ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလြတ္လပ္မႈ၊ လုံၿခဳံမႈႏွင့္ ဥပေဒ

ေမာင္စာဂ

၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ျပည္ေထာင္စုသမၼတျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ အခန္း ၈ တြင္ ပုဒ္မ ၃၄၅ မွ ၃၉၀ အထိ ႏိုင္ငံသား၊ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏မူလအခြင့္ အေရးႏွင့္ တာဝန္မ်ားကို ျပ႒ာန္းထားသည္။ ယင္း ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားထဲမွ ပုဒ္မ ၃၅၃ တြင္ မည္သူ႕ကိုမွ် တည္ဆဲ ဥပေဒႏွင့္အညီမွတစ္ပါး အသက္ကိုျဖစ္ေစ၊ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလြတ္လပ္မႈကိုျဖစ္ေစ နစ္နာဆုံး႐ႈံးမႈ မရွိေစရဟူ၍လည္းေကာင္း၊ ပုဒ္မ ၃၅၇ တြင္ ဤဖဲြ႕ စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒပါ ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားႏွင့္ မဆန္႔က်င္လွ်င္ ႏိုင္ငံေတာ္သည္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ေနအိမ္ဥပစာ လုံၿခဳံမႈ၊ ပစၥည္းလုံၿခဳံမႈ၊ စာေပးစာယူႏွင့္ အျခားဆက္ သြယ္ေရးဆိုင္ရာ လုံၿခဳံမႈမ်ား အတြက္ဥပေဒအရ ကာကြယ္ေပးရမည္ဟူ၍လည္ေကာင္း ျပ႒ာန္းထား ရွိရာ ယင္းအခြင့္အေရး မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ မည္သည့္ ဥပေဒက မည္သို႔အကာအကြယ္ေပးထားသနည္း။ မွ်ေဝပါရေစ။

▲ ဥပေဒျပ႒ာန္းျခင္း ▲
ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္သည္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ မတ္လ ၈ ရက္ေန႔စြဲျဖင့္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလုံၿခဳံမႈကို အကာအကြယ္ ေပးေရး ဥပေဒျပ႒ာန္းခဲ့သည္။ ဥပေဒ၏ နိဒါန္းတြင္ ျပည္ေထာင္စုသမၼတျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ ဖဲြ႕စည္းပုံအေျခခံ ဥပေဒပါ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ပုဂၢိဳလ္ ဆိုင္ရာလြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလုံၿခဳံမႈမ်ားကို ကာကြယ္ေပးႏိုင္ရန္အလို႔ငွာ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ ေတာ္ သည္ ဤဥပေဒကို ျပ႒ာန္း လိုက္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္းေဖာ္ျပထားသည္။
▲ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလြတ္လပ္မႈ ▲
ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလြတ္လပ္မႈဆိုသည္မွာ ႏိုင္ငံသား တစ္ဦး၏ ဥပေဒႏွင့္အညီ လြတ္လပ္စြာသြားလာ ေဆာင္႐ြက္ခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာေနထိုင္ႏိုင္ခြင့္ႏွင့္ လြတ္လပ္ စြာေျပာဆိုခြင့္ကို ဆိုသည္။ [ပုဒ္မ ၂ (ဂ) ]
▲ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလုံၿခဳံမႈ ▲
ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလုံၿခဳံမႈဆိုသည္မွာ ႏိုင္ငံသားတစ္ဦး၏ ပုဂၢိဳလ္ေရးဆိုင္ရာ လုံၿခဳံမႈကိုဆိုသည္။ ယင္းစကား ရပ္ တြင္ ႏိုင္ငံသားတစ္ဦး၏ ေနအိမ္အေဆာက္အအုံ သို႔မဟုတ္ ပရဝဏ္ႏွင့္ ပရဝဏ္အတြင္းရွိ အေဆာက္ အအုံလုံၿခဳံမႈ၊ ပစၥည္းလုံၿခဳံမႈ၊ စာေပးစာယူႏွင့္ အျခား ဆက္သြယ္ေရးဆိုင္ရာလုံၿခဳံမႈတို႔ ပါဝင္သည္။ [ ပုဒ္မ ၂ (ဃ) ]
▲ အကာအကြယ္ေပးျခင္း ▲
ႏိုင္ငံသားတိုင္းသည္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒပါ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ ဆိုင္ရာလုံၿခဳံမႈ အျပည့္အဝရရွိခံစားခြင့္ရွိသည္။ [ ပုဒ္မ ၃ ]
ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာနႏွင့္ သက္ဆိုင္ရာအစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖဲြ႕အစည္းႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုင္ရာ တာဝန္ရွိသူမ်ားသည္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလုံၿခဳံမႈ နစ္နာဆုံး႐ႈံး ျခင္းမရွိေစရန္ ကာကြယ္ေပးရမည္။ [ပုဒ္မ ၄ ]
သက္ဆိုင္သူမ်ားတြင္ တာဝန္ရွိျခင္း [ပုဒ္မ ၅]
ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာနႏွင့္ သက္ဆိုင္ရာအစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုင္ရာ တာ ဝန္ရွိ သူမ်ားသည္ -
(က) တည္ဆဲဥပေဒႏွင့္အညီမွတစ္ပါး ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လြတ္လပ္မႈကိုျဖစ္ေစ၊ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လုံၿခဳံမႈ ကိုျဖစ္ေစ နစ္နာဆုံး႐ႈံးမႈမရွိေစရန္ မည္သူ႕ကိုမဆို ကာကြယ္ေပးရမည္။
(ခ) ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးဦး၏ ေနအိမ္ႏွင့္ ေနအိမ္အျဖစ္ အသုံးျပဳေသာ အခန္း၊ အေဆာက္အအုံ သို႔မဟုတ္ ပရဝဏ္ႏွင့္ ပရဝဏ္အတြင္းရွိ အေဆာက္အအုံမ်ား အတြင္းသို႔ တည္ဆဲဥပေဒတစ္ရပ္ရပ္အရ ဝင္ေရာက္ ရွာေဖြျခင္း၊ သိမ္းဆည္းျခင္း သို႔မဟုတ္ သူတစ္ဦးဦးအား ရွာေဖြျခင္း၊ ဖမ္းဆီးျခင္းျပဳလုပ္လိုလွ်င္ သက္ဆိုင္ရာ ရပ္ကြက္ သို႔မဟုတ္ ေက်း႐ြာအုပ္စုရွိ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး ျဖစ္ေစ၊ ေက်း႐ြာတာဝန္ခံ သို႔မဟုတ္ ရာအိမ္မွဴးျဖစ္ေစ၊ ဆယ္အိမ္မွဴးျဖစ္ေစ တစ္ဦးဦးအပါအဝင္ အနည္းဆုံး သက္ေသႏွစ္ဦးႏွင့္အတူ ေဆာင္႐ြက္ရမည္။
▲ တာဝန္ရွိသူမ်ားက အေရးယူေဆာင္႐ြက္ျခင္း ▲
သက္ဆိုင္ရာဝန္ႀကီးဌာနႏွင့္ တာဝန္ရွိသူမ်ားသည္ ဤဥပေဒအရ အေရးယူေဆာင္႐ြက္ေပးရန္ တိုင္ၾကားခ်က္ကို လက္ခံရရွိပါက ဥပေဒႏွင့္အညီ အေရးယူ ေဆာင္႐ြက္ရမည္။ မိမိဌာနက အေရးယူ ေဆာင္႐ြက္ ရမည့္ကိစၥမဟုတ္ေၾကာင္း ေပၚေပါက္ပါက အက်ိဳး အေၾကာင္းေဖာ္ျပ၍ တိုင္ၾကားသူထံ ရက္ေပါင္း ၃၀ အတြင္း ျပန္ၾကားရမည့္အျပင္ ယင္းျပန္ၾကားစာတြင္ မည္သည့္ဌာနအဖြဲ႕အစည္းသို႔ တိုင္ၾကားသင့္ေၾကာင္း အႀကံျပဳခ်က္ပါရွိရမည္။ [ပုဒ္မ ၆]
▲ တားျမစ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ က်ခံႏိုင္သည့္ျပစ္ဒဏ္မ်ား ▲
မည္သူ႕ကိုမွ် တည္ဆဲဥပေဒတစ္ရပ္ရပ္အရ ခြင့္ျပဳ သည့္ကိစၥမွတစ္ပါး တရား႐ုံး၏ ခြင့္ျပဳခ်က္မရွိဘဲ ၂၄ နာရီထက္ေက်ာ္လြန္၍ ခ်ဳပ္ေႏွာင္ထားျခင္း မျပဳရပါ။ ျပဳလွ်င္ ေထာင္ဒဏ္အမ်ားဆုံး ၃ ႏွစ္အထိႏွင့္ ေငြဒဏ္ အမ်ားဆုံး က်ပ္ ၁၅ သိန္းအထိ ျပစ္ဒဏ္က်ခံႏိုင္သည္။ [ ပုဒ္မ ၇ ႏွင့္ ၁၀ ]
မည္သူမွ် တည္ဆဲဥပေဒႏွင့္အညီ ခြင့္ျပဳမိန္႔၊ ခြင့္ျပဳ ခ်က္ သို႔မဟုတ္ ၀ရမ္းတစ္စုံတစ္ရာမရွိဘဲျဖစ္ေစ၊ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ သို႔မဟုတ္ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရအဖြဲ႕၏ ခြင့္ျပဳခ်က္မရွိဘဲျဖစ္ေစ ေအာက္ပါတို႔ကို မျပဳရပါ။ ျပဳလွ်င္ ေထာင္ဒဏ္အမ်ားဆုံး ၃ ႏွစ္အထိႏွင့္ ေငြဒဏ္ အမ်ားဆုံး က်ပ္ ၁၅ သိန္းအထိ ျပစ္ဒဏ္က်ခံႏိုင္သည္။ [ ပုဒ္မ ၈ ႏွင့္ ၁၀ ]
(က) ႏိုင္ငံသားတစ္ဦး၏ ေနအိမ္၊ ေနအိမ္အျဖစ္ အသုံးျပဳေသာအခန္း၊ အေဆာက္အအုံ သို႔မဟုတ္ ပရဝဏ္ႏွင့္ ပရဝဏ္အတြင္းရွိ အေဆာက္အအုံအတြင္း ဝင္ေရာက္ရွာေဖြျခင္း၊ သိမ္းဆည္းျခင္း သို႔မဟုတ္ သူတစ္ဦးဦးအား ဖမ္းဆီးျခင္းမျပဳရပါ။
(ခ) ႏိုင္ငံသားတစ္ဦး၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလုံၿခဳံမႈကို အေႏွာင့္အယွက္ ျဖစ္ေစေသာ သို႔မဟုတ္ လူ႕ဂုဏ္သိကၡာကို ထိခိုက္ေစႏိုင္ေသာ ေနာက္ေယာင္ခံေစာင့္ၾကည့္ျခင္း၊ စုံေထာက္ျခင္းႏွင့္ စုံစမ္းျခင္းမျပဳရပါ။
(ဂ) ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦးအၾကား ဆက္သြယ္ေရး ပစၥည္းကိရိယာတစ္မ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ဆက္သြယ္ေျပာ ၾကားျခင္းကို ၾကားျဖတ္ဖမ္းယူနားေထာင္ျခင္း သို႔မဟုတ္ တစ္နည္းနည္းျဖင့္ အေႏွာင့္အယွက္ ေပးျခင္း မျပဳရပါ။
(ဃ) ဆက္သြယ္ေရးေအာ္ပေရတာမ်ားထံမွ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ တယ္လီဖုန္းႏွင့္ အီလက္ထေရာနစ္ ဆက္ သြယ္ေရး သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားအား ေတာင္းယူျခင္း၊ ထုတ္ေပးျခင္းမျပဳရပါ။
(င) အျခားသူ၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ ကိစၥအလို႔ငွာ ဆက္သြယ္ ေပးပို႔သည့္ စာေပးစာယူ၊ စာအိတ္၊ ေခ်ာထုပ္၊ ပါဆယ္ ထုပ္ တစ္ခုခုကို ဖြင့္ေဖာက္ျခင္း၊ ရွာေဖြျခင္း၊ သိမ္းဆည္း ျခင္း၊ ေဖ်ာက္ဖ်က္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ဖ်က္ဆီးျခင္းမျပဳရပါ။
(စ) ႏိုင္ငံသားတစ္ဦး၏ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ၊ မိသားစု ေရးရာကိစၥမ်ားတြင္ အဓမၼဝင္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္း သို႔မဟုတ္ လူတစ္ဦး၏ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ ထင္ေပၚေက်ာ္ ၾကားမႈကို ပုတ္ခတ္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ထိခိုက္ေစရန္ တစ္နည္းနည္းျဖင့္ ေဆာင္႐ြက္ျခင္းမျပဳရပါ။
(ဆ) ႏိုင္ငံသားတစ္ဦး၏ တရားဝင္ရရွိပိုင္ဆိုင္ထား ေသာ ေျပာင္းေ႐ႊ႕ႏိုင္ေသာပစၥည္းကိုေသာ္လည္း ေကာင္း၊ မေျပာင္းေ႐ႊ႕ႏိုင္ေသာ ပစၥည္းကိုေသာ္လည္း ေကာင္း မတရားသိမ္းယူျခင္း သို႔မဟုတ္ တိုက္႐ိုက္ ျဖစ္ေစ၊ သြယ္ဝိုက္၍ျဖစ္ေစ တမင္ပ်က္စီးေစျခင္း သို႔မဟုတ္ ဖ်က္ဆီးေစျခင္း မျပဳရပါ။
▲ ရဲတပ္ဖြဲ႕မွအေရးယူေဆာင္႐ြက္ျခင္း ▲
မည္သည့္ ရဲတပ္ဖြဲ႕စခန္းမွဴးမဆို ဤဥပေဒအရ အေရးယူေဆာင္႐ြက္ေပးရန္ တိုင္တန္းခ်က္ကို လက္ခံ ရရွိလွ်င္ျဖစ္ေစ၊ သတင္းေပးခ်က္ကို လက္ခံရရွိလွ်င္ ျဖစ္ေစ ရာဇဝတ္က်င့္ထုံးဥပေဒပုဒ္မ ၁၅၄ ႏွင့္အညီ အေရးယူေဆာင္႐ြက္ရမည္။ ေဆာင္႐ြက္ရန္ အေၾကာင္းမဲ့ ပ်က္ကြက္လွ်င္ အမ်ားဆုံး ေထာင္ဒဏ္ ၅ ႏွစ္အထိ ႏွင့္ အမ်ားဆုံးေငြဒဏ္ က်ပ္ ၂၅ သိန္းအထိ ျပစ္ဒဏ္ က်ခံႏိုင္သည္။ [ ပုဒ္မ ၉ ႏွင့္ ၁၀ ]
▲ ဒီမိုကေရစီက်င့္စဥ္ႏွင့္ ျပည္သူ႕နီတိ ▲
ဒီမိုကေရစီအစ ျပည္သူ႕နီတိက၊ ျပည္သူ႕နီတိအစ ဒီမိုကေရစီကဟု ဆိုၾကေျပာၾက ကင္ပြန္းတပ္ၾက သည္။ ဒီမိုကေရစီက်င့္စဥ္ႏွင့္ ျပည္သူ႕နီတိတို႔၏ တရားကိုယ္ သေဘာအႏွစ္သည္ အတူတူပင္ ျဖစ္သည္။ လူမ်ိဳးမေ႐ြး၊ ဘာသာမေ႐ြး၊ က်ားမမေ႐ြး၊ ႀကီးငယ္မေ႐ြး လူသားအား လုံးတို႔သည္ တစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦး အျပန္အလွန္ နားလည္မႈ၊ အျပန္အလွန္ေလးစားမႈ၊ ႐ိုေသကိုင္း႐ႈိင္းမႈ၊ တန္ဖိုး ထားမႈ၊ အေလး ထားမႈ၊ ယဥ္ေက်းလိမၼာမႈ၊ စာနာေထာက္ ထားမႈ၊ ႐ိုင္းပင္းကူညီမႈ၊ ခ်စ္ခင္ၾကင္နာမႈ၊ စည္းလုံး ညီၫြတ္မႈ၊ ေပါင္းစည္းေနထိုင္မႈ၊ ဖြံ႕ ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ၊ သာယာ၀ေျပာမႈ၊ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းမႈ စသည့္စသည့္ ေကာင္း ျမတ္သည့္ ကိုယ္က်င့္တရားမ်ားေပၚအေျခခံ၍ ဒီမိုကေရစီက်င့္စဥ္မ်ား၊ ျပည္သူ႕နီတိမ်ား ေပၚေပါက္ လာရသည္။
ဒီမိုကေရစီဟုဆိုလွ်င္ ႏိုင္ငံသားမ်ားသည္ ဥပေဒ ႏွင့္အညီ လြတ္လပ္စြာေျပာဆို၊ ေဟာေျပာ၊ စည္း႐ုံး၊ ေရးသားထုတ္ေဝပိုင္ခြင့္၊ ဥပေဒႏွင့္အညီ လြတ္လပ္စြာ သြားလာလုပ္ကိုင္ ပရိေယသနဝမ္းစာ ရွာမွီး ပိုင္ခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာ ကိုးကြယ္ဝတ္ျပဳပိုင္ခြင့္မ်ားရွိၾကသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္ကလည္း ႏိုင္ငံသားတစ္ဦးစီ၏ ပုဂၢိဳလ္ ဆိုင္ရာလြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလုံၿခဳံမႈတို႔ကို ဥပေဒျပ႒ာန္း၍ အကာအကြယ္ေပး ထား သည္။ ဤသို႔ဆိုလွ်င္ ႏိုင္ငံေတာ္သည္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ပုဂၢိဳလ္ ဆိုင္ရာလြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လုံၿခဳံမႈတို႔ကို ဥပေဒျပ႒ာန္း၍ အကာအကြယ္ေပးထားသကဲ့သို႔ ႏိုင္ငံသားမ်ားဘက္ကလည္း ဒီမိုကေရစီ က်င့္စဥ္ႏွင့္ ျပည္သူ႕နီတိမ်ားႏွင့္အညီ ေျပာဆို၊ ေဟာေျပာ၊ စည္း႐ုံး၊ ေရးသားထုတ္ေဝ၊ ေနထိုင္သြား လာ၊ ျပဳမူေဆာင္႐ြက္၊ က်င့္ႀကံၾကဖို႔လည္း လိုအပ္ေၾကာင္းပါဗ်ာ။
- ႏိုင္ငံသားတိုင္းပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ဆိုင္ရာလုံျခံဳမႈ အျပည့္အဝရရွိႏိုင္ၾကပါေစ၊
- သက္ဆိုင္ရာတာဝန္ရွိသူမ်ားက ဥပေဒႏွင့္အညီ အေကာင္အထည္ေဖာ္စြမ္းေဆာာင္ ေပးႏိုင္ၾကပါေစ၊
-ႏိုင္ငံသားမ်ားအားလုံးအၾကား ဒီမိုကေရစီက်င့္ စဥ္ႏွင့္ ျပည္သူ႕နီတိ ထာ၀စဥ္စိမ့္၀င္ လႊမ္းျခံဳထားႏိုင္ ၾကပါေစ။
(ႏိုင္ငံေတာ္တည္ေဆာက္ရာတြင္ ႏိုင္ငံေတာ္အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ၏ ခက္မသံုးျဖာျဖစ္သည့္ ဥပေဒ ျပဳေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ တရားစီရင္ေရးဟူသည့္ မ႑ိဳင္ႀကီးသုံးရပ္ျဖင့္ အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ ထိန္း ေက်ာင္း ေဆာင္ရြက္ဟု ဆိုထားရာ ဥပေဒဆိုင္ရာ အေၾကာင္းအရာ မ်ားကို ျပည္သူမ်ား သိရွိေလ့လာ ႏိုင္ရန္ စာေရးသူ ေမာင္စာဂ၏ ဥပေဒႏွင့္စပ္ဆိုင္ေသာ ေဆာင္းပါးမ်ားကို ေဖာ္ျပေပးသြားပါမည္။ ေဆာင္းပါးတြင္ပါရွိသည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ားသည္ စာေရးသူ၏ အာေဘာ္သာျဖစ္ပါသည္။ (စာတည္းအဖြဲ႕))