သန္႔စင္ေသာေသြး လူသားအားလုံးရရွိေရး

ေဒါက္တာသီတာေအာင္ (အမ်ိဳးသားေသြးဌာန -ရန္ကုန္)

ယခုႏွစ္ ကမာၻ႕ေသြးလွဴရွင္မ်ားေန႔ အထိမ္းအမွတ္ အခမ္းအနား ကို ဇြန္ ၁၄ ရက္ေန႔တြင္ ရဝမ္ဒါႏိုင္ငံ Kigali ၿမိဳ႕၌က်င္းပမည္ ျဖစ္သည္။

ကမာၻတစ္ဝန္းလုံးရွိ ေသြးလိုအပ္ေသာ လူနာမ်ားအတြက္ ေထာက္ပံ့လွဴဒါန္းေပးၾကေသာ ေစတနာေသြး လွဴရွင္မ်ားကို အေလးအနက္ဂုဏ္ျပဳလိုသကဲ့သို႔ ေသြးလွဴဒါန္းမႈျပဳၾကသည့္ ေစတနာရွင္မ်ား ပိုမိုတိုးပြား ျပန္႔ပြားလာေရးကို ရည္႐ြယ္၍ ၎အခမ္းအနားကို ကမာၻတစ္ဝန္းလုံးရွိ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ တာဝန္ယူထားသည့္ တာဝန္ရွိသူမ်ားကက်င္းပ ျခင္းျဖစ္သည္။

ယခုႏွစ္အခမ္းအနား၏ ဦးတည္ခ်က္အျဖစ္ ''Safe Blood for All'' ဟူ၍ သတ္မွတ္ထားၿပီး ကမာၻ တစ္ဝန္း၊ ေဒသအားလုံး၊ ႏိုင္ငံအားလုံးရွိ ေသြးလိုအပ္ေသာလူနာမ်ား အရည္အေသြးျပည့္ မီေသာ ေသြးႏွင့္ေသြးပစၥည္းမ်ားကို လိုအပ္ခ်ိန္တြင္ အခ်ိန္မီ သင့္တင့္ေသာ အဖိုးအချဖင့္ ရရွိႏိုင္ေစေရး ဝိုင္းဝန္း ႀကိဳးပမ္းၾကပါရန္ တိုက္တြန္းႏႈိးေဆာ္ထားသည္။

ေသြးႏွင့္ေသြးပစၥည္မ်ား လုံေလာက္မၽွတစြာ ေထာက္ပံ့မႈကို ႏိုင္ငံအားလုံးရွိ ျပည္သူအားလုံး လက္လွမ္း မီသည့္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ၏ အခန္းက႑တစ္ရပ္အေနျဖင့္ ေဆာင္႐ြက္သင့္ေၾကာင္းလည္း တိုက္တြန္းႏႈိးေဆာ္ထား သည္။

ေသြးလွဴဒါန္းမႈတိုးပြားလာေစရန္ တိုက္တြန္းႏႈိးေဆာ္

ထိုကဲ့သို႔ လုံေလာက္ေသာအေရအတြက္ရရွိရန္ ေစတနာ ေသြးလွဴရွင္မ်ား၏ ေထာက္ပံ့မႈ သည္ မရွိ မျဖစ္လိုအပ္ေသာ အခန္းက႑ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ျပည္သူမ်ားဘက္မွ ေသြးလွဴဒါန္းမႈ တိုးပြား လာေစရန္ တိုက္တြန္းႏႈိးေဆာ္သကဲ့သို႔ ေသြးလွဴဒါန္းမႈမ်ားကို လက္ခံေသာ ေသြးဘဏ္မ်ားကလည္း ေသြးလွဴရွင္ ႀကီးမ်ား၏ က်န္းမာေရး၊ စိတ္ခ်မ္းေျမ႕စြာ ျပန္လည္ လွဴဒါန္းႏိုင္ေရးအတြက္ ဝန္ေဆာင္မႈေကာင္းမြန္ ေအာင္ ႀကိဳးစားေပးၾကရန္ သတိေပးထားသည္။

ေသြးသြင္းကုသမႈဟူသည္မွာလူတစ္ဦး၏ကိုယ္တြင္းမွ ဇီ၀ပစၥည္းကို တျခားသူတစ္ဦး၏ ကိုယ္တြင္းသို႔ ထည့္သြင္းျခင္း ျဖစ္၍ ေသြးသြင္းကုသမႈခံယူရေသာ လူနာမ်ားအတြက္ လုံၿခဳံစိတ္ခ်ရမႈဟူသည္မွာ ေသြးမွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ႏိုင္ေသာ ေရာဂါပိုးမ်ား ကင္းစင္ျခင္း တစ္ခုတည္းသာမဟုတ္ဘဲ ေသြးအုပ္စု၊ ပဋိပစၥည္းမ်ား၊ ခႏၶာကိုယ္၏ ခုခံအားႏွင့္ဆိုင္ေသာ ဇီ၀ပစၥည္းမ်ား၊ ေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳးအတြက္ လိုအပ္ေသာ မတူညီသည့္ ေသြးပစၥည္းမ်ားႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ လုံၿခဳံစိတ္ခ်ရမႈမွာလည္း အေရးႀကီးေသာထည့္သြင္း တိုင္းတာရမည့္ အေျခအေနမ်ားျဖစ္သည္။

လုံေလာက္မႈအတြက္ ျပည္သူမ်ား၏နားလည္ေထာက္ပံ့မႈမွာ အေရးပါသကဲ့ သို႔ေထာက္ပံ့မႈမ်ား စဥ္ဆက္မျပတ္ လုံေလာက္စြာရရွိႏိုင္မႈအတြက္ သက္ဆိုင္ရာ တာဝန္ရွိသူမ်ား၏ စနစ္က်စြာ တြက္ခ်က္၊ စိစစ္၊ စုေဆာင္း၊ သိမ္းဆည္း၊ ျဖန္႔ျဖဴး ျခင္းတို႔မွာလည္း အလြန္အေရးႀကီးေသာဝန္ေဆာင္မႈ ျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္ဝန္းတြင္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္အတြင္း ေသြးယူနစ္ေပါင္း ၄၃၈၃၄၆ ကို လူနာမ်ား အတြက္ ေထာက္ပံ့ခဲ့ၾကၿပီး ၇၂ ဒသမ ၀၄ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ ေစတနာေသြးလွဴရွင္ႀကီးမ်ား၏ ေထာက္ပံ့မႈ ျဖစ္ေပသည္။ ၎တို႔အနက္ ၃၂ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ေပၚရွိ လူနာမ်ား အတြက္ ေထာက္ပံ့ေပးၾကေသာ ေသြးလွဴရွင္ႀကီးမ်ားျဖစ္ၿပီး ၎တို႔အနက္မွ ၆၉ ရာခိုင္ႏႈန္းေသာ ေသြးလွဴရွင္မ်ားသည္ အမ်ိဳးသားေသြး ဌာနတြင္ လာေရာက္ လွဴဒါန္းခဲ့ၾက သည္။ အမ်ိဳးသားေသြးဌာနတြင္ လာေရာက္ လွဴဒါန္းေသာ ေသြးလွဴရွင္စုစုေပါင္း ၉၆၉၃၉ သည္ ၎တို႔ႏွင့္ ေသြးသားေတာ္စပ္မႈရွိေသာ လူနာမ်ားအတြက္သာ ရည္႐ြယ္ ျခင္းမရွိဘဲ မည္သူမဆိုေသြးလိုအပ္ပါက လိုအပ္ခ်ိန္တြင္ ရရွိၾကေစရန္ မိမိတို႔၏အားလပ္ခ်ိန္တြင္ လာ ေရာက္လွဴဒါန္း ေပးၾကေသာ ေစတနာေသြးလွဴရွင္မ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။ ႏွလုံး ခြဲစိတ္ေသာ လူနာမ်ားအတြက္ ၉၂၁ ဦးေသာ ေသြးလႉရွင္မ်ားက လိုအပ္ခ်ိန္တြင္အသုံးျပဳရန္ ေစာင့္ဆိုင္းလွဴဒါန္းေပးခဲ့ၾကပါသည္။ ၎တို႔၏ လွဴဒါန္းမႈေၾကာင့္ လူနာမ်ားအတြက္ ေသြးယူနစ္ေပါင္း ၁၇၆၅၀၀ ကို အမ်ိဳးသားေသြး ဌာန မွ ေဆး႐ုံ မ်ားသို႔ ျပန္လည္ျဖန္႔ေဝေပးႏိုင္ခဲ့သည္။

အႏွစ္ ၄၀ ခန္႔ ေၾကာင့္ၾကမႈကင္းစြာ ကုသမႈခံယူႏိုင္

ေသြးလွဴဒါန္းမႈျပဳခဲ့ေသာ ေစတနာေသြးလွဴရွင္မ်ားတြင္ အသက္ ၂၀ မွ ၂၉ ႏွစ္ၾကားရွိ လူငယ္မ်ား၏ လွဴဒါန္းမႈမွာ အမ်ိဳးသားႏွင့္ အမ်ိဳးသမီးႏွစ္ဖက္လုံးတြင္ ၅၁ ရာခိုင္ႏႈန္းျဖင့္ အမ်ားဆုံးျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိ ရ၍ ၎လူငယ္မ်ား ဆက္လက္၍ စဥ္ဆက္မျပတ္ လွဴဒါန္းပါက ေနာင္အႏွစ္ ၄၀ ခန္႔အထိ လူနာေသြး လိုအပ္မႈအတြက္ ေၾကာင့္ၾကမႈကင္းစြာ ကုသမႈခံယူ ႏိုင္မည္ျဖစ္ေပသည္။ ထို႔အျပင္ အသက္ ၅၅ ႏွစ္အထက္ ေသြးလွဴရွင္ အမ်ိဳးသား ၆၄၅ ဦးႏွင့္ အမ်ိဳးသမီး ၂၄၈ ဦးတို႔ ပါဝင္လွဴဒါန္းခဲ့ၾကေၾကာင္း ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။

၂၀၁၈ ခုႏွစ္၏ ေသြးလွဴဒါန္းမႈပိုမိုလိုအပ္လာျခင္းမွာ ႏွစ္စဥ္ေထာက္ပံ့ေနေသာ ျပည္သူ႕ေဆး႐ုံ ၁၂ ႐ုံအျပင္ အျခားျပည္သူ႕ေဆး႐ုံ ႏွစ္႐ုံ၏ လူနာမ်ားကို ထပ္မံတိုးခ်ဲ႕ ေထာက္ပံ့ေပးေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါ သည္။ ေထာက္ပံ့မႈမ်ား၏ ၉၉ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ ေစတနာေသြးလွဴရွင္မ်ား၏ ေထာက္ပံ့မႈျဖစ္ ေသာေၾကာင့္ လူနာမ်ားအတြက္ လုံၿခဳံစိတ္ခ်ရေသာ ကုသမႈ ျဖစ္ေစရန္ စမ္းသပ္၊ ျပင္ဆင္၊ သိုေလွာင္မႈမ်ားကို အရည္အေသြး ျပည့္မီစြာ ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ခဲ့ပါသည္။ ေသြးမွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ႏိုင္ ေသာေရာဂါပိုးမ်ား စစ္ေဆးျခင္းကို ၂၀၁၆ ခုႏွစ္အထိ Rapid Diagnostic Test မ်ားျဖင့္သာ စစ္ေဆးေပးႏိုင္ေသာ္လည္း ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဩဂုတ္လမွစ၍ ပိုးဝင္ေရာက္ၿပီး အခ်ိန္တိုအတြင္း ၎ေရာဂါပိုးကို စမ္းသပ္ႏိုင္သည့္ Nucleic Acid Testing နည္းပညာျဖင့္ ျမႇင့္တင္ဝန္ေဆာင္မႈေပးႏိုင္ခဲ့သည္။

၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ေမလမွစ၍ Individual Nucleic Acid Testing နည္းပညာကို ထပ္မံတိုးျမႇင့္ေဆာင္ ႐ြက္ႏိုင္ခဲ့သျဖင့္ ေသြးမွတစ္ဆင့္ကူးစက္ႏိုင္ေသာ ေရာဂါပိုးမ်ား၏ အႏၲရာယ္မွာ စိတ္ခ်ရေသာ အေျခအေနသို႔ ေရာက္ရွိၿပီး ျဖစ္ပါသည္။ ထိုကဲ့သို႔ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈမ်ား ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ရန္ ႏိုင္ငံေတာ္ ဘ႑ာမွ ေစတနာေသြး လွဴရွင္တစ္ဦး၏ လွဴဒါန္းမႈ တစ္ခုအတြက္ေငြက်ပ္ ၂၅၀၀၀ ခန္႔ က်ခံအသုံးျပဳ ေပးေနပါ သည္။ ထိုေၾကာင့္ လူနာမ်ားေၾကာင့္ၾကမႈကင္းစြာ ကုသမႈခံယူႏိုင္ရန္ ေစတနာေသြး လွဴရွင္မ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္၏ ေငြေၾကးက်ခံႏိုင္မႈ တို႔သည္ အဓိကျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ေစတနာေသြးလႉရွင္မ်ား စဥ္ဆက္မျပတ္ရရွိေရးႏွင့္ ဘ႑ာေငြစဥ္ဆက္မျပတ္ ေထာက္ပံ့ႏိုင္ေရးတို႔မွာ လုံေလာက္၍ စိတ္ခ်ရ ေသာ ေသြးသြင္းကုသမႈအတြက္ အလြန္အေရးႀကီးေသာ စဥ္ဆက္မျပတ္ရရွိမည့္ ေထာက္ပံ့မႈမ်ား ျဖစ္ေၾကာင္း ကိုလည္း ယခုႏွစ္ကမာၻ႕ေသြးလွဴရွင္မ်ားေန႔တြင္ ထည့္သြင္းႏႈိးေဆာ္ေပးထားသည္။

ျပည္သူမ်ား၏ အားေပးကူညီမႈ

ယခုလက္ရွိ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေသြးသြင္းကုသမႈမ်ားအတြက္ လိုအပ္ေသာေသြးႏွင့္ေသြး ပစၥည္းမ်ားကို အမ်ိဳးသားေသြးဌာန မွအပ အျခားေဆး႐ုံမ်ားတြင္ သီးျခားဝန္ထမ္းဖဲြ႕စည္းမႈ မရွိဘဲ ဓာတ္ခြဲခန္းမ်ားမွ အလွည့္က်ဝန္ထမ္းမ်ားကသာ တာဝန္ယူ ေနရေသာ အေျခအေနျဖစ္၍ ယခုကဲ့သို႔ ၇၅ ရာခိုင္ႏႈန္းေသာ ေစတနာေသြးလွဴရွင္မ်ား၏ ေထာက္ပံ့မႈမွာ ေသြးလွဴဘဏ္မ်ား၏ တာဝန္ရွိဝန္ထမ္းမ်ားမွ အားစိုက္မႈ ထက္ျပည္သူမ်ား၏ အားေပးကူညီမႈက ပိုမိုအေရးပါေနေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ သင့္ေတာ္ ေသာ ဝန္ထမ္းဖြဲ႕စည္းမႈမ်ားရရွိေအာင္ ယခုႏွစ္အတြင္း ႀကိဳးစားသြားမွသာ ၂၀၂၀ တြင္ တစ္ကမာၻ လုံး၌ ေသြးသြင္းကုသမႈကို ေစတနာေသြးလွဴရွင္မ်ားျဖစ္သာ ေထာက္ပံ့ၾကပါစို႔ဟု ဆုံးျဖတ္ႏႈိးေဆာ္ ခဲ့ေသာ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ Melbourne Declaration သည္ အေကာင္ အထည္ပီျပင္မည္ျဖစ္သည္။

ထိေရာက္သည့္ကုသမႈ အက်ိဳးေက်းဇူးရရွိႏိုင္ရန္လိုအပ္သည့္ ေသြးႏွင့္ေသြးပစၥည္းမ်ားကို ၎တို႔ ဆက္လက္ရွင္သန္ႏိုင္မည့္ အပူခ်ိန္၊ ပတ္ဝန္းက်င္မ်ားတြင္ ခြဲထုတ္သိုေလွာင္ထားၿပီး မွန္ကန္စြာ ျပန္လည္ျပဳျပင္ၿပီးမွ ေပးသြင္းႏိုင္ရန္လိုအပ္သည္။ ထိုကဲ့သို႔ ေသြးပစၥည္း မ်ားျပင္ဆင္၊ ခြဲထုတ္၊ သိုေလွာင္ရာတြင္ နည္းပညာအပူခ်ိန္ထိန္းသိမ္းမႈတို႔မွာ လြန္စြာ အေရးပါေသာ အေၾကာင္းတရားမ်ား ျဖစ္ေပသည္။ အေရးပါေသာ အပူခ်ိန္ သတ္မွတ္ ထိန္းသိမ္းမႈမ်ားကို တိုင္းတာရန္မွာလည္း မွန္ကန္မႈ ရွိရန္လိုအပ္ေပသည္။ ထို႔အျပင္ ၫႊန္ျပေနေသာကိရိယာမ်ား၏ အပူခ်ိန္ၫႊန္ျပသည့္အတိုင္း မွန္ကန္မႈ ရွိ/မရွိတို႔ကို တိက်စြာ သိရွိရန္လည္း လိုအပ္ေပသည္။ ထိုကဲ့သို႔ လူသားမ်ားမွ ထုတ္ေပးထားေသာ ကုသပစၥည္း မ်ားအျဖစ္ျပင္ဆင္ရာတြင္ အဆင့္တိုင္း၌ အရည္အေသြးထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ရန္မွာလည္း ေစတနာ ေသြးလွဴရွင္မ်ား ႀကိဳတင္လွဴဒါန္းေပးမွသာနည္းပညာဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္မႈမ်ားက လိုအပ္သည့္ အရည္အေသြးရရွိမႈကို ေထာက္ပံ့ႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

တူညီေသာစံႏႈန္းမ်ားအတိုင္း ေဆာင္႐ြက္ေပးမႈ အေရးပါ

ထိုကဲ့သို႔ ေစတနာေသြးလွဴရွင္မ်ား လွဴဒါန္းထားေသာ ေသြးျဖင့္ စနစ္တက်စမ္းသပ္ျပင္ဆင္ ထိန္းသိမ္း ျဖန္႔ျဖဴးေပး ထားေသာ ထိေရာက္စြာ ကုသမႈေပးႏိုင္မည့္ေသြးႏွင့္ ေသြးပစၥည္း မ်ားကို ႏိုင္ငံတစ္ဝန္း ေဒသတိုင္းရွိ ေသြးလိုအပ္ေသာ လူနာမ်ားခံစားႏိုင္ရန္မွာ နည္းပညာ ဆိုင္ရာ တာဝန္ရွိသူမ်ား၏ တူညီ ေသာစံႏႈန္းမ်ားအတိုင္း ေဆာင္႐ြက္ေပးမႈသည္ အေရးပါ ေသာအခ်က္ျဖစ္သည္။ ထိုကဲ့သို႔ ေဆာင္႐ြက္ ႏိုင္ရန္ ျပည္သူမ်ား၏ နားလည္ေထာက္ပံ့မႈ၊ စနစ္က်ေသာစီမံခန္႔ခြဲမႈ၊ ဘ႑ာေငြ စဥ္ဆက္မျပတ္ရရွိမႈ တို႔မရွိပါက မည္သို႔မၽွ အေကာင္ အထည္ ေဖာ္ႏိုင္မည္မဟုတ္ပါ။

ထို႔ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတစ္ဝန္းတူညီေသာ အရည္အေသြးရွိသည့္ လုံၿခဳံစိတ္ခ်ရေသာ ေသြးႏွင့္ေသြး ပစၥည္းမ်ား လူနာမ်ားလိုအပ္ပါက လိုအပ္ခ်ိန္တြင္အခ်ိန္မီလက္လွမ္းမီစြာ ရရွိႏိုင္ေရးအတြက္ ေစတနာရွင္ ျပည္သူမ်ား၊ စီမံခန္႔ခြဲေပးသူမ်ားႏွင့္ နည္းပညာဆိုင္ရာ တာဝန္ရွိသူမ်ား ဟန္ခ်က္ညီညီ ဆက္လက္ ေထာက္ပံ့ႏိုင္ပါေစေၾကာင္း တိုက္တြန္း အပ္ပါသည္။ ။