ အေရာက္လွမ္းႏိုင္ရန္အတြက္ အမွီအခိုကင္းျခင္းသည္ အထူးသျဖင့္ အေရးႀကီးလွသည္။ လုပ္ငန္းခြင့္ျပဳမိန္႔အား ၄င္းတို႔၏ေကာင္းမြန္ေသာ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေပၚမူတည္၍ ထုတ္ေပးမည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ လုပ္ငန္းရွင္မ်ားအေပၚ ယံုၾကည္မႈရရွိေစရန္ျဖင့္ လြတ္လပ္မႈရွိေသာ စည္းမ်ဥ္းမ်ားသည္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားမွ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္မႈက႑တြင္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံရန္ လည္း တြန္းအားေပးသည္။

လုပ္ငန္းခြင့္ျပဳမိန္႔ရယူျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္သည္ ဒီမုိကရက္ တစ္ႏႈန္းစံႏွင့္ညီေသာ အမူအက်င့္ျဖစ္ရမည္ျဖစ္ၿပီး အထူး သျဖင့္တရားမွ်တမႈႏွင့္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိရမည္။ ဤရည္မွန္း ခ်က္ကို ေအာင္ျမင္စြာရယူႏိုင္ရန္ အေရးႀကီးပုံကို ကမၻာ့ ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မတီ (UNHRC) ၏အေထြေထြသုံးသပ္ခ်က္အမွတ္ ၃၄ တြင္ ေအာက္ပါအတုိင္း ထုတ္ႏုတ္ေဖာ္ျပထားသည္။

ႏိုင္ငံမ်ားသည္ ရပ္ရြာအဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းမ်ားအပါအဝင္ျဖစ္ေသာ ထုတ္လႊင့္သူမီဒီယာမ်ား အေပၚ ဝန္ပိေစေသာ လုပ္ငန္းခြင့္ျပဳမိန္႔သတ္မွတ္ခ်က္ မ်ားႏွင့္ႀကီးေလးေသာ စည္းၾကပ္မႈမ်ားျပဳလုပ္ျခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္ရမည္။ လုိက္နာက်င့္သုံးရမည့္ စည္းကမ္း ခ်က္တခ်ဳိ႕ႏွင့္ လုပ္ငန္းခြင့္ျပဳမိန္႔ ဝန္ေဆာင္ခႏႈန္းထား သတ္မွတ္ခ်က္တို႔သည္ က်ဳိးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္၍ ဓမၼဓိ႒ာန္ က်ျခင္း၊ ရွင္းလင္းျခင္း၊ ပြင့္လင္းျမင္သာျခင္း၊ ခြဲျခား သတ္မွတ္မႈမရွိျခင္းႏွင့္ အျခားတစ္ဖက္တြင္လည္း ပဋိညာဥ္စာခ်ဳပ္ပါ အခ်က္အမ်ားကို ေလးစားလုိက္နာ ျခင္းတုိ႔ရွိရမည္။ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္မႈႏွင့္ မီဒီယာတို႔အတြက္ လုပ္ငန္းခြင့္ျပဳမိန္႔ သတ္မွတ္ရာတြင္ အမ်ားျပည္သူပိုင္ စီးပြားေရးႏွင့္ ရပ္ရြာအဖြဲ႕အစည္းတုိ႔ၾကားတြင္ ေျမျပင္ ႐ုပ္သံ အေျခစုိက္စခန္းမ်ားႏွင့္ ၿဂိဳဟ္တုဆက္သြယ္ေရး နည္းပညာအစရွိသည့္ ရင္းျမစ္မ်ားကိုရရွိႏုိင္မႈတြင္ တန္းတူညီမွ်မႈရွိရမည္။

မည္သူမဆို လုပ္ငန္းခြင့္ျပဳမိန္႔ရရွိႏိုင္ရန္ ညီမွ်ေသာ အခြင့္အလမ္းမ်ားရွိရမည္။ လုပ္ငန္းေလွ်ာက္ထား မႈသည္လည္း ရွင္းလင္းတိက်၍ တရားဥပေဒႏွင့္အညီျဖစ္ရမည္။ စည္းကမ္း သတ္မွတ္ ခ်က္မ်ားသည္ လုပ္ငန္း ေလွ်ာက္ထားမႈႏွင့္ ေစ်းၿပိဳင္ ေခၚယူမႈအပါအဝင္ သာမန္စည္းကမ္း ခ်က္မ်ားတြင္ အေသး စိတ္သတ္ မွတ္ခ်က္မ်ားျဖင့္ အဓိကဥပေဒအား ျဖည့္ဆည္း ေပးရမည္။ လုပ္ငန္းကန္႔သတ္ခ်က္အတြင္း ေအာက္ပါ အခ်က္အလက္မ်ားလည္း အနည္းဆုံးပါရွိရမည္။

- လုပ္ငန္းစဥ္အတိုင္းတြင္ တိက်ေသာအခ်ိန္ အတိုင္း အတာရွိရမည္ (ေလွ်ာက္လႊာေနာက္ဆံုးတင္ျပရမည့္ အခ်ိန္ႏွင့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္ရန္အတြက္ ယူရမည့္ အခ်ိန္ကာလ)

- လုပ္ငန္းစဥ္၏ အေသးစိတ္ရွင္းလင္းခ်က္ႏွင့္ စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းသူမွ မည္သည့္ျငင္းပယ္မႈကို မဆို ခုိင္လံုေသာ အေၾကာင္းျပခ်က္မ်ား ေရးသား တင္ျပရန္လိုအပ္ခ်က္။

- တင္ေလွ်ာက္သူသည္ လုပ္ငန္းလုပ္ပိုင္ခြင့္အတြက္ မည္သည့္ျငင္းပယ္မႈကိုမဆို အယူခံႏိုင္ခြင့္ရွိသည္။

- စည္းမ်ဥ္းမ်ား၌မည္သည့္ ကုန္က်စရိတ္ႏွင့္ ဝန္ေဆာင္ မႈႏႈန္းထားတို႔ႏွင့္ပတ္သက္၍မဆို ရွင္းလင္းေသာ ဖဲြ႕စည္းပံုႏွင့္ လုပ္ငန္းစဥ္ပါဝင္ရမည္။

- ေလွ်ာက္လႊာတင္ျပမႈကို လက္ခံႏိုင္မည့္ စံသတ္မွတ္ ခ်က္မ်ားျဖစ္သည့္ နည္းပညာကြၽမ္းက်င္မႈ၊ ေငြေၾကး အရင္းအျမစ္ႏွင့္ မ်ဳိးစံုကြဲျပားသည့္ အယူအဆမ်ားအား ျဖန္႔ေဝႏုိင္မႈစသည္တို႔ကို စည္းကမ္းမ်ားတြင္ ရွင္းလင္းစြာ ေဖာ္ျပရမည္။

ဒီမုိကေရစီႏိုင္ငံအမ်ားစုတြင္ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္သူမ်ားသည္ ျပည္သူမ်ား၏ အျငင္းအခံုျဖစ္ဖြယ္ရာ ျပႆနာ မ်ားႏွင့္ ရင္ဆုိင္ရပါက မွ်တ၍သမာသမတ္က်ရန္လိုအပ္သည္။ ႏုိင္ငံေရးပါတီတစ္ခုခုႏွင့္ အခ်ိတ္ အဆက္ ရွိျခင္း(သို႔မဟုတ္) မွ ပိုင္ဆိုင္ထားျခင္းမ်ဳိးျဖစ္ေနပါက ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္သူမ်ား အတြက္ သမာသမတ္က်ရန္ မျဖစ္ႏုိင္ေပ။ သို႔ေသာ္ ႏုိင္ငံေရး ပါတီမ်ားမွ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္ခြင့္ ကိုင္ေဆာင္ထားျခင္းအား ျဖင့္ တားျမစ္ရန္ ဥပေဒျပဳထားေသာ္လည္း လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ ရန္တင္ေလွ်ာက္သူ၏ ပံုစံ(သို႔မဟုတ္) သဘာဝအေပၚ အျခား အကာအကြယ္ေပးထားသည့္ တားျမစ္ခ်က္မ်ားမွာ ေယဘုယ် အားျဖင့္ လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိခြင့္အား ခ်ဳိးေဖာက္ ျခင္းကို ကိုယ္စားျပဳေပသည္။

႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္ခြင့္ ခြင့္ျပဳမိန္႔လိုင္စင္အား ထုတ္လႊင့္သည့္ စနစ္တြင္ စံုလင္​ၾကြယ္ဝျခင္းႏွင့္ မွ်တျခင္းတို႔ကို အားေပးမႈရွိ မရွိ အကဲခတ္ျခင္းအပါအဝင္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ အခ်ဳိ႕ေသာ ကာလံေဒသံ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ား၏ ထိန္းခ်ဳပ္္မႈေအာက္တြင္ အပ္ႏွင္းသည္။

အေၾကာင္းအရင္းမွာ အဆုိပါအခ်က္မ်ားသည္ လြတ္လပ္ စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကို ကန္႔သတ္ျခင္းအား ကိုယ္စားျပဳ ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ၿပီး ၄င္းအခ်က္မ်ားအား မွတ္စုတို (၂) တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ အဆင့္သံုးဆင့္ပါ စစ္ေဆးခ်က္အရ တရား မွ်တမႈရွိေၾကာင္း သက္ေသျပရန္လိုသည္။

စည္းကမ္းသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားကို ခြင့္ျပဳမိန္႔လိုင္စင္ရွိသူ အား အၾကမ္းဖ်င္း(သို႔မဟုတ္) အေသးစိတ္ေဖာ္ျပရမည္။ ေယဘုယ်သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားတြင္ နည္းပညာဆုိင္ရာ စံ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ား(၄င္းတို႔သည္ ခြင့္ျပဳမိန္႔အမ်ဳိးအစား ခြဲျခား ရာတြင္ က်င့္သံုးသည္)၊ မူပိုင္ခြင့္စည္းမ်ဥ္းမ်ား၊ ခြင့္ျပဳမိန္႔ သက္တမ္း၊ ျပည္တြင္းႏွင့္ေဒသဆုိင္ရာ အစီအစဥ္မ်ားအား အနည္းဆံုးထုတ္လႊင့္ေပးရမည့္ ပမာဏကဲ့သို႔ အျပဳသေဘာ ေဆာင္သည့္ တာဝန္ဝတၱရားမ်ားတုိ႔ပါရွိရမည္။ ပုဂၢလိက လုပ္ငန္းခြင့္ျပဳမိန္႔ရွိသူမ်ားသည္ အခ်ဳိ႕ေသာ အေသးစိတ္ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ား ဥပမာျပရမည္ဆိုလွ်င္ လုိင္စင္ရရွိသူ အတြက္ အနည္းဆံုးသတင္းပမာဏႏွင့္ ကေလးက႑ ေဝစု လိုအပ္ခ်က္တို႔အား လိုက္နာရမည္။

ပါဝင္ေသာအေၾကာင္းအရာမ်ားႏွင့္ပတ္သက္ေသာ စည္းမ်ဥ္းမ်ား

ပံုႏွိပ္မီဒီယာက႑ႏွင့္မတူညီဘဲ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္သူ မ်ားအတြက္ စည္းမ်ဥ္းမ်ားမွာ ကိုယ္ပိုင္စည္းမ်ဥ္းအေျခခံ ႏွင့္ တာဝန္ယူလုပ္ကိုင္မႈမွာရွားပါးလွၿပီး ၄င္းအစား ပူးတြဲ စည္းမ်ဥ္းမ်ား(သို႔မဟုတ္) ျပ႒ာန္းဥပေဒမ်ားကို ပိုမိုအသံုးျပဳ ၾကသည္။ ပူးတြဲစည္းမ်ဥ္းမ်ားအား အမွီသဟဲျပဳရေသာ အခ်ဳိ႕ႏုိင္ငံမ်ားသည္ ပါဝင္ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ စည္းမ်ဥ္းမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ လံု႔လဝီရိယ စိုက္ထုတ္သူ (သို႔မဟုတ္ ကိုယ္ပိုင္စည္းမ်ဥ္း) အဖဲြ႕အေပၚ ပံုခ်လိုက္ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ၄င္းတို႔က ထုတ္လႊင့္သူမ်ား သည္ ထိုအဖဲြ႕အား ပိုင္ဆုိင္သည္ ဟူသည့္ အခ်က္အား လုိင္စင္ ထုတ္ေပးေရး စည္းကမ္းတစ္ခုအျဖစ္ သတ္မွတ္ လိုက္သည္ (ထို႔ေၾကာင့္ ထိုအဖဲြ႕၏ဆံုးျဖတ္ခ်က္အား နာခံရမည္ (သို႔မ ဟုတ္) ထုိအဖဲြ႕၏အသင္းဝင္မ်ားႏွင့္ လိုင္စင္ပါဆံုး႐ံႈးႏုိင္ သည့္ အႏၲရာယ္မ်ားရွိသည္)။ ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာ ၾကားဝင္မႈ မ်ားသည္ ႀကီးမားေသာ အႏၲရာယ္ကို ျဖစ္ေစႏုိင္ေသာ ေၾကာင့္ မည္သည့္ပံုစံသည္ ေနရာက်မည္ကို အာ႐ံုမစုိက္ဘဲ ပါဝင္ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားဆုိင္ရာ စည္းမ်ဥ္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ အမွီအခုိကင္းရန္အတြက္ လိုအပ္မႈသည္ အထူး အေရးပါလွသည္။ ျပည္သူမ်ားသည္ ကြဲျပားေသာအစီအစဥ္ အမ်ဳိးအစားမ်ားကို ရရွိေၾကာင္းေသခ်ာရန္အတြက္ ႏုိင္ငံ အမ်ားအျပားတြင္ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္သူမ်ားအား အျပဳသေဘာ ေဆာင္သည့္ တာဝန္ဝတၱရားမ်ား သတ္မွတ္ျပ႒ာန္းေပးထား သည္။ ေယဘုယ်အက်ဆံုး ဥပမာတစ္ခုမွာ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္ သူမ်ားသည္ အခ်ဳိ႕ေသာေဒသတြင္း အစီအစဥ္မ်ားကို ထုတ္လႊင့္ေပးရန္ လုိအပ္သည္။ ဤအခ်က္၏ ေနာက္ကြယ္၌ ရွိေသာ က်ဳိးေၾကာင္းဆက္စပ္မႈတစ္ခုမွာ ကိုယ္ပိုင္အစီအစဥ္ မ်ားကို ထုတ္လႊင့္ရျခင္းထက္ ပိုမိုလြယ္ကူ၍ သက္သာေသာ ႏုိင္ငံျခားမွ အစီအစဥ္မ်ားကို ဝယ္ယူထုတ္လႊင့္ရန္ မက္လံုး ေပးဆြဲေဆာင္ မႈမ်ားအား တန္ျပန္ေဆာင္ရြက္ရန္လည္း ျဖစ္သည္။ ၄င္းလိုအပ္ခ်က္မ်ား ပ်က္ကြက္ေနမႈသည္ အေရးပါေသာ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္မႈမ်ား၌ ျပည္သူတုိ႔၏အသံမ်ား အလံုးစံုတည္ရွိမႈကို အကန္႔အသတ္ ျဖစ္ေစသည္။ ေဒသ တြင္း အေၾကာင္းအရာမ်ားလိုအပ္မႈသည္ ႐ုပ္သံလႊင့္မႈမ်ား မွ ေဒသတြင္းယဥ္ေက်းမႈအား ျမႇင့္တင္ရန္ႏွင့္ ကာကြယ္ရန္ အတြက္ ခုိင္မာေစသည္။

ႏုိင္ငံအမ်ားအျပား၌ အမ်ဳိးသားပိုင္႐ုပ္သံ ထုတ္လႊင့္ေရးမ်ားသည္ ေဒသတြင္းအစီအစဥ္မ်ားကို အနည္းဆံုး ပမာဏ တစ္ခုထုတ္လႊင့္ေပးရန္ လိုအပ္ခ်က္ရွိသည္။ တစ္ဖန္အား ျဖင့္ ဤအခ်က္သည္ စီးပြားေရးအရ အေရးႀကီးသည့္ တန္ျပန္ေဆာင္ရြက္မႈျဖစ္သည္။ မတူညီေသာေနရာမ်ား အတြက္ မတူညီေသာေဒသခံ အစီအစဥ္မ်ားကို ႐ိုက္ကူး ထုတ္လုပ္ရျခင္းသည္ အမ်ဳိးသားအစီအစဥ္မ်ားကို စုေပါင္းထုတ္လုပ္ရျခင္းထက္ ကုန္က်စရိတ္ပိုမိုျမင့္မား ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ပရိသတ္မ်ားသည္ တစ္မ်ဳိးသား လံုးဆုိင္ရာသတင္းမ်ား၊ အျဖစ္အပ်က္မ်ားအျပင္ ေဒသ ဆုိင္ရာသတင္းမ်ားကို သိရွိႏုိင္ေၾကာင္း ေသခ်ာေစျခင္း၊ ထိုေနရာတြင္ အမ်ားျပည္သူစိတ္ဝင္စားမႈရွိျခင္းကို ထင္ရွားေစသည့္အခ်က္ျဖစ္သည္။

အျခားေသာ လိုအပ္ခ်က္တစ္ရပ္မွာ ေယဘုယ်ဆန္မႈ နည္းပါးေသာ္လည္း ႏုိင္ငံအမ်ားတြင္ ယခုအခ်ိန္ထိ ႐ုပ္သံ ထုတ္လႊင့္သူမ်ားမွာ အသံုးျပဳလ်က္ရွိသည္။ အထူးသျဖင့္ အမ်ားျပည္သူပိုင္ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္သူမ်ားသာမက တစ္ခါ တစ္ရံ၌ ပုဂၢလိက႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္သူမ်ားပါ အသံုးျပဳ လ်က္ရွိသည္။ ၄င္းမွာမည္သည့္႐ုပ္သံလႊင့္မႈဌာန အဖဲြ႕ အစည္းမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္မႈမရွိေသာ လြတ္လပ္သည့္ ထုတ္လုပ္သူမ်ား၏ အစီအစဥ္မ်ားအား ထုတ္လႊင့္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္သူမ်ားအတြက္ လြတ္လပ္ ေသာ ထုတ္လုပ္သူမ်ား၏ အစီအစဥ္မ်ားကို အေျချပဳ၍ က်ယ္ျပန္႔စြာထုတ္လႊင့္ျခင္းမွာ လိုအပ္ခ်က္တစ္ရပ္ ျဖစ္လာ သည္။ ဤအခ်က္ သည္ အေတြးအျမင္မ်ားႏွင့္ဆန္းသစ္ မႈမ်ားအား က႑အလိုက္ ပိုမုိျပင္းထန္ေသာ ၿပိဳင္ဆုိင္မႈ မ်ားကို ျဖစ္ေပၚလာေစသည္။ ရလဒ္မွာ ႀကီးမားေသာ မ်ဳိးစံုကြဲျပားသည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ားပါဝင္လာျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ အေၾကာင္းအရာ အစီအစဥ္ထုတ္လုပ္မႈ လုပ္ငန္းကိုလည္း ထိန္းသိမ္းႏုိင္ၿပီး အမ်ားျပည္သူပိုင္ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္မႈမ်ားတြင္လည္း လြတ္လပ္ေသာထုတ္လုပ္ သူမ်ား၏ ေဝစုမ်ားတုိးျမင့္လာသည္။

ဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံအမ်ားစုတြင္ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္သူ မ်ားသည္ အခ်ဳိ႕ေသာ အျပဳသေဘာမေဆာင္သည့္ (သို႔မဟုတ္)အနည္းဆံုးေသာ ကြၽမ္းက်င္မႈဆုိင္ရာ လိုအပ္ ခ်က္မ်ားရွိသည္။ ပံုႏွိပ္မီဒီယာက႑ကဲ့သို႔ပင္ ပုံမွန္ နည္းလမ္းမ်ားအရ ပူးတြဲစည္းမ်ဥ္းမ်ား (သို႔မဟုတ္) ျပ႒ာန္းဥပေဒစနစ္မ်ားမွ ဖံြ႕ၿဖိဳးလာေသာက်င့္ဝတ္ဆုိင္ရာ အခ်က္မ်ားကို ေလးစားလိုက္နာရန္လိုအပ္သည္။ ဤက်င့္ဝတ္ အခ်က္မ်ားသည္ အစီအစဥ္ထုတ္လႊင့္မႈႏွင့္ သက္ဆုိင္၍ တိက်မွန္ကန္မႈ၊ ကိုယ္ပိုင္လြတ္လပ္ခြင့္၊ ကေလးသူငယ္ မ်ားအား ကာကြယ္မႈႏွင့္လိင္မႈကိစၥႏွင့္ အၾကမ္းဖက္မႈ တို႔ႏွင့္သက္ဆုိင္ေသာ ထိခိုက္လြယ္သည့္အခ်က္မ်ားကို ဦးတည္သည္။ တစ္ဖန္ပံုႏွိပ္ မီဒီယာကဲ့သို႔ပင္ ဤအခ်က္ မ်ားသည္ ရံဖန္ရံခါ၌မေက်နပ္မႈမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစသည္။ ပံုႏွိပ္မီဒီယာ က႑ႏွင့္ မတူညီဘဲ ဤအခ်က္မ်ားအား ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္႐ႈေရးအဖဲြ႕မွ ေစာင့္ၾကည့္စစ္ေဆးေနသည့္ အေျခခံအျဖစ္လည္း ရံဖန္ရံခါအသံုးျပဳသည္။

ထိုကဲ့သို႔ စည္းမ်ဥ္းခ်ဳိးေဖာက္မႈ အတြက္ အေရးယူရာတြင္ သတိေပးခ်က္ထုတ္ျခင္း(သို႔မဟုတ္) ျပန္လည္ ျပင္ဆင္ ထုတ္ေဝျခင္းကဲ့သို႔ အေပါ့စားျပစ္ဒဏ္မွ ဒဏ္ေငြခ်မွတ္ ျခင္း(သို႔မဟုတ္) ခြင့္ျပဳမိန္႔ ႐ုပ္သိမ္းျခင္းကဲ့သို႔ ပိုမို ျပင္းထန္ေသာ ျပစ္ဒဏ္မ်ားလည္း ခ်မွတ္ႏုိင္သည္။

မွတ္ခ်က္ ။ ။ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခြင့္က်င့္သံုးရာ၌ လိုက္နာရမည့္ စံႏႈန္းမ်ား၊ က်င့္ဝတ္မ်ား၊ တာဝန္ဝတၲရားမ်ားကို သိရွိႏိုင္ရန္အတြက္ ဥပေဒႏွင့္ ဒီမိုကေရစီဗဟိုဌာန (Centre for Law and Democracy) ႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာမီဒီယာ ေထာက္ပံ့ ကူညီေရးအဖြဲ႔ (International Media Support-IMS) တို႔မွ ျပဳစု ထုတ္ေဝသည့္ ''အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရး တစ္ခုျဖစ္ေသာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခြင့္'' (လမ္းညႊန္ မွတ္စု အတြဲမ်ား)၊ Briefing Note Series "Freedom of Expression''စာအုပ္ကို အပတ္စဥ္တနဂၤေႏြေန႔တိုင္း ေဖာ္ျပသြားမည္ျဖစ္ပါသည္။ ေဆာင္းပါးပါ ျမန္မာဘာသာျပန္ဆုိခ်က္မ်ားႏွင့္ အသံုးအႏႈန္းမ်ားမွာ မူရင္းဘာသာျပန္ဆိုသည့္ သက္ဆိုင္ရာအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ အာေဘာ္သာျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။