ဂုဏ္ျပဳလိုက္ရပါသည္

သက္ဦး (ေမာ္ကြန္းတိုက္)

၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၉ ရက္ေန႔သည္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေမာ္ကြန္းတိုက္မ်ားေကာင္စီ (International Council on Archives, ICA) တည္ေထာင္သည့္ (၇၁) ႏွစ္ျပည့္ အထိမ္းအမွတ္ေန႔ျဖစ္ပါသည္။ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေမာ္ကြန္းတိုက္မ်ား ေကာင္စီသည္ ကမာၻတစ္ဝန္းလုံးရွိ အသင္းဝင္ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၉၉ ႏိုင္ငံမွ ေမာ္ကြန္းတိုက္အဖြဲ႕အစည္းေပါင္း ၁၄၀၀ ေက်ာ္ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားသည့္ အျပည္ျပည္ ဆိုင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုျဖစ္ၿပီး အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံမ်ားကို ေမာ္ကြန္းထိန္းသိမ္းမႈ နည္းပညာမ်ား၊ လုပ္ငန္း စံႏႈန္းမ်ားႏွင့္ အေတြ႕အႀကဳံမ်ား မွ်ေဝေပးလ်က္ရွိသည့္ အသင္းအဖြဲ႕တစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ ၎ ICA အသင္းႀကီး စတင္တည္ေထာင္ခဲ့သည့္ ဇြန္လ ၉ ရက္ေန႔ကို အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေမာ္ကြန္းတိုက္မ်ား ေန႔အျဖစ္ သတ္မွတ္ကာ အဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံမ်ားရွိ ေမာ္ကြန္းတိုက္မ်ားတြင္ ေမာ္ကြန္းတိုက္ေန႔ အထိမ္း အမွတ္လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို ႏွစ္စဥ္ေဆာင္႐ြက္ၾကပါသည္။

▲ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေမာ္ကြန္းတိုက္မ်ားေန႔ ေဆာင္ပုဒ္ ▲
၂၀၁၉ ခုႏွစ္အတြက္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေမာ္ကြန္းတိုက္မ်ားေန႔ ေဆာင္ပုဒ္မွာ “Designing the archives in 21 century” (၂၁ ရာစုႏွစ္အတြင္း ေမာ္ကြန္းတိုက္အား ပုံေဖာ္သတ္မွတ္ျခင္း) ျဖစ္ၿပီး ေမာ္ကြန္းတိုက္မ်ားအေနျဖင့္ ၂၁ ရာစုႏွစ္အတြင္း မိမိတို႔ ေဆာင္႐ြက္မည့္လုပ္ငန္းမ်ားအား မည္သည့္ အထိ ရည္မွန္းခ်က္ထားရွိ၍ မည္သို႔ေဆာင္႐ြက္ သြားၾကမည္ကို ပုံေဖာ္သတ္မွတ္ေဆာင္႐ြက္သြားရန္ ျဖစ္ပါသည္။ ၂၁ ရာစုႏွစ္အတြက္ ေမာ္ကြန္းတိုက္ပုံစံသတ္မွတ္ရာတြင္ ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ မိမိႏိုင္ငံသား မ်ား၊ မိမိတို႔၏ လူမႈအသိုင္းအဝန္းႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအား မွတ္တမ္းေမာ္ကြန္းမ်ားျဖင့္ မည္သို႔ပိုမို ထိေရာက္စြာ ဝန္ေဆာင္မႈေပးႏိုင္မည္၊ မည္သည့္အခြင့္ အလမ္းမ်ား ပိုမိုဖန္တီးေဆာင္႐ြက္ေပးႏိုင္မည္ ကို အဓိကဦးတည္ ေဆာင္႐ြက္သြားၾကရမည္လည္း ျဖစ္ပါသည္။
ေမာ္ကြန္းတိုက္မ်ားသည္ ယခင္ အတိတ္ကာလတစ္ခု၌ ၎တို႔အား တည္ေထာင္သည့္ အဖြဲ႕အစည္း မ်ား၏ အက်ိဳးအတြက္သာ ျဖစ္ခဲ့ပါသည္။ အမ်ိဳးသားမွတ္တမ္းမ်ား ေမာ္ကြန္းတိုက္ ဦးစီးဌာနသည္ လည္း အစိုးရမွတ္တမ္းမ်ားကို သိမ္းဆည္းထားသည့္ အစိုးရဌာနျဖစ္သည့္ အားေလ်ာ္စြာ ဗဟို အာဏာပိုင္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ အစိုးရဝန္ႀကီးဌာနမ်ားကိုသာ အဓိကအေထာက္အကူျပဳေပးခဲ့ၿပီး ေမာ္ကြန္းတိုက္ တည္ရွိမႈအား ျပည္သူမ်ားအၾကား က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔သိရွိမႈ နည္းပါးခဲ့ပါသည္။
▲ သမိုင္းေၾကာင္း ▲
အမ်ိဳးသားမွတ္တမ္းမ်ား ေမာ္ကြန္းတိုက္ဦးစီးဌာန၏ သမိုင္းေၾကာင္းကို ၾကည့္လွ်င္ ေတာ္လွန္ေရး ေကာင္စီ စနစ္သစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအရ အမ်ိဳးသားမွတ္တမ္းမ်ားေမာ္ကြန္းတိုက္ ဦးစီးဌာနကို ၁၉၇၂ ခု မတ္လ ၁၅ ရက္ေန႔၌ စတင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၿပီး ယခင္အတြင္းဝန္႐ုံးစာၾကည့္ တိုက္ရွိ စာအုပ္စာတမ္းမ်ား ျဖင့္ စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ပါသည္။ ဆက္လက္၍ ၁၉၇၄-၁၉၇၅ ခုႏွစ္တြင္ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီစာ တြဲမ်ား၊ ၁၉၇၅-၁၉၇၆ ခုႏွစ္တြင္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ဌာနမွ လႊဲေျပာင္းေပးသည့္ ၁၈၃၅ ခုႏွစ္မွ ၁၉၄၅ ခုႏွစ္အထိ ၿဗိတိသွ်ေခတ္ေဟာင္း စာတြဲမ်ားကို လက္ခံရရွိခဲ့ၿပီး ၁၉၇၆-၁၉၇၇ ခုႏွစ္တြင္ India Office Library မွ ပုံတူကူးယူခဲ့သည့္ ၿဗိတိသွ် ေခတ္တစ္ေခတ္လုံး၏ ႏွစ္ခ်ဳပ္အစီရင္ခံစာမ်ား၊ ဌာနဆိုင္ရာ အစီရင္ခံစာမ်ားႏွင့္ လႊတ္ေတာ္မွတ္ တမ္းမ်ားပါဝင္သည့္ မိုက္က႐ိုဖလင္လိပ္ ၁၂၃ လိပ္ကို စုေဆာင္းႏိုင္ခဲ့ပါသည္။ မွတ္တမ္းေမာ္ကြန္းမ်ားသည္ သိမ္းဆည္း႐ုံသက္သက္ျဖင့္ တန္ဖိုးမရွိဘဲ ျပန္လည္ ရည္ၫႊန္းကိုးကားအသုံးျပဳႏိုင္မွသာ ေမာ္ကြန္းတန္ဖိုး ေပၚလြင္မည္ျဖစ္ပါေသာေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ျပင္ပသုေတသီမ်ားႏွင့္ ေက်ာင္းသားမ်ားအား ၁၉၇၄ ခုႏွစ္တြင္ စတင္ဖတ္႐ႈခြင့္ျပဳခဲ့ၿပီး ဌာနတြင္ သိမ္းဆည္းထားသည့္မွတ္တမ္း၊ ေမာ္ကြန္းမ်ားအနက္မွ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္ အေစာပိုင္းကာလ ၿဗိတိသွ်ေခတ္ (လြတ္လပ္ေရးမရမီေခတ္) မွတ္တမ္းမ်ားကို မွီျငမ္းကိုးကားခြင့္ျပဳခဲ့ပါသည္။
▲ ရည္ၫႊန္းစာဖတ္ခန္းဖြင့္လွစ္ ▲
စတင္ေဆာင္႐ြက္စဥ္က သုေတသီမ်ားအား သာမန္အခန္းငယ္တစ္ခုတြင္သာ ဝန္ေဆာင္မႈေပးႏိုင္ခဲ့ၿပီး စာရွာအကူအျဖစ္ တိုက္ပိုင္စာရင္း စာအုပ္မ်ားကိုသာ အေထာက္အကူျပဳေပးႏိုင္ခဲ့ပါသည္။ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္မွစတင္၍ ႏိုင္ငံတကာအဆင့္မီ ရည္ၫႊန္းစာဖတ္ခန္းတစ္ခုကို ဖြင့္လွစ္ႏိုင္ခဲ့ၿပီး ကြန္ပ်ဴတာ၊ မိုက္က႐ိုဖလင္ ဖတ္စက္၊ မိုက္က႐ိုဖစ္ခ္်ဖတ္စက္ အစရွိသည့္ စာဖတ္ခန္းသုံး ေခတ္မီစက္ပစၥည္းမ်ား၊ စာဖတ္ခန္းသုံး ပရိေဘာဂမ်ားျဖင့္ ျဖည့္ဆည္းကာ စာရွာအကူအျဖစ္ တိုက္ပိုင္စာရင္းစာအုပ္သာမက စာၾကည့္တိုက္သုံး Electronic Library Software စနစ္ျဖင့္ ကြန္ပ်ဴတာတြင္ ရွာေဖြဖတ္႐ႈႏိုင္ရန္ ေဆာင္႐ြက္ေပးႏိုင္ခဲ့ပါသည္။ ယခင္က သုေတသီမ်ား ဖတ္႐ႈလိုသည့္စာမ်ား ရွာေဖြရာတြင္ တိုက္ပိုင္ စာအုပ္ကိုသာ အားကိုးရွာေဖြခဲ့ရ၍ အခ်ိန္ၾကာျမင့္ မႈရွိခဲ့ရာမွ Electronic Library Software စနစ္ျဖင့္ ကြန္ပ်ဴတာအသုံးျပဳ၍ အခ်ိန္တိုအတြင္း လ်င္ျမန္စြာရွာေဖြႏိုင္ရန္ ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ခဲ့ပါသည္။
၂၀၀၈ ခုႏွစ္တြင္ Library Software Data-base စနစ္အစား ေမာ္ကြန္းတိုက္လုပ္ငန္းသုံး ေမာ္ကြန္းစီမံခန္႔ခြဲမႈ စနစ္မ်ားႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြရွိမည့္ National Archives Information System Database စနစ္ ကို ေျပာင္းလဲေဆာင္႐ြက္ခဲ့ပါသည္။ ေမာ္ကြန္းတိုက္အေနျဖင့္ ထိုသို႔သုေတသီမ်ား အဆင္ေျပစြာ ဖတ္႐ႈႏိုင္ရန္ အလြယ္တကူ ေဆာင္႐ြက္ခဲ့ရသည္ေတာ့မဟုတ္ပါ။ မိမိတို႔ေဆာင္႐ြက္မည့္ Database စနစ္သည္ ေမာ္ကြန္းစီမံခန္႔ခြဲမႈစနစ္ႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္မည့္ စာရွာ၊ စာသိမ္းပုံစံမ်ား ျဖစ္ေစရန္ MCC ကုမၸဏီႏွင့္ ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ ၫွိႏႈိင္းေဆြးေႏြးျခင္း၊ ေရးဆြဲၿပီးသည့္ စနစ္အေပၚတြင္ အားနည္း ခ်က္မ်ား ရွာေဖြျပင္ဆင္ျခင္း၊ ဝန္ထမ္းမ်ားအား ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးျခင္း၊ လက္ေတြ႕ေဆာင္႐ြက္ရာတြင္ ေတြ႕ႀကဳံရသည့္ အခက္အခဲမ်ား၊ အမွားအယြင္းမ်ားကို ျပင္ဆင္ေရးဆြဲရျခင္း၊ ေမာ္ကြန္း မွတ္တမ္းစာတြဲမ်ား၏ တိုက္ပိုင္စာရင္းမ်ားကို Data Entry သြင္းျခင္း၊ စာတြဲမ်ားကို Digitization ေဆာင္႐ြက္၍ Data Upload ျပဳလုပ္ျခင္းစသည့္ လုပ္ငန္းစဥ္ အဆင့္ဆင့္ကို အခ်ိန္ယူေဆာင္႐ြက္ခဲ့ရ ပါသည္။ ေမာ္ကြန္းတိုက္လုပ္ငန္းမ်ား အဆင့္ျမင့္မားေစရန္ႏွင့္ သုေတသီဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းမ်ား ပိုမို ေကာင္းမြန္ေစရန္အတြက္ ေမာ္ကြန္းတိုက္ဌာန အႀကီးအကဲမ်ား၏ အေျမာ္အျမင္ႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္ အႀကီးအကဲမ်ား၏ ေမာ္ကြန္းတိုက္ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေစရန္ အားေပးပ်ိဳးေထာင္မႈမ်ားေၾကာင့္ ေအာင္ျမင္ စြာ ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
▲ ဖတ္႐ႈခြင့္ကာလ ေျဖေလွ်ာ့ ▲
သုေတသီမ်ား ေမာ္ကြန္းမွတ္တမ္းမ်ားကို ပိုမိုရည္ၫႊန္းကိုးကားႏိုင္ရန္အတြက္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ သုေတသီဖတ္႐ႈခြင့္ကာလကို ၁၉၄၈ ခုႏွစ္မွ ၁၉၆၃ ခုႏွစ္အထိ ေျဖေလွ်ာ့ကာ ဖတ္႐ႈခြင့္တိုးျမႇင့္ေပးခဲ့သျဖင့္ သုေတသီမ်ားအေနျဖင့္ ၁၉၆၃ ခုႏွစ္အထိ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီေခတ္ မွတ္တမ္းမ်ားအထိ သုေတသနျပဳလာႏိုင္ၿပီျဖစ္ပါသည္။ ဆက္လက္၍ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္အထိ မွတ္တမ္းမ်ားကို ေျဖေလွ်ာ့ႏိုင္ရန္ အဆိုပါကာလအတြင္း အက်ဳံးဝင္သည့္ စာတြဲမ်ား စိစစ္အကဲျဖတ္သည့္လုပ္ငန္းကို ေဆာင္႐ြက္လ်က္ ရွိပါသည္။
အမ်ိဳးသားေမာ္ကြန္းတိုက္အေနျဖင့္ သုေတသီဝန္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းမ်ားတြင္သာမက မွတ္တမ္းမ်ား အား စဥ္ဆက္မျပတ္ ရယူစုေဆာင္းႏိုင္ရန္အတြက္ မွတ္တမ္းရယူ စုေဆာင္းျခင္းလုပ္ငန္းကိုလည္း တိုးျမႇင့္ေဆာင္႐ြက္ခဲ့ရာ ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ေမာ္ကြန္းအုပ္စု ၁၇ ခုသာရွိခဲ့ရာမွ ယခုအခါ ေမာ္ကြန္း အုပ္စု ၂၉ ခုအထိ တိုးျမႇင့္ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ခဲ့ၿပီ ျဖစ္ပါသည္။ ေမာ္ကြန္းထိန္းသိမ္းမႈ နည္းပညာမ်ားတြင္ လည္း စကၠဴမွတ္တမ္း၊ ဖလင္မွတ္တမ္းမ်ားမွသည္ ဒစ္ဂ်စ္တယ္မွတ္တမ္းပုံစံျဖင့္ ေျပာင္းလဲ သိမ္းဆည္းျခင္းကို ေခတ္ႏွင့္အညီ ေျပာင္းလဲေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ခဲ့ပါသည္။ ၎အျပင္ ေမာ္ကြန္းမွတ္တမ္း တို႔၏ သက္တမ္း (Life Span) ရွည္ၾကာေစ၍ ပ်က္စီးယိုယြင္းမႈ အနည္းပါးဆုံးျဖစ္ေစရန္ ထိန္းသိမ္း ျခင္းႏွင့္ ျပဳျပင္ျခင္း (Preservation and Conservation) လုပ္ငန္းမ်ားကိုလည္း ICA အဖြဲ႕မွ ထုတ္ေဝသည့္ လုပ္ငန္းလမ္းၫႊန္ပါ သတ္မွတ္စံႏႈန္းမ်ား၊ နည္းပညာမ်ားႏွင့္အညီ ေဆာင္႐ြက္လ်က္ရွိ ပါသည္။
▲ ေမာ္ကြန္းပညာ ျပန္႔ပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား အရွိန္အဟုန္တိုးျမႇင့္ေဆာင္႐ြက္ ▲
ေမာ္ကြန္းတိုက္အေနျဖင့္ မၾကာေသးေသာ ႏွစ္မ်ားအတြင္း ေမာ္ကြန္းပညာျပန္႔ပြားေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို အရွိန္အဟုန္တိုးျမႇင့္ေဆာင္႐ြက္ခဲ့ပါသည္။ တိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္မ်ားရွိ အစိုးရဌာနမ်ားမွ အဆင့္ျမင့္အရာထမ္းမ်ားႏွင့္ ေတြ႕ဆုံ၍ အစိုးရဌာနမ်ားတြင္ မွတ္တမ္းခန္းမ်ား စနစ္တက်ထားရွိၿပီး မွတ္တမ္းမ်ား ထိန္းသိမ္းႏိုင္ေရးအတြက္ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ား ေဆာင္႐ြက္ျခင္း၊ တိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ျပည္နယ္ အသီးသီးရွိ အစိုးရအမႈထမ္းႏွင့္ အရာထမ္းမ်ားအား မွတ္တမ္းထိန္းသိမ္းမႈသင္တန္းမ်ား ပို႔ခ်ျခင္း၊ မွတ္တမ္းမ်ား လႊဲေျပာင္းရယူႏိုင္ရန္ ကြင္းဆင္းေဆာင္႐ြက္ျခင္းတို႔ကို အင္တိုက္အား တိုက္ေဆာင္႐ြက္ ခဲ့ပါသည္။ ထို႔အျပင္ အေျခခံပညာေက်ာင္းမ်ားမွ စတင္၍ အဖြဲ႕အစည္းအသီးသီးႏွင့္ ျပည္သူလူထု အတြင္း ေမာ္ကြန္းအသိပညာ တိုးပြားေစေရးအတြက္ ေမာ္ကြန္းျပပြဲမ်ားကို အခါအားေလ်ာ္စြာ ဖြင့္လွစ္ ျပသေပးခဲ့ပါသည္။ ေမာ္ကြန္းျပပြဲသို႔ လာေရာက္ၾကည့္႐ႈသည့္ ေက်ာင္းသားကေလးငယ္မ်ားႏွင့္ ျပည္သူတို႔၏ ေမာ္ကြန္းမွတ္တမ္းမ်ားအေပၚတြင္ စိတ္ဝင္တစားရွိမႈ၊ စိတ္အားတက္ႂကြမႈမ်ားကို ျမင္ေတြ႕ရသျဖင့္ အနာဂတ္တြင္ ေမာ္ကြန္းပညာရပ္မ်ား ထြန္းေတာက္လာမည္ဟုလည္း ယုံၾကည္မိပါ သည္။
အမ်ိဳးသားမွတ္တမ္းမ်ား ေမာ္ကြန္းတိုက္ဦးစီးဌာန တည္ေထာင္ခဲ့သည့္ႏွစ္မ်ားအတြင္း ေမာ္ကြန္းအုပ္စု အေရအတြက္တိုးပြားလာျခင္း၊ ေမာ္ကြန္း၊ မွတ္တမ္းအေရအတြက္ တိုးပြားလာျခင္း၊ ေမာ္ကြန္း စီမံခန္႔ခြဲမႈ လုပ္ငန္းမ်ားကို ေခတ္ႏွင့္အညီ ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ျခင္း၊ စကၠဴမွတ္တမ္း (Conventional Record) မ်ားအား Electronic Format ျဖင့္ ေျပာင္းလဲသိမ္းဆည္းႏိုင္ျခင္း၊ သုေတသီ ဝန္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ား ေျဖေလွ်ာ႔ေပး၍ ပိုမိုေကာင္းမြန္ေသာဝန္ေဆာင္မႈ စနစ္ကို ေဆာင္႐ြက္ေပးႏိုင္ျခင္း၊ ဌာနဆိုင္ရာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ျပည္သူလူထုအတြင္း ေမာ္ကြန္း တိုက္တည္ ရွိမႈႏွင့္ ေမာ္ကြန္းမွတ္တမ္းသေဘာတရားမ်ား သိရွိႏိုင္ရန္ ေဆာင္႐ြက္ေပးႏိုင္ျခင္းတို႔ကို ၾကည့္လွ်င္ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ခန္႔အတြင္း အေ႐ြ႕တစ္ခုသို႔ ေရာက္ရွိေနၿပီ ျဖစ္ပါသည္။
ေရွ႕သို႔ဆက္၍ ေမာ္ကြန္းတိုက္၏ မူဝါဒမ်ား၊ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္မ်ား ေအာင္ျမင္ေစရန္ ေလွ်ာက္လွမ္းရဦး မည္ျဖစ္ပါသည္။ ေရွ႕ဆက္မည့္လမ္းတြင္ အမ်ိဳးသားေမာ္ကြန္းတိုက္အား ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိၿပီး ေကာင္းမြန္ေသာ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၲရားကို အေထာက္အကူျပဳေပးႏိုင္ရန္၊ ျပည္သူမ်ားအၾကား ေမာ္ကြန္းအသိအျမင္မ်ား တိုးပြား၍ ေမာ္ကြန္းပညာရပ္အေပၚတြင္ စိတ္ပါဝင္စားမႈျမင့္မားလာေစရန္၊ ေမာ္ကြန္းမွတ္တမ္း အသုံးျပဳမႈမ်ား ျမင့္မားလာေစရန္ႏွင့္ အသုံးျပဳႏိုင္မည့္ အခြင့္အလမ္းမ်ား ေဖာ္ေဆာင္ေပးရန္ ရည္မွန္းခ်က္မ်ား ထားရွိေဆာင္႐ြက္သြားရန္ လိုအပ္ပါသည္။
▲ ရည္ၫႊန္းကိုးကားခြင့္၊ ပုဂၢိဳလ္ေရးေစာင့္ထိန္းခြင့္ႏွင့္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ားအၾကား ဟန္ခ်က္ညီစြာ ေဆာင္႐ြက္ ▲
ေမာ္ကြန္းတိုက္အေနျဖင့္ သုေတသီမ်ားႏွင့္ လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းမ်ားမွ ေမာ္ကြန္းမွတ္တမ္းမ်ားအား ပိုမိုခ်ဥ္းကပ္ေလ့လာႏိုင္မည့္ အခြင့္အလမ္းမ်ားကို အတတ္ႏိုင္ဆုံးဖန္တီးေပးရမည္ ျဖစ္ေသာ္လည္း လက္ေတြ႕နယ္ပယ္တြင္ လိုက္နာေစာင့္စည္းရမည့္ စည္းမ်ဥ္းဥပေဒမ်ား မ်ားျပားလွပါသည္။ ႏိုင္ငံ ေတာ္လုံၿခဳံေရးအရလည္းေကာင္း၊ ႏွစ္ႏိုင္ငံ ခ်စ္ၾကည္ရင္းႏွီးမႈ မပ်က္ျပားေစရန္လည္းေကာင္း၊ လူပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးတစ္ေယာက္၏ ပုဂၢိဳလ္ေရးဆိုင္ရာ ေစာင့္ထိန္းရမည့္ကိစၥရပ္မ်ားေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ ေမာ္ကြန္းဥပေဒအရ သိမ္းဆည္းထားရမည့္ကာလ အကန္႔အသတ္မ်ားအရလည္းေကာင္း ထိန္းခ်ဳပ္ ကန္႔သတ္မႈမ်ားလည္းရွိပါ၍ လြတ္လပ္စြာရည္ၫႊန္း ကိုးကားခြင့္ႏွင့္ လိုက္နာေစာင့္ထိန္းရမည့္ စည္း မ်ဥ္းမ်ားအၾကား လိုက္ေလ်ာညီေထြစြာ ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ရန္ အေရးႀကီးပါသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္၏အက်ိဳး စီးပြား၊ ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးခ်င္းစီ၏ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာေစာင့္ထိန္းပိုင္ခြင့္ႏွင့္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ သိပိုင္ ခြင့္မ်ားအၾကား ဟန္ခ်က္ညီစြာ ေဆာင္႐ြက္ရမည္ျဖစ္ပါသည္။
ေမာ္ကြန္းထိန္းသိမ္းမႈ လုပ္ငန္းမ်ားသည္ စာေပႏွစ္သက္သူတို႔အတြက္ လြန္စြာစိတ္ဝင္စားဖြယ္၊ ႏွစ္သက္ဖြယ္ေကာင္းသည့္ လုပ္ငန္းမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ ေမာ္ကြန္းတိုက္သည္ စာေပဝါသနာပါသူ၊ ဗဟုသုတရွာမွီးလိုသူမ်ားအတြက္ ေလ့လာ၍ မကုန္ႏိုင္သည့္ ဗဟုသုတဟင္းေလးအိုးႀကီး (သို႔) သုတ ရတနာသိုက္ႀကီးလည္း ျဖစ္ပါသည္။ ေမာ္ကြန္းမွတ္တမ္းမ်ားသည္ ထိေတြ႕မရႏိုင္သည့္ ျဒပ္မဲ့ ယဥ္ေက်းမႈ အေမြအႏွစ္ (Intangible Cultural Heritage) အမ်ိဳးအစားတြင္ ပါဝင္ၿပီး အျခားေသာ ျဒပ္ရွိယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္မ်ား (Tangible Cultural Heritage) ကဲ့သို႔ပင္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ ရမည့္ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။ မွတ္တမ္းေမာ္ကြန္းမ်ားသည္ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ၏ ပထဝီအေနအထား၊ သဘာ၀ပတ္ဝန္းက်င္၊ နယ္နိမိတ္အပိုင္းအျခား၊ ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ သမိုင္းေၾကာင္း အစဥ္အလာတို႔ကို ေဖာ္ျပပါသည္။ ေကာင္းစြာ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ထားေသာ ျပည့္စုံသည့္ ေမာ္ကြန္းတစ္ရပ္သည္ ကမၻာ့ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္စာရင္းသို႔ ဝင္ေရာက္ႏိုင္သည္အထိ တန္ဖိုးရွိပါ၍ မွတ္တမ္း၊ ေမာ္ကြန္းမ်ားကို ေကာင္းစြာ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္သင့္ပါသည္။
▲ မွတ္တမ္းခန္းမ်ား ေပၚေပါက္လာရန္ အားေပးကူညီ ▲
သို႔ျဖစ္၍ မွတ္တမ္းမ်ား ဆုံး႐ႈံးမႈမရွိေစရန္ အစိုးရဌာနမ်ား၌ မွတ္တမ္းခန္းမ်ား ေပၚေပါက္လာေစရန္ အားေပးကူညီျခင္း၊ ဥပေဒသတ္မွတ္ျပ႒ာန္းျခင္း၊ မွတ္တမ္းထိန္းသိမ္းမႈ နည္းစနစ္မ်ား ျဖန္႔ျဖဴးေပးျခင္း တို႔ကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ေဆာင္႐ြက္ရမည္ျဖစ္ၿပီး အစိုးရဌာနမ်ားမွလည္း ပူးေပါင္းပါဝင္ေဆာင္႐ြက္ ရန္ လိုအပ္ပါသည္။ ေမာ္ကြန္းတိုက္တစ္ခုတည္း တည္ရွိမႈအစား ျမန္မာျပည္အႏွံ႔ ေမာ္ကြန္းတိုက္ အသိုင္းအဝိုင္း၊ ေမာ္ကြန္းတိုက္ကြန္ရက္မ်ား ျဖစ္ေပၚေစရန္ ဌာနဆိုင္ရာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားတြင္သာမက ျပင္ပ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၌ပါ မွတ္တမ္းထိန္းသိမ္းေရး လုပ္ငန္းမ်ားအေပၚ စိတ္ဝင္စားမႈရွိလာေစရန္ အမ်ိဳးသားေမာ္ကြန္းတိုက္မွ အားေပးကူညီရန္ လိုအပ္ပါသည္။ ယခုအခါ အစိုးရဌာနမဟုတ္သည့္ ျပင္ပကုမၸဏီ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားတြင္ ၎တို႔ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ ေမာ္ကြန္းတိုက္ငယ္မ်ား ျဖစ္ေပၚႏိုင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေဆာင္႐ြက္ေနမႈမ်ားကို ၾကားသိေနရ၍ လြန္စြာဝမ္းေျမာက္မိပါသည္။ အနာဂတ္တြင္ ေမာ္ကြန္းလုပ္ငန္းမ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္လာမည့္ အလားအလာေကာင္းမ်ား အျဖစ္လည္း ႐ႈျမင္မိပါ သည္။
ေမာ္ကြန္းတိုက္အဆက္ဆက္ ၫႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္မ်ားသည္ ေမာ္ကြန္းတိုက္ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေအာင္ ကိုယ္စြမ္းဉာဏ္စြမ္းရွိသမွ် ေဆာင္႐ြက္ခဲ့ၾကပါသည္။ အမ်ိဳးသားမွတ္တမ္းမ်ား ေမာ္ကြန္းတိုက္ တည္ေထာင္ရာတြင္ မွတ္တမ္းေမာ္ကြန္းစီမံခန္႔ခြဲမႈ နည္းစနစ္မ်ားကို ေရွ႕မွ စနစ္တက် လမ္းျပ ေဆာင္႐ြက္ေပးခဲ့ၾကသည့္ ဆရာႀကီး၊ ဆရာမႀကီးမ်ားႏွင့္ ေမာ္ကြန္းတိုက္ဖြံ႕ၿဖိဳး တိုးတက္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္ေဆာင္႐ြက္ ေပးခဲ့ၾကသည့္ ဌာနအႀကီးအကဲမ်ား၏ဂုဏ္ေက်းဇူးကို ဂါရ၀ျပဳအပ္ပါသည္။
ေမာ္ကြန္းတိုက္၏ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားမွာ မ်ားျပားလွၿပီး ေရရွည္ေဆာင္႐ြက္သြားရမည့္ လုပ္ငန္း မ်ား ျဖစ္ပါသည္။ ေမာ္ကြန္းတိုက္ဝန္ထမ္း မ်ားသည္ ႏိုင္ငံအေမြအႏွစ္မွတ္တမ္းမ်ား ေရရွည္တည္တံ့စြာ ထိန္းသိမ္းႏိုင္ေရးအတြက္ ေစတနာႏွင့္ ဝါသနာအရင္းခံ၍ ေဆာင္႐ြက္ေနၾကသူမ်ားျဖစ္ပါသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၲရားႏွင့္ ျပည္သူတို႔၏ အက်ိဳးစီးပြားအတြက္ ေမာ္ကြန္းတိုက္မွ ေဆာင္႐ြက္ရမည့္ တာဝန္မ်ားအား တက္ကုန္႐ြက္စုံဖြင့္၍ ေဆာင္႐ြက္ရာတြင္ ေလွႀကီးထိုး ႐ိုး႐ိုးသြား မည့္အစား ေျပာင္းလဲလာေသာ ေမာ္ကြန္း၊ မွတ္တမ္းပုံစံမ်ား၊ တိုးတက္လာေသာ နည္းပညာမ်ား၊ သိမ္းဆည္းမႈနည္းစနစ္မ်ားကို မ်က္ျခည္မျပတ္ ေလ့လာဆည္းပူး၍ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေဆာင္႐ြက္သြားမွသာ ပိုမိုထိေရာက္ေအာင္ျမင္မည္ကို သတိခ်ပ္ရန္ လိုပါသည္။ ေမာ္ကြန္းတိုက္ဝန္ထမ္းမ်ားသည္ ႏိုင္ငံေတာ္၌ e-government စနစ္ ေအာင္ျမင္ျဖစ္ထြန္းလာမည့္အခ်ိန္တြင္ အီလက္ထ႐ြန္နစ္ မွတ္တမ္းစီမံခန္႔ခြဲမႈစနစ္ နည္းပညာအသစ္မ်ားကို ေျပာင္းလဲေဆာင္႐ြက္ရမည္ျဖစ္ရာ အဆိုပါ စိန္ေခၚမႈ မ်ားကို ေက်ာ္ျဖတ္ႏိုင္ရန္ လိုအပ္သည့္ ပညာရပ္မ်ားအား ျဖည့္ဆည္းထားၿပီး မိမိတို႔၏ စုေပါင္း စြမ္းအားျဖင့္ ေအာင္ျမင္စြာျဖတ္ေက်ာ္ ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္လိမ့္မည္ဟု ယုံၾကည္မိပါသည္။
ဇြန္လ ၉ ရက္ေန႔တြင္ က်ေရာက္မည့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာေမာ္ကြန္းတိုက္မ်ားေန႔အား ႀကိဳဆိုရင္း မွတ္တမ္းအေမြအႏွစ္မ်ား ထိန္းသိမ္းေရးအတြက္ ႀကိဳးပမ္းေဆာင္႐ြက္ေနၾကသည့္ ကမၻာတစ္ဝန္းလုံးရွိ ေမာ္ကြန္းတိုက္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအားလည္းေကာင္း၊ အမ်ိဳးသားမွတ္တမ္းမ်ား ေမာ္ကြန္းတိုက္ဦးစီး ဌာန၌ တာဝန္အသီးသီး ထမ္းေဆာင္ေနၾကသည့္ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ဝန္ထမ္းမ်ားအားလည္းေကာင္း ဤေဆာင္းပါးျဖင့္ ဂုဏ္ျပဳလိုက္ရပါသည္။ ။