ကုန်ဈေးနှုန်းမျှတရေးသည် ပြည်သူ့အကျိုးစီးပွား၏ အခြေခံ

ဉာဏ်သစ် (မန်းတက္ကသိုလ်)

ဈေးကွက်ကို လက်ဦးမှုရယူခြင်းထက် မျှတသောကုန်သွယ်မှုက ပိုအရေးကြီး

ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်တွင် နိုင်ငံတကာမှ ကုန်ပစ္စည်းများကို တင်သွင်းခွင့်ရရှိထားသော လုပ်ငန်းရှင်ကြီးများ၊ တရားဝင်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ အဓိကဖြန့်ချိသူများနှင့် ကုန်သည်ကြီးများသည် ပြည်တွင်းဈေးကွက်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အရေးပါသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် နိုင်ငံတကာထုတ်လုပ်သူများနှင့် ပြည်တွင်းစားသုံးသူများအကြား ပေါင်းကူးပေးခြင်း၊ ကုန်ပစ္စည်းများ ပုံမှန်ရရှိစေရန် စီမံခြင်း၊ အရည်အသွေးနှင့် အာမခံဝန်ဆောင်မှုများပံ့ပိုးခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ထိုလုပ်ငန်းများမှတစ်ဆင့် အမြတ်အစွန်းရရှိခြင်းသည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု၏ သဘာဝကျသော ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သည်။

သို့သော် ဈေးကွက်တစ်ခုအတွင်း အဓိကတင်သွင်းသူ သို့မဟုတ် ဖြန့်ချိသူအနည်းငယ်က ကုန်ပစ္စည်းရရှိနိုင်မှုကို အလွန်အမင်းထိန်းချုပ်ထားပြီး ပြိုင်ဘက်အသစ်များဝင်ရောက်ရန် ခက်ခဲလာပါက ဈေးနှုန်းကို လွတ်လပ်စွာ ယှဉ်ပြိုင်သတ်မှတ်နိုင်သည့်အခြေအနေ အားနည်းလာနိုင်သည်။ ထိုအခါ အမြတ်အစွန်းရရှိရေးကိုသာ အဓိကထား၍ ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ခြင်း၊ ဖြန့်ချိမှုကို ကန့်သတ်ခြင်း၊ ကုန်ပစ္စည်းရှားပါးမှုကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း သို့မဟုတ် အရောင်းအဝယ်အခြေအနေများကို တစ်ဖက်သတ်သတ်မှတ်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေရှိသည်။ ယင်းတို့သည် သက်ဆိုင်ရာဈေးကွက်အခြေအနေ၊ ကုန်ကျစရိတ်နှင့် အထောက်အထားများအပေါ်မူတည်၍ စစ်ဆေးသုံးသပ်ရမည့် အရေးကြီးသောကိစ္စရပ်များဖြစ်သည်။

အထူးသဖြင့် အိမ်ဆောက်ပစ္စည်း၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်း၊ အီလက်ထရောနစ်နှင့် ကွန်ပျူတာဆက်စပ်ပစ္စည်း၊ ဆေးဝါးနှင့် စားသောက်ကုန်ကဏ္ဍများတွင် ဈေးနှုန်းတက်ခြင်းသည် လူတစ်ဦးချင်း၏ နေ့စဉ်အသုံးစရိတ်ကိုသာ ထိခိုက်စေသည်မဟုတ်ဘဲ အိမ်ရာတည်ဆောက်မှု၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ အသေးစားနှင့် အလတ်စားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ လည်ပတ်မှုအပေါ်ပါ သက်ရောက်နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ဝင်ငွေတိုးတက်မှုနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်းတိုးတက်မှုတို့ မမျှတသည့်အခါ မိသားစုများ၏ ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းကျဆင်းလာပြီး စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၏ အကျိုးကျေးဇူးကို ပြည်သူအားလုံး တန်းတူခံစားနိုင်ရန် ခက်ခဲလာမည်ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ဤဆောင်းပါးသည် လုပ်ငန်းရှင်များ၏ အမြတ်အစွန်းရရှိခွင့်ကို ငြင်းပယ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ အမြတ်အစွန်းရရှိမှုနှင့် ပြည်သူ့အကျိုးစီးပွားအကြား မျှတမှုရှိစေရေးကို အဓိကထားတင်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ အဓိကစိန်ခေါ်မှုမှာ တင်သွင်းကုန်ကျစရိတ်၊ အခွန်အခ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ငွေလဲနှုန်းတို့ကြောင့် ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုဖြစ်ခြင်းနှင့် ဈေးကွက်အာဏာကို အသုံးချ၍ မျှတမှုမရှိသော အမြတ်ရယူခြင်းတို့ကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ခွဲခြားနိုင်ရန် ပွင့်လင်းမြင်သာသော ကုန်ကျစရိတ် အချက်အလက်၊ ထိရောက်သောယှဉ်ပြိုင်မှု၊ စားသုံးသူ တိုင်ကြားမှုစနစ်နှင့် ဥပဒေကိုအခြေခံသော ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှုတို့ လိုအပ်သည်။

အိမ်ဆောက်ပစ္စည်းကဏ္ဍ - အိမ်ရာတည်ဆောက်ရေးကုန်ကျစရိတ်နှင့် ပြည်သူ့ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး

သံ၊ ဘိလပ်မြေ၊ သံမဏိ၊ ကြွေပြား၊ ရေပိုက်၊ လျှပ်စစ်ဝါယာကြိုး၊ ဆေးသုတ်ပစ္စည်းနှင့် အခြားဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်းများသည် အိမ်ရာတည်ဆောက်ရေးနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ ယင်းပစ္စည်းများကို ပြည်ပမှ တင်သွင်းရာတွင် ကမ္ဘာ့ဈေးနှုန်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ်၊ အခွန်၊ ငွေလဲနှုန်းနှင့် သိုလှောင်စရိတ်တို့ကြောင့် ကုန်ကျစရိတ်ကွာခြားမှုများဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် တင်သွင်းသူထံမှ လက်ကားရောင်းချသူ၊ အလယ်အလတ်ဖြန့်ချိသူနှင့် လက်လီအရောင်းဆိုင်အထိ အဆင့်ဆင့်ဖြန့်ချိရာတွင် ဈေးနှုန်းတိုးမြင့်မှုများ၏အကြောင်းရင်းကို စားသုံးသူများမသိရှိနိုင်ခြင်းသည် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာဖြစ်သည်။

အထူးသဖြင့် အိမ်ဆောက်ပစ္စည်းအချို့ကို အဓိကဖြန့်ချိသူအနည်းငယ်ကသာ ဖြန့်ဝေထားခြင်း၊ လက်ကားဝယ်ယူနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း သို့မဟုတ် ဈေးကွက်အတွင်း အခြားလုပ်ငန်းရှင်များ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် အခက်အခဲရှိခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နေပါက ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ပုံကို ပိုမိုစနစ်တကျ စစ်ဆေးရန်လိုအပ်သည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် အိမ်တစ်လုံးဆောက်လုပ်ရန် လိုအပ်သောငွေကြေး ပိုမိုများပြားလာနိုင်ပြီး အိမ်ရာတည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ၊ ဆောက်လုပ်ရေးအလုပ်သမားများနှင့် အသေးစားကန်ထရိုက်လုပ်ငန်းများအပေါ်ပါ ဖိအားဖြစ်စေနိုင်သည်။

ထို့ကြောင့် အိမ်ဆောက်ပစ္စည်းဈေးကွက်တွင် ပစ္စည်းအမျိုးအစားအလိုက် တင်သွင်းဈေး၊ ပြည်တွင်းသို့ရောက်ရှိသည့် ကုန်ကျစရိတ်၊ လက်ကားဈေးနှင့် လက်လီဈေးတို့ကို သင့်လျော်သည့် နည်းလမ်းဖြင့် စောင့်ကြည့်သုံးသပ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ကုန်ကျစရိတ်နှင့် အရည်အသွေးတူညီသည့် ပစ္စည်းများ၏ဈေးနှုန်းကွာဟမှုကို လေ့လာခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်တွင် မျှတသောယှဉ်ပြိုင်မှု ရှိ၊ မရှိကို ပိုမိုသိရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

လျှပ်စစ်နှင့် အီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းကဏ္ဍ - တရားဝင်ကိုယ်စားလှယ်၏ တာဝန်နှင့် ဈေးနှုန်းပွင့်လင်းမြင်သာမှု

လျှပ်စစ်ပစ္စည်း၊ ရေခဲသေတ္တာ၊ လေအေးပေးစက်၊ အဝတ်လျှော်စက်၊ တယ်လီဖုန်းဟန်းဆက်၊ ရုပ်မြင်သံကြား၊ မီးဖိုနှင့် အခြားအီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းများက ခေတ်မီလူနေမှုဘဝအတွက် အရေးပါသည်။ ထိုပစ္စည်းများကို နိုင်ငံတကာထုတ်လုပ်သူများထံမှ တင်သွင်းခွင့်ရရှိထားသော ကိုယ်စားလှယ်များသည် ထုတ်ကုန်၏အရည်အသွေး၊ မူရင်းဖြစ်မှု၊ အာမခံ၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် အပိုပစ္စည်းရရှိနိုင်မှုတို့အတွက် တာဝန်ယူရသည်။ ထိုဝန်ဆောင်မှုများအတွက် ကုန်ကျစရိတ်ရှိသဖြင့် ဈေးနှုန်းတွင် အကျိုးအမြတ်ထည့်သွင်းခြင်းက သဘာဝကျသည်။

သို့သော် အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခု၏ တရားဝင်ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်ခြင်းကို အသုံးပြု၍ အခြားရောင်းချသူများ၏ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မှုကို မလိုအပ်ဘဲ ကန့်သတ်ခြင်း၊ အာမခံစည်းကမ်းများကို ရှင်းလင်းစွာဖော်ပြမှုမရှိခြင်း၊ ဈေးနှုန်းနှင့် အပိုကုန်ကျစရိတ်များကို ကြိုတင်မသိစေခြင်း သို့မဟုတ် အရောင်းအဝယ်စည်းကမ်းများကို တစ်ဖက်သတ်သတ်မှတ်ခြင်းတို့ ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးသင့်သည်။ အထူးသဖြင့် တူညီသောပစ္စည်းတစ်မျိုးကို ရောင်းချသူအလိုက် ဈေးနှုန်းကွာခြားနေပါက အာမခံအမျိုးအစား၊ ပို့ဆောင်ခ၊ တပ်ဆင်ခ၊ အခွန်နှင့် အခြားဝန်ဆောင်မှုများကို ခွဲခြားနှိုင်းယှဉ်နိုင်ရန် လိုအပ်သည်။

အများပြည်သူအတွက် အကျိုးရှိသောဈေးကွက်တစ်ခုဖြစ်လာစေရန် ထုတ်ကုန်၏ မူရင်းနိုင်ငံ၊ မော်ဒယ်၊ အာမခံသက်တမ်း၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးစည်းကမ်းနှင့် စုစုပေါင်းပေးချေရမည့် ဈေးနှုန်းတို့ကို ရှင်းလင်းစွာဖော်ပြသင့်သည်။ တရားဝင်ကိုယ်စားလှယ်များအနေဖြင့်လည်း ဈေးကွက်ကိုထိန်းချုပ်ရန်ထက် ဝန်ဆောင်မှုအရည်အသွေး၊ နည်းပညာပံ့ပိုးမှုနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရမှုတို့ဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းကို ဦးစားပေးရမည်ဖြစ်သည်။

ကွန်ပျူတာနှင့် နည်းပညာဆက်စပ်ပစ္စည်းကဏ္ဍ - ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် မျှတသောဈေးနှုန်း

ကွန်ပျူတာ၊ လက်ပ်တော့၊ ပရင်တာ၊ မော်နီတာ၊ သိုလှောင်ရေးကိရိယာ၊ ကွန်ရက်ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းနှင့် အခြားဆက်စပ်ပစ္စည်းများသည် ကျောင်းသားများ၊ ဆရာ ဆရာမများ၊ ရုံးလုပ်ငန်းများ၊ အသေးစားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် နည်းပညာအခြေပြုလုပ်ငန်းများအတွက် အရေးကြီးသော ကိရိယာများဖြစ်သည်။ ထိုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းမြင့်မားမှုက ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းတည်ထောင် လိုသူများနှင့် ဒီဂျစ်တယ်နည်းပညာကို အသုံးချလိုသူများအတွက် အတားအဆီးတစ်ရပ်ဖြစ်လာနိုင်သည်။

နည်းပညာပစ္စည်းများတွင်  မော်ဒယ်၊ စွမ်းဆောင်ရည်၊ ထုတ်လုပ်သည့်နှစ်၊ အာမခံနှင့် မူရင်းဖြစ်မှုတို့အလိုက် ဈေးနှုန်းကွာခြားမှုရှိနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အွန်လိုင်းတွင်တွေ့ရသော နိုင်ငံတကာဈေးနှုန်းနှင့် ပြည်တွင်းဈေးနှုန်းကို တိုက်ရိုက်နှိုင်းယှဉ်ခြင်းထက် တင်သွင်းကုန်ကျစရိတ်၊ ငွေလဲနှုန်း၊ အခွန်အခနှင့် ဝန်ဆောင်မှုတို့ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။ သို့ရာတွင် ဈေးကွက်အတွင်း တူညီသောပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု အလွန်များပြားနေပါက ထိုကွာဟမှု၏အကြောင်းရင်းကို ရှင်းလင်းဖော်ပြနိုင်သည့် အချက်အလက်များရရှိရန် အရေးကြီးသည်။

ဤကဏ္ဍတွင် အဓိကတင်သွင်းသူများက လက်ကားဖြန့်ချိမှုကို မျှတစွာဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အရောင်းဆိုင်များအကြား ယှဉ်ပြိုင်မှုကို အားပေးခြင်းနှင့် အာမခံဝန်ဆောင်မှုကို ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ဖော်ပြခြင်းတို့သည် စားသုံးသူအကျိုးစီးပွားကို တိုးတက်စေနိုင်သည်။ ထို့ပြင် အသေးစားနှင့် အလတ်စား နည်းပညာလုပ်ငန်းများ ကုန်ပစ္စည်းရရှိနိုင်မှု ပိုမိုကောင်းမွန်လာပါက အလုပ်အကိုင်ဖန်တီးမှု၊ ကျွမ်းကျင်မှုဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် နည်းပညာအသုံးချမှုတို့ကိုပါ အထောက်အကူပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ဆေးဝါးနှင့် စားသောက်ကုန်ကဏ္ဍ - အမြတ်အစွန်းထက် လူမှုဘဝနှင့် ကျန်းမာရေးကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန်

ဆေးဝါးနှင့် စားသောက်ကုန်များသည် အခြားလူသုံးကုန်ပစ္စည်းများနှင့်မတူဘဲ လူတို့၏အသက်ရှင်နေထိုင်မှု၊ ကျန်းမာရေးနှင့် နေ့စဉ်စားဝတ်နေရေးတို့ကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်စေသည်။ ဆေးဝါးတင်သွင်းသူများနှင့် ဖြန့်ချိသူများသည် အရည်အသွေး၊ သိုလှောင်မှု၊ သက်တမ်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် သက်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာရသည့်အပြင် ပြည်သူများလိုအပ်သော ဆေးဝါးများကို အချိန်မီရရှိနိုင်စေရန်လည်း အရေးပါသောတာဝန်ရှိသည်။ စားသောက်ကုန်ကဏ္ဍတွင်လည်း အစားအစာဘေးကင်းရေး၊ သက်တမ်းကုန်ဆုံးမှု၊ သိုလှောင်မှုအခြေအနေနှင့် ဖြန့်ချိရေးစနစ်တို့သည် အဓိကကျသည်။

ဤကဏ္ဍများတွင် ကုန်ပစ္စည်းရှားပါးမှု သို့မဟုတ် ပြည်ပတင်သွင်းစရိတ်မြင့်တက်မှုကြောင့် ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲနိုင်သော်လည်း လိုအပ်ချက်မြင့်မားနေချိန်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ ပစ္စည်းသိုလှောင်ထားခြင်း၊ အရောင်းကိုမသင့်လျော်စွာ ကန့်သတ်ခြင်း၊ အရည်အသွေးနှင့် သက်တမ်းဆိုင်ရာအချက်အလက်များကို ရှင်းလင်းစွာမဖော်ပြခြင်းတို့ကို လက်ခံနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ အဆိုပါလုပ်ရပ်များ ဖြစ်ပေါ်နေခြင်း ရှိ၊ မရှိကို အထောက်အထားဖြင့် စစ်ဆေးရမည်ဖြစ်ပြီး လိုအပ်ပါက သက်ဆိုင်ရာဌာနများက ဥပဒေနှင့်အညီ အရေးယူဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပါသည်။

အခြေခံစားသောက်ကုန်နှင့်မရှိမဖြစ် ဆေးဝါးများအတွက် ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှု၊ လက်ကျန်ပမာဏနှင့် ဖြန့်ချိရေးအခြေအနေတို့ကို စနစ်တကျစောင့်ကြည့်ခြင်းသည် ပြည်သူ့အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ရာရောက်သည်။ အထူးသဖြင့် ဆေးဝါးဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုသည် ဝင်ငွေနည်းမိသားစုများအတွက် ကုသမှုခံယူနိုင်စွမ်းကို လျော့ကျစေနိုင်သကဲ့သို့ စားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုသည် မိသားစုဘတ်ဂျက်အတွင်း အာဟာရပြည့်ဝသော အစားအစာများ ဝယ်ယူနိုင်မှုကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤကဏ္ဍများတွင် ကုန်သွယ်ရေးအကျိုးအမြတ်နှင့်အတူ လူမှုတာဝန်ယူမှုကိုပါ အလေးထားရန်လိုအပ်သည်။

ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်နှင့် နိုင်ငံတော်၏တာဝန် - လွတ်လပ်သောယှဉ်ပြိုင်မှုကို မျှတစွာ ကာကွယ်ခြင်း

ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်၏ အားသာချက်မှာ ဝယ်လိုအားနှင့် ရောင်းလိုအားအပေါ် အခြေခံ၍ ဈေးနှုန်းများပြောင်းလဲနိုင်ခြင်း၊ လုပ်ငန်းရှင်များက ထုတ်ကုန်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုအသစ်များ ဖန်တီးနိုင်ခြင်း၊ စားသုံးသူများက ရွေးချယ်ဝယ်ယူနိုင်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး အောင်မြင်လာခြင်း သို့မဟုတ် အမြတ်များစွာရရှိခြင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် မတရားမှုဟု သတ်မှတ်၍မရပေ။ အဓိကစစ်ဆေးရမည့်အချက်မှာ ထိုအမြတ်အစွန်းကို ထိရောက်သော လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှုကောင်းမွန်မှုတို့မှ ရရှိခြင်း သို့မဟုတ် ဈေးကွက်အာဏာကို အသုံးချ၍ ပြိုင်ဘက်များကို ဖယ်ထုတ်ခြင်း၊ ဈေးနှုန်းကို ပူးပေါင်းသတ်မှတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကုန်ပစ္စည်းဖြန့်ချိမှုကို မသင့်လျော်စွာ ကန့်သတ်ခြင်းတို့မှ ရရှိခြင်းဆိုသည့်အချက်ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတကာအတွေ့အကြုံအရ ဥရောပသမဂ္ဂသည် ဈေးကွက်တွင် အင်အားကြီးမားသော လုပ်ငန်းတစ်ခုရှိနေခြင်းကိုသာ ဥပဒေချိုးဖောက်မှုဟု မသတ်မှတ်ဘဲ ထိုလုပ်ငန်းက အင်အားကြီးမားသည့်အနေအထားကို အလွဲသုံးစားပြုခြင်း ရှိ၊ မရှိကို စစ်ဆေးသည်။ ဈေးနှုန်းမမျှတစွာ သတ်မှတ်ခြင်း၊ ပြိုင်ဘက်များ၏ ဈေးကွက်ဝင်ရောက်မှုကို ပိတ်ပင်ခြင်းနှင့် ဈေးကွက်ယှဉ်ပြိုင်မှုကို ထိခိုက်စေခြင်းတို့သည် စုံစမ်းစစ်ဆေးနိုင်သည့် အပြုအမူများဖြစ်သည်။ အလားတူပင် စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအဖွဲ့ (OECD) ကလည်း ထိရောက်သော ယှဉ်ပြိုင်မှုမူဝါဒနှင့် ဥပဒေစိုးမိုးမှုတို့သည် စားသုံးသူအကျိုးစီးပွား၊ စီးပွားရေးထိရောက်မှုနှင့် ရေရှည်တိုးတက်မှုတို့အတွက် အရေးကြီးကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ (- ဥရောပ ကော်မရှင်၊ Article 102 Investigations၊ OECD၊ Competition Policy)

မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ၂၀၁၉ ခုနှစ် စားသုံးသူကာကွယ်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၉/ ၂၀၁၉)နှင့် ယှဉ်ပြိုင်မှုဥပဒေတို့အပါအဝင် သက်ဆိုင်ရာဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေများကို အခြေခံ၍ ဈေးကွက်အခြေအနေများကို စစ်ဆေးကြီးကြပ်နိုင်သည်။ စားသုံးသူကာကွယ်ရေးဥပဒေတွင် စားသုံးသူ၏ သတင်းအချက်အလက် မှန်ကန်စွာရရှိခွင့်၊ ရွေးချယ်ဝယ်ယူခွင့်နှင့် နစ်နာမှုအတွက် ကုစားခွင့်တို့ကို အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ ထို့ပြင် လုပ်ငန်းရှင်များက ကုန်ပစ္စည်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို မှန်ကန်စွာပေးအပ်ရန်နှင့် စားသုံးသူကို လှည့်ဖြားစေသော ကြော်ငြာများကို ရှောင်ကြဉ်ရန်လည်း သတ်မှတ်ထားသည်။ ယင်းတို့သည် ဈေးနှုန်းပွင့်လင်းမြင်သာမှုနှင့် စားသုံးသူယုံကြည်မှု တည်ဆောက်ရေးအတွက် အရေးပါသော ဥပဒေမူဘောင်များဖြစ်သည်။ (-မြန်မာနိုင်ငံ စားသုံးသူကာကွယ်ရေးဥပဒေ၊ ၂၀၁၉၊ WIPO Lex)

နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် ကုန်ပစ္စည်းအားလုံး၏ ဈေးနှုန်းကို တစ်ပုံစံတည်းသတ်မှတ်ခြင်းထက် ဈေးကွက်တစ်ခုချင်းစီ၏အခြေအနေကို လေ့လာပြီး ပြိုင်ဆိုင်မှုကို ထိခိုက်စေသောလုပ်ရပ်များကို ထိရောက်စွာတားဆီးခြင်း၊ မရှိမဖြစ် ကုန်ပစ္စည်းများ၏ ရရှိနိုင်မှုကို စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ ဈေးနှုန်းအချက်အလက်များကို ပြည်သူသိရှိနိုင်စေရန် စီစဉ်ခြင်းနှင့် တိုင်ကြားမှုများကို မျှတမြန်ဆန်စွာ ဖြေရှင်းခြင်းတို့ကို ဦးစားပေးသင့်ပါသည်။ ဤသို့ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ၏ တရားဝင်အကျိုးအမြတ်ရရှိခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းပေးသကဲ့သို့ ပြည်သူများအပေါ် မမျှတသောဈေးကွက် အာဏာသက်ရောက်မှုကိုလည်း လျှော့ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

အမြတ်အစွန်းရှိသောလုပ်ငန်းနှင့် အကျိုးရှိသော လူ့အဖွဲ့အစည်းကို တစ်ပြိုင်နက်တည်ဆောက်ရန်

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ကုန်သွယ်မှုပမာဏနှင့် လုပ်ငန်းရှင်များ၏ အမြတ်အစွန်းပမာဏတို့ဖြင့်သာ တိုင်းတာ၍မရပေ။ ထိုတိုးတက်မှုကြောင့် ပြည်သူများ၏ ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းတိုးတက်လာခြင်း၊ အိမ်ရာတည်ဆောက်ရေးနှင့် ပညာရေးအတွက် လိုအပ်သောပစ္စည်းများကို လက်လှမ်းမီခြင်း၊ ကျန်းမာရေးအတွက် လိုအပ်သောဆေးဝါးများ ရရှိနိုင်ခြင်းနှင့် အသေးစား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ရှင်သန်တိုးတက်နိုင်ခြင်းတို့လည်း အရေးကြီးသည်။

ထို့ကြောင့် သက်ဆိုင်ရာဌာနများအနေဖြင့် အဓိကတင်သွင်းသူများနှင့် ဖြန့်ချိသူများ၏ ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ပုံ၊ လက်ကားနှင့် လက်လီဈေးနှုန်းကွာဟမှု၊ ကုန်ပစ္စည်းလက်ကျန်နှင့် ဖြန့်ချိမှုအခြေအနေတို့ကို အန္တရာယ်အခြေပြု၍ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးသင့်သည်။ ဈေးနှုန်းကွာဟမှုများကို တွေ့ရှိရသည့်အခါ ကုန်ကျစရိတ်နှင့် အခြားသက်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို စစ်ဆေးပြီး ဥပဒေချိုးဖောက်မှုရှိကြောင်း အထောက်အထားတွေ့ရှိမှသာ သတ်မှတ်ထားသည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့်အညီ အရေးယူသင့်သည်။ ပြည်သူများအနေဖြင့်လည်း ဝယ်ယူသည့်ပစ္စည်း၏ ပြေစာ၊ ဈေးနှုန်းကြေညာချက်၊ အာမခံစာရွက်စာတမ်းနှင့် တိုင်ကြားမှုအတွက် လိုအပ်သောအထောက်အထားများကို ထိန်းသိမ်းထားရမည်ဖြစ်သည်။

ကုန်သည်ကြီးများနှင့် တင်သွင်းဖြန့်ချိရေးလုပ်ငန်းရှင်များအတွက်လည်း ရေရှည်အောင်မြင်မှုသည် ဈေးကွက်ကို လက်ဦးမှုရယူထားနိုင်ခြင်းတစ်ခုတည်းအပေါ် မတည်မှီပေ။ အရည်အသွေးကောင်းမွန်မှု၊ ဈေးနှုန်းသင့်တင့်မှု၊ ဝန်ဆောင်မှုကောင်းမွန်မှု၊ တာဝန်ယူမှုနှင့် ပြည်သူ့ယုံကြည်မှုတို့အပေါ်မူတည်သည်။ ပြည်သူ့အကျိုးစီးပွားကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသည် ဈေးကွက်အတွင်း ယုံကြည်မှုကို ပိုမိုရရှိနိုင်ပြီး ရေရှည်တည်တံ့သော စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုကိုလည်း အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။

မျှတသော ဈေးကွက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ လုပ်ငန်းရှင်များ အမြတ်မရရှိသည့် ဈေးကွက်မဟုတ်သကဲ့သို့ ပြည်သူများက အမြဲတမ်းဈေးကြီးပေးဝယ်ယူနေရသည့် ဈေးကွက်လည်းမဟုတ်ပေ။ အကျိုးအမြတ်ရရှိခွင့်နှင့် စားသုံးသူအခွင့်အရေးတို့ကို ဥပဒေနှင့်အညီ ဟန်ချက်ညီစွာ ကာကွယ်ပေးနိုင်သော ဈေးကွက်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော ဈေးကွက်တစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်မှသာ ကုန်သွယ်မှု၏အကျိုးကျေးဇူးများသည် လုပ်ငန်းရှင်အချို့ထံတွင်သာ စုစည်းမနေဘဲ ပြည်သူလူထုနှင့် နိုင်ငံတော်၏ ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက်ပါ အကျိုးပြုနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

ကိုးကားအရင်းအမြစ်များ

မြန်မာနိုင်ငံ စားသုံးသူကာကွယ်ရေးဥပဒေ၊ ၂၀၁၉ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၁၉) - စားသုံးသူအခွင့်အရေး၊ လုပ်ငန်းရှင်များ၏ တာဝန်နှင့် ကုန်ပစ္စည်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ။

မြန်မာနိုင်ငံယှဉ်ပြိုင်မှုဥပဒေ၊ ၂၀၁၅ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် ၉/ ၂၀၁၅) - ဈေးကွက်အာဏာအလွဲသုံးစားပြုမှု၊ ဈေးနှုန်းကိုခြယ်လှယ်မှုနှင့် မျှတသောယှဉ်ပြိုင်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေမူဘောင်။ မြန်မာနိုင်ငံယှဉ်ပြိုင်မှုဥပဒေ။

European Commission - Article 102 Investigations - ဈေးကွက် အာဏာကြီးမားသော လုပ်ငန်းများ၏အပြုအမူ၊ ဈေးကွက်လွှမ်းမိုးမှုနှင့် မမျှတသောဈေးနှုန်းသတ်မှတ်မှုကို စစ်ဆေးသည့် နိုင်ငံတကာဥပမာများ။ ဥရောပကော်မရှင်၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးမူဘောင်။

OECD - Competition Policy - ယှဉ်ပြိုင်မှု မူဝါဒ၊ စားသုံးသူအကျိုးစီးပွားနှင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုတို့၏ ဆက်စပ်မှုများ။ OECD ၏ ယှဉ်ပြိုင်မှုမူဝါဒဆိုင်ရာအရင်းအမြစ်။

United Nations Guidelines for Consumer Protection - UNCTAD - စားသုံးသူကာကွယ်ရေးဥပဒေ၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်မှုနှင့် နစ်နာမှု ကုစားရေးစနစ်များအတွက် နိုင်ငံတကာလမ်းညွှန်။ ကုလသမဂ္ဂ စားသုံးသူကာကွယ်ရေးလမ်းညွှန်။