ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ အယ္လ္နီၫို အပိုင္း(၂)

 

▲▲အယ္လ္နီၫိုႏွင့္ က်န္းမာေရး▲▲

အယ္လ္နီၫို ရာသီဥတုေၾကာင့္ ျပင္းထန္ေသာအပူရွိန္ကို ခံစားၾကရသည့္အခါ ေရမ်ားမ်ား ေသာက္ျခင္း၊ ဓာတ္ဆားရည္ ေသာက္သုံးျခင္း၊ အခ်ိဳရည္အမ်ိဳးမ်ိဳး ေသာက္သုံးျခင္း၊ ေဖ်ာ္ရည္အမ်ိဳးမ်ိဳး ေသာက္သုံးျခင္း၊ အရည္႐ႊမ္းေသာ အသီးအႏွံ မ်ားကို စားသုံးျခင္း၊ သီးစုံခ်ဥ္ရည္ဟင္းခ်က္ျပဳတ္ သုံးေဆာင္ျခင္း စသည္တို႔ကို လုပ္ေဆာင္သင့္ၾကသလို ပူလြန္းေသာ အရည္မ်ား ေသာက္ျခင္း၊ စပ္ေသာဟင္းလ်ာမ်ား ခ်က္ျပဳတ္စားေသာက္ျခင္း၊ အပူစာမ်ားစားသုံးျခင္းႏွင့္ အရက္ေသစာ ေသာက္စားျခင္းစသည္တို႔ကိုမူ လုံးဝေရွာင္ရွားၾကရမည္ ျဖစ္သည္။

ျပည္သူ႕ေဆး႐ုံႀကီးမ်ား၊ ေဆးခန္းမ်ား၊ ေဒသႏၲရက်န္းမာေရးဌာနမ်ား၊ ေက်း႐ြာေဆးေ ပးခန္းမ်ားစသည္တို႔၌လည္း အပူဒဏ္လြန္ကဲမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ပြား တတ္ေသာ ေရာဂါေဝဒနာအမ်ိဳးမ်ိဳးကို ကုသေပးႏိုင္မည့္ ေဆးဝန္ထမ္းမ်ား၊ ေဆးဝါးမ်ား၊ အေထာက္အကူျပဳပစၥည္းမ်ားႏွင့္ လ်င္ျမန္စြာ ကယ္တင္ကုသႏိုင္မည့္ ကုထုံးမ်ား စသည္တို႔ကို အရန္သင့္ထားရွိေပးရန္ လိုအပ္သလို ကုသရမည့္ ကုထုံးအဆင့္ဆင့္ ကိုလည္း အမ်ားျပည္သူသိရွိေအာင္ ထင္သာျမင္သာ နံရံကပ္ပိုစတာမ်ား ကပ္ထား ေပးျခင္းျဖင့္ အသိပညာေပးရမည္ျဖစ္သည္။

အပူဒဏ္ကာကြယ္ေရး ႏႈိးေဆာ္ခ်က္မ်ား၊ တိုက္တြန္းခ်က္မ်ားႏွင့္အႀကံျပဳခ်က္မ်ားကို အမ်ားျပည္သူက်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သိရွိေစရန္အတြက္လည္း မီဒီယာမ်ားကို အသုံးခ်ျခင္း၊ လက္ကမ္းစာေစာင္မ်ား ျဖန္႔ေဝျခင္း၊ ေၾကာ္ျငာဆိုင္းဘုတ္ႀကီးမ်ား စိုက္ထူျခင္း၊ အမ်ားျပည္သူႏွင့္သက္ဆိုင္ေသာ ေလဆိပ္၊ သေဘၤာဆိပ္၊ ကားဂိတ္ႏွင့္ ဘူတာ႐ုံမ်ား၌ က်န္းမာေရးပညာ ေပးပိုစတာမ်ားကပ္ထားျခင္း၊ ႐ုပ္ရွင္႐ုံမ်ား၌ ႐ုပ္ရွင္မျပသမီဆလိုက္ျဖင့္ ေၾကညာအသိေပးျခင္း၊ ေရဒီယိုႏွင့္ ႐ုပ္ျမင္သံၾကား တို႔မွတစ္ဆင့္ ႏႈိးေဆာ္တိုက္တြန္းျခင္း၊ လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာမ်ားမွ ျဖန္႔ေဝ အသိေပးျခင္းစသည့္ နည္းလမ္းအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ေဆာင္႐ြက္ၾကရမည္ ျဖစ္သည္။

အယ္လ္နီၫိုရာသီဥတုေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာအပူခ်ိန္ အဆမတန္ ျမင့္တက္ျခင္း သည္ ေရာဂါပိုးကိုသယ္ေဆာင္သည့္ ျခင္မ်ိဳးစိတ္မ်ားကို ပိုမိုေပါက္ပြားလာေစၿပီး ျခင္ကိုက္ခံရျခင္းမွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ျဖစ္ပြားတတ္ေသာ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါ၊ ငွက္ဖ်ားေရာဂါ၊ ဆင္တုပ္ေကြးေရာဂါ၊ ဇီကာ ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ေရာဂါ စေသာ ေရာဂါဆိုးမ်ား ျဖစ္ပြားမႈကို ပိုမိုျမင့္တက္လာ ေစႏိုင္သည္။

အယ္လ္နီၫိုျဖစ္စဥ္ေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ မိုးေခါင္ေရရွားမႈဒဏ္ေၾကာင့္ ေသာက္ေရ သုံးေရ အခက္အခဲမ်ား ႏွင့္ ႀကဳံေတြ႕ၾကရဖြယ္ ရွိေနသည့္အတြက္ မသန္႔ရွင္းေသာေရ ကို ေသာက္သုံးမိရာမွ ဆက္စပ္ျဖစ္ပြား လာႏိုင္ေသာ ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလၽွာေရာဂါ၊ ကာလဝမ္းေရာဂါ၊ ဝမ္းကိုက္ေရာဂါမ်ားကို ခံစားၾကရႏိုင္သလို အေရျပားဆိုင္ရာ ကူးစက္ေရာဂါမ်ားကိုလည္း ခံစားၾကရႏိုင္သည္။

သို႔ျဖစ္၍ အယ္လ္နီၫိုေၾကာင့္ ဆက္စပ္ျဖစ္ပြားလာႏိုင္ေသာ ကူးစက္ေရာဂါ အမ်ိဳးမ်ိဳး တို႔ကိုထိထိ ေရာက္ေရာက္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ႏိုင္မည့္ အစီအမံမ်ား အားလုံးကိုလည္း စနစ္တက် ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ၾကရမည္ ျဖစ္သည္။ ယင္းသို႔ လုပ္ေဆာင္ၾကရာတြင္ အစိုးရပိုင္းအေနျဖင့္သာ လုပ္ေဆာင္၍မရဘဲ ျပည္သူလူထု အားလုံးတို႔ကလည္း အသိတရားရွိရွိျဖင့္ ဝိုင္းဝန္းကူညီကာ ပူးေပါင္း ေဆာင္႐ြက္သြားၾကရမည္ ျဖစ္သည္။

▲▲အပူခ်ိန္ျမင့္တက္မႈႏွင့္ မီးေဘးအႏၲရာယ္▲▲

အလားတူပင္ အယ္လ္နီၫိုေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚလာသည့္ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္မႈသည္မီးေ လာင္ကၽြမ္းမႈကို လြယ္လင့္တကူ ျဖစ္ပြားေစႏိုင္သည္ကိုလည္း သတိျပဳၾကရမည္ ျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္၍ အမႈိက္မီး႐ႈိ႕ျခင္း၊ ပူျပင္းေသာအခ်ိန္၌ ဓာတ္ဆီကို အသုံးျပဳျခင္းႏွင့္ ဓာတ္ဆီပုံးမ်ား လဲလွယ္ျခင္း၊ လၽွပ္စစ္ပစၥည္းမ်ားကို စနစ္တက် ကိုင္တြယ္အသုံးျပဳမႈ မရွိျခင္း၊ မီးကိုေပါ့ဆစြာသုံးစြဲျခင္း၊ ဓာတ္ေငြ႕သုံးမီးဖိုႏွင့္ ဆက္စပ္ ပစၥည္းမ်ားကို လဲလွယ္မႈမရွိဘဲ ကာလၾကာရွည္စြာ အသုံးျပဳျခင္း၊ သဘာဝဓာတ္ေငြ႕သုံးယာဥ္မ်ား၌ ႀကံ႕ခိုင္မႈ အားနည္းေသာဓာတ္ေငြ႕အိုးႏွင့္ ဆက္စပ္ပစၥည္းမ်ား၊ အရည္အေသြး စံမမီေသာဓာတ္ေငြ႕အိုးႏွင့္ ဆက္စပ္ပစၥည္းမ်ားတပ္ဆင္ သုံးစြဲထားျခင္း စသည္တို႔ ကိုေရွာင္ၾကဥ္ၾကရန္လည္း အထူးလိုအပ္မည္ ျဖစ္သည္။

အယ္လ္နီၫိုျဖစ္စဥ္ေၾကာင့္ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္မႈသည္ ေတာမီးေလာင္ကၽြမ္းမႈကိုပါ ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္ သည့္အတြက္ ေတာင္ယာမီး႐ႈိ႕ျခင္း၊ ေတာထဲ၌မီးႁခြင္းကင္းမီးက်န္ ထားခဲ့ျခင္း၊ အမဲလိုက္သူမ်ားအေနျဖင့္ ေတာေခ်ာက္ရန္မီး႐ႈိ႕ျခင္း၊ ေတာတြင္း၌ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး မီးခိုးျဖင့္အခ်က္ျပျခင္း၊ ေတာထဲ၌ မီးတုတ္ထြန္းၫွိၿပီး အိပ္စက ျခင္းစသည့္ အျပဳအမူမ်ား ကိုလည္း အသိတရားရွိရွိျဖင့္ လုံးဝေရွာင္ရွား ၾကရမည္ ျဖစ္သည္။

ဤေနရာတြင္ အယ္လ္နီၫိုျဖစ္စဥ္ေၾကာင့္ ၿမိဳ႕ျပလူေနေဒသမ်ားတြင္ မီးေလာင္ ကၽြမ္းမႈမ်ား ပိုမိုျဖစ္ေပၚလာႏိုင္ေၾကာင္း သတိေပး ေျပာၾကားခ်က္အခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ လူအမ်ားက စိုးရိမ္ထိတ္လန္႔မႈမ်ား ခံစားၾကရျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ မီးေလာင္ ကၽြမ္းရျခင္း၏ အေျခခံသေဘာကို သိရွိထားၾကရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္သည္။ မည္သည့္အေၾကာင္းေၾကာင့္ မီးေလာင္သည္ ျဖစ္ေစ မီးေလာင္ျခင္းဟူေသာ အက်ိဳးတရားသည္ မီးပြင့္သို႔မဟုတ္ မီးပြားသို႔မဟုတ္ မီးေတာက္စေသာ ေလာင္ၿမိဳက္ ေနသည့္အရာႏွင့္ မီးေလာင္လြယ္ေသာ သို႔တည္းမဟုတ္ မီးေလာင္ျခင္းကိုအားေပးေ သာဝတၳဳပစၥည္း သို႔မဟုတ္ ဓာတ္ေငြ႕ သို႔မဟုတ္ အရည္တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးတို႔ ထိေတြ႕ေပါင္းဆုံသြားျခင္းဟူေသာ အေၾကာင္း တရားေၾကာင့္သာလၽွင္ ျဖစ္သည္။

သို႔ျဖစ္၍ ေလာင္စာမည္မၽွရွိေနသည္ျဖစ္ေစ မီးပြင့္ေစေသာ၊ မီးပြားထြက္ေစေသာ၊ မီးေတာက္ေစေသာ အရင္းအျမစ္တစ္ခုခု မရွိေသးသမၽွ မီးေလာင္မႈတစ္ခု ျဖစ္လာမည္မဟုတ္ေပ။ အျပန္အလွန္ အားျဖင့္လည္း မီးပြင့္၊ မီးပြား၊ မီးေတာက္တို႔ မည္သို႔ျဖစ္ေပၚေနေစကာမူ မီးေလာင္ကၽြမ္းႏိုင္ေသာ ေလာင္စာတစ္စုံတစ္ရာ မရွိပါက မီးေလာင္ကၽြမ္းမႈ ျဖစ္ေပၚမည္ မဟုတ္ေပ။

အယ္လ္နီၫိုျဖစ္စဥ္ႏွင့္ ႀကဳံေတြ႕ရသည့္အခါ ပူျပင္းေျခာက္ေသြ႕မႈ လြန္ကဲျခင္းေ ၾကာင့္ ဝတၳဳပစၥည္း မွန္သမၽွတို႔သည္ ယင္းတို႔ထဲ၌ ရွိေနေသာ ေရေငြ႕မ်ားကို ေလထုထဲသို႔ စြန္႔ထုတ္လိုက္ၾကရသည္။ ယုတ္စြအဆုံး ေျမမ်က္ႏွာျပင္ အေပၚယံ လႊာသည္လည္း ေရႏွင့္ေရေငြ႕မ်ားကို အေငြ႕ပ်ံေစျခင္းျဖင့္ စြန္႔ထုတ္လိုက္ၾကရၿပီး ေျခာက္ေသြ႕ေသာ ေျမသားအေပၚယံလႊာ ျဖစ္လာရသည္။ ဝတၳဳပစၥည္းတို႔သည္ ေရေငြ႕ပါဝင္ႏႈန္း ေလ်ာ့က်သြားသည့္အခါ သို႔တည္းမဟုတ္ ေရေငြ႕ပါဝင္မႈ မရွိေတာ့ သည့္အခါ မီးပြင့္၊ မီးပြား၊ မီးေတာက္ စသည္တို႔ႏွင့္ ထိေတြ႕မိပါက မီးေလာင္ကၽြမ္းမႈကို လြယ္လင့္တကူ ျဖစ္ေပၚေစမည္သာ ျဖစ္သည္။

▲▲အယ္လ္နီၫို၏ လက္ေတြ႕ဆိုးက်ိဳးမ်ား▲▲

ကမ႓ာ့မိုးေလဝသအဖြဲ႕ခ်ဳပ္က ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္အတြင္း ငါးႏွစ္တာ ကာလသည္ အပူဆုံးေသာ ကာလျဖစ္သလို ထိုကာလထဲမွာပင္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္သည္ အပူဆုံးႏွစ္ျဖစ္ေၾကာင္းထုတ္ျပန္ အသိေပးခဲ့သည္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္အတြင္းက အိႏၵယ ႏိုင္ငံ၌ ႀကဳံေတြ႕ခဲ့ရသည့္ အပူလႈိင္းျဖတ္သန္းမႈ ေၾကာင့္ အပူခ်ိန္ ၄၈ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္အထိ ျမင့္တက္ခဲ့ကာ လူေပါင္း ႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္အသက္ ဆုံး႐ႈံးခဲ့ၾက ရသည္။ အလားတူပင္ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံတြင္လည္း အပူလႈိင္း၏ဒဏ္ေၾကာင့္ လူေပါင္း ၁၄၀ဝ ေက်ာ္ အသက္ဆုံး႐ႈံးခဲ့ၾကရသည္။

အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသ၌လည္း အပူခ်ိန္မ်ား စံခ်ိန္သစ္တင္ ျမင့္တက္ခဲ့သလို ထိုေဒသႏွင့္ နီးကပ္သည့္ အာဖရိက ေျမာက္ပိုင္းႏွင့္ ဥေရာပႏိုင္ငံ အခ်ိဳ႕တြင္လည္း အပူဒဏ္ကိုသိသာစြာ ခံစားခဲ့ၾကရသည္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္၏ အပူခ်ိန္ စံခ်ိန္သစ္ တင္ေသာ သာဓကအခ်ိဳ႕အျဖစ္ အီရန္ႏိုင္ငံ၌ ၄၆ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္အထိ၊ ေဂ်ာ္ဒန္ႏိုင္ငံ၌ ၄၇ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္အထိႏွင့္ အီဂ်စ္ႏိုင္ငံ၌ ၄၇ ဒသမ ၆ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္အထိ ျမင့္တက္ခဲ့သည္ကို ေတြ႕ရွိႏိုင္သည္။

အယ္လ္နီၫို၏ ပ်မ္းမၽွသက္တမ္းသည္ ကိုးလျဖစ္ၿပီး အမ်ားဆုံးအားျဖင့္ ၂၁ လ အထိ ၾကာျမင့္ တတ္ေၾကာင္း ေလ့လာ ေတြ႕ရွိ ရသည္။ ၁၉၈၂ -၁၉၈၃ အယ္လ္နီၫိုႏွစ္ သည္ ၁၅ လၾကာျမင့္ခဲ့ၿပီး ၁၉၉၇-၁၉၉၈ အယ္လ္နီၫိုႏွစ္မွာ ၁၄ လၾကာျမင့္ခဲ့ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိခဲ့ရသည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ ၂၀၁၅ - ၂၀၁၆ အယ္လ္နီၫိုႏွစ္မွာမူ ၁၉ လခန္႔အ ထိၾကာျမင့္ခဲ့သည္။

လက္လွမ္းမီသမၽွေသာ ကမၻာ့ရာသီဥတု သမိုင္းစဥ္တစ္ေလၽွာက္တြင္ ေဖာ္ျပပါ ၁၉၈၂ - ၁၉၈၃ အယ္လ္နီၫိုႏွစ္၊ ၁၉၉၇ - ၁၉၉၈ အယ္လ္နီၫိုႏွစ္ႏွင့္ ၂၀၁၅-၂၀၁၆ အယ္လ္နီၫိုႏွစ္မ်ားသည္ အျပင္းထန္ဆုံးေသာ အယ္လ္နီၫိုသက္ေရာက္မႈ ႏွစ္ကာလမ်ား ျဖစ္ခဲ့သည္။ အယ္လ္နီၫို ျဖစ္ေပၚေသာ ႏွစ္ကာလအတြင္း၌ အျမင့္ဆုံးေသာ အယ္လ္နီၫိုအေျခအေနကို ႏိုဝင္ဘာလ၊ ဒီဇင္ဘာလႏွင့္ ဇန္နဝါရီလမ်ားတြင္ေတြ႕ရွိရသည္။

အစြန္းေရာက္ရာ သီဥတုျဖစ္ေသာ အယ္လ္နီၫိုေၾကာင့္ ေဒသအခ်ိဳ႕တြင္ မိုး႐ြာ သြန္းမႈပုံစံမ်ား ေျပာင္းလဲသြားခဲ့သည္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံတြင္ သည္းထန္စြာမိုး႐ြာ သြန္းမႈအႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာရွိခဲ့ၿပီး ေရႀကီးေရလၽွံျဖစ္ပြားမႈမ်ားေၾကာင့္ ျပည္သူ ၇၅ သန္းတို႔ အတိဒုကၡေရာက္ခဲ့ၾကရသည္။ ထို႔အတူ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံတြင္လည္း တစ္ရက္တည္း၌ ႐ြာသြန္းေသာ မိုးေရခ်ိန္ သည္ ယခင္က တစ္ႏွစ္ပတ္လုံး ႐ြာသြန္းသည့္ မိုးေရခ်ိန္ကိုပင္ ေက်ာ္လြန္သြားခဲ့သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံအေနျဖင့္လည္း ၂၀၁၀ အယ္လ္နီၫိုႏွစ္က ျမင္းမူၿမိဳ႕၌ အပူခ်ိန္ ၄၇ ဒသမ ၂ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္အထိ စံခ်ိန္တင္ ျမင့္တက္ခဲ့သလို အျခားၿမိဳ႕ႀကီးအခ်ိဳ႕၌လည္း အပူခ်ိန္ ၄၆ ဒသမ ၅ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္အထိ ျမင့္တက္ခဲ့သည္။ အဆိုပါ အယ္လ္ နီၫိုႏွစ္က အပူခ်ိန္ျမင့္မားသည့္ဒဏ္ကို ခံစားရေသာေဝဒနာရွင္ ၆၀ဝ ေက်ာ္ ရွိခဲ့သည့္အနက္ ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔မွာ အသက္ဆုံး႐ႈံးခဲ့ၾကရသည္။

▲▲အေကာင္းဆုံး ရင္ဆိုင္ၾကရမည္▲▲

ဤသည္ကို သင္ခန္းစာရယူၾကလ်က္ အနာဂတ္တြင္ အယ္လ္နီၫိုျဖစ္ေပၚေသာ ႏွစ္ကာလႏွင့္ ႀကဳံႀကိဳက္လာရပါက ျပည္သူလူထုအတြင္း၌ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရး၊ က်န္းမာေရးစေသာ က႑ အသီးသီးတြင္ ထိခိုက္နစ္နာဆုံး႐ႈံးရမႈမ်ား နည္းႏိုင္သမၽွ နည္းေအာင္ ႀကိဳးပမ္းလုပ္ေဆာင္ သြားၾကျခင္းျဖင့္ အယ္လ္နီၫိုကို အေကာင္းဆုံး ရင္ဆိုင္ၾကရမည္ျဖစ္သည္။

ထို႔ျပင္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလအတြင္းက ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ ပါရီၿမိဳ႕၌ က်င္းပျပဳ လုပ္ခဲ့ေသာ ၂၁ ႀကိမ္ေျမာက္ Conference of Partie ကမ႓ာ့ညီလာခံႀကီးတြင္ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္မွစတင္၍ကမ႓ာ့ ပ်မ္းမၽွအပူခ်ိန္ ျမင့္တက္လာမႈကို ႏွစ္ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္ေအာက္ ေလၽွာ႔ခ်ရန္ႏွင့္ ထိုမွတစ္ဆင့္ ၁ ဒသမ ၅ ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္အထိ ကန္႔သတ္ေလၽွာ႔ခ်ရန္ဟူေသာ သေဘာတူညီခ်က္ကို ေရးဆြဲၿပီးျဖစ္ရာ ျမန္မာႏိုင္ငံအပါအဝင္ အယ္လ္နီၫိုရာသီဥတုကို ရင္ဆိုင္ႀကဳံေတြ႕ၾကရႏိုင္သည့္ အီေကြတာရပ္ဝန္းႏိုင္ငံမ်ား အားလုံးတို႔အေနျဖင့္ အဆိုပါ သေဘာတူညီခ်က္အတိုင္း အင္တိုက္ အားတိုက္ျဖင့္ စြမ္းစြမ္းတမံ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္႐ြက္သြားၾကရန္ လိုအပ္မည္ ျဖစ္ေပသည္။

သိပၸံစာေရးဆရာကိုကိုေအာင္