ေထာင္စုႏွစ္ပန္းတိုင္အေရာက္လွမ္းေလွ်ာက္မည့္ ေရၾကည္တစ္ေပါက္

ေဒါက္တာေအာင္စိုး(ခ) ေအာင္ေက်ာ္မိုး အၿငိမ္းစားျပည္နယ္ေဆးရံုအုပ္ႀကီး

ကမၻာတစ္ဝန္း ႏွစ္စဥ္လူေပါင္း၂ ဒသမ ၅ ဘီလီယံခန္႔သည္ ဝမ္းေလွ်ာ၊ ဝမ္းပ်က္ေရာဂါ ခံစားလ်က္ရွိရာ အဓိက အေၾကာင္းရင္းမ်ားက မသန္႔ရွင္း ေသာ ေသာက္ေရ၊ မပီျပင္ေသာ ပတ္ဝန္းက်င္သန္႔ရွင္းမႈစနစ္ႏွင့္ မမွန္ကန္ေသာ တစ္ကိုယ္ေရ က်န္းမာေရးအမူအက်င့္၊ ဓေလ့စ႐ိုက္မ်ားပင္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာန

လက္ေအာက္၊ ေဆးသုေတသန ဦးစီးဌာနမ်ားသည္ မိတ္ဖက္ အဖြဲ႕ အစည္းဌာနမ်ားႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ကာ ျပည္သူ႔အက်ဳိးျပဳ သုေတသနလုပ္ငန္းအမ်ားအျပားကို ေဆာင္ရြက္ လ်က္ရွိရာ သန္႔ရွင္းေသာ ေသာက္ေရရရွိေရးဆုိင္ရာ သုေတသနမ်ားလည္း အပါအဝင္ျဖစ္သည္။

၂ဝ၁၄ ခုႏွစ္တြင္ က်င္းပခဲ့သည့္ (၄၂)ႀကိမ္ေျမာက္ ျမန္မာႏိုင္ငံ က်န္းမာေရးဆုိင္ရာ သုေတသနညီလာခံတြင္ တင္သြင္းဖတ္ၾကားခဲ့သည့္ သုေတသနစာတမ္းတစ္ခုအရ ၿမိဳ႕ေတာ္ရန္ကုန္၏ ဆင္ေျခဖံုးၿမိဳ႕နယ္တစ္ခု ျဖစ္သည့္ ေျမာက္ ဒဂံုၿမိဳ႕နယ္ရွိ ရပ္ကြက္အခ်ဳိ႕၌ ဝမ္းႏွင့္ပတ္သက္ေသာ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ျမင့္မားေနသျဖင့္ သုေတသီမ်ား အိမ္တိုင္ရာေရာက္ ကြင္းဆင္းသုေတသန ျပဳလုပ္ခဲ့ေၾကာင္း ေဖာ္ျပပါရွိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေဆးသုေတသန ဦးစီးဌာ (ေအာက္ျမန္မာျပည္)မွ သုေတသီမ်ား အဖြဲ႕သည္ ထိုၿမိဳ႕နယ္အတြင္းရွိ ရပ္ကြက္ ႏွစ္ခု အား ေရြးခ်ယ္ကာ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ ဘာလမွ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လအတြင္း ေသာက္ေရတြင္ ေရာဂါပိုးပါရွိမႈ ကို ရွာေဖြေလ့လာခဲ့သည္။

စမ္းသပ္ခံအိမ္ေထာင္စု အမ်ားစုမွာ ေသာက္ေရႏွင့္သံုးေရကို သီးျခား မခြဲထားဘဲ ေရာေႏွာသုိေလွာင္ သံုးစြဲၾကသည္ ကို ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။ အိမ္ေထာင္စု အသီးသီး၏ ေသာက္ေရနမူနာမ်ားကိုရယူကာ ေဆးသုေတသန ဦးစီးဌာနရွိ ပိုးမႊားေဗဒ ဓာတ္ခြဲခန္း၌ ဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္ခဲ့သည္။ ေသာက္ေရနမူနာ ၁၃၇ ခုကို ဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္ ၾကည့္ရာ အူလမ္းေၾကာင္း၌ေနေလ့ရွိေသာ Coliform ဗက္တီးရီးယားပိုး ၁၃ဝ ( ၉၄ ဒသမ ၉ ရာခုိင္ႏႈန္း- ၁၃ဝ/၁၃၇)၊ မစင္ထဲ တြင္ရွိတတ္ေသာ Foecal Coliform ဗက္တီးရီးယားေရာဂါပိုး ၁၂၈ (၉၃ ဒသမ ၄ ရာခိုင္ႏႈန္း ၁၂၈/ ၁၃၇)ပါရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါသည္။

ထိုအထဲမွ Escherichia coli ပါရွိမႈ (၄၅ ဒသမ ၃ ရာခိုင္ႏႈန္း ၅၈/ ၁၂၈)ရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရျပန္သည္။ အထက္ေဖာ္ျပပါ သုေတသနရလဒ္က အိမ္ေထာင္စုအမ်ားစု၏ ေသာက္ေရမ်ားတြင္ မစင္ေရာယွက္ပါဝင္ ေနေၾကာင္း ေဖာ္ညႊန္းလ်က္ ရွိသည္။ ေဆးသုေတသနဦးစီးဌာန(ေအာက္ျမန္မာျပည္)၏ ထိုကဲ့သို႔ေသာ လက္ေတြ႕က်သည့္ ေလ့လာမႈရလဒ္မ်ား သည္ ေနာင္ျပည္သူ႔ က်န္းမာေရးစီမံခ်က္မ်ား ျဖည့္စြက္ေရးဆဲြ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ ရာ၌ အေထာက္ အကူျပဳမည့္အျပင္ ေသာက္ေရႏွင့္ ပတ္သက္၍ က်န္းမာေရး အတြက္ စိန္ေခၚမႈမ်ားကုိ ေလ်ာ့ပါးေစမည့္ ''ေသာက္ေရ သန္႔ရွင္းေစမႈႏွင့္ က်န္းမာေရးအတြက္ လုံျခံဳစိတ္ခ်ရေသာ အိမ္သုံးေသာက္ေရ သုိေလွာင္မႈ အစီအစဥ္ ''(Intervention programmes for Household Drinking Water Treatment and Safe Storage-HWTS Strategies) ေအာင္ျမင္ေရး ကုိလည္း တစ္ဖက္တစ္လမ္းမွ အက်ဳိးျပဳမည္ဟု ယုံၾကည္ရေပ သည္။

ကုလသမဂၢေထာင္စုႏွစ္ ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတုိင္အမွတ္စဥ္(၇)အရ ေရေကာင္းေရသန္႔ရရွိမႈႏွင့္ အညစ္ အေၾကး စနစ္တက်စြန႔္ပစ္သိမ္းဆည္း မႈ လစ္ဟင္းျခင္းကုိ ၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ၁၉၉ဝ ျပည့္ႏွစ္ ကိန္းဂဏန္း၏ ထက္ဝက္သုိ႔ေလွ်ာ့ခ်ရန္ လ်ာထားေၾကာင္း ျပည္သူအမ်ားစုက သိရွိၿပီး ျဖစ္သည္။ တစ္နည္းဆုိေသာ္ ၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္တြင္ လူသန္းေပါင္း ၇၅ဝဝ အား ေရေကာင္းေရသန္႔ရရွိေစရန္ ကုလ သမဂၢေထာင္စုႏွစ္ ရည္မွန္းခ်က္(၇)က ရည္ရြယ္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ ထုိရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတုိင္သုိ႔ ခ်ီတက္ရာ၌ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖဲြ႕က အထက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္ HWTS အစီအစဥ္ ကုိ အစပ်ဳိး ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။

၂ဝ၁ဝ ျပည့္ႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၅ ရက္ေန႔တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ကုန္သည္ႀကီး မ်ားဟုိတယ္ (လက္ရွိ ဆူးေလရွန္ ဂရီလာဟုိတယ္)၌ က်င္းပခဲ့သည့္ ''ေရ ႏွင့္ဝမ္းပ်က္ေရာဂါ'' Water and diarrhoea ပညာေပးအခမ္းအနား အစီ အစဥ္တြင္ အုိင္ယာလန္ႏုိင္ငံ Medentech Ltd.မွ Mr. Michael Gately ၏ ေျပာၾကားခ်က္အရ ေရေကာင္း ေရသန္႔ ရရွိသုံးစဲြေရးသည္ ဖံြ႕ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံ မ်ားသာမက ဖံြ႕ၿဖိဳးၿပီး ႏုိင္ငံမ်ား အတြက္ပါ အခက္အခဲ ျပႆနာတစ္ရပ္ ျဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္ႏုိင္ငံတြင္ ေနထုိင္သူမ်ား၏ ၁ဝ ရာခုိင္ႏႈန္းမွ ၂ဝ ရာခုိင္ႏႈန္းခန္႔သာ အိမ္တြင္းေရသန္႔စင္စနစ္ (Home Water Treatment System) ကုိ သုံးစဲြေၾကာင္း၊ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ သမၼတ ေနထုိင္သည့္ ဝါရွင္တန္ ၿမိဳ႕ေတာ္တြင္ပင္ အိမ္တုိင္းေစ့ေသာက္သုံး ေရအား ပုိးမႊားကင္းစင္ေအာင္ မလုပ္ႏုိင္ေသးေၾကာင္း၊ အုိင္ယာလန္ႏုိင္ငံ၏ စတုတၴအႀကီးဆုံးၿမိဳ႕တြင္ပင္ မၾကာေသးမီက မသန္႔ရွင္းေသာ ေရေၾကာင့္ ေရာဂါ ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈ ျဖစ္ပြား ခဲ့ေၾကာင္း သိရွိရသည္။

ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာမႈအပါအဝင္ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ ေရထု ညစ္ညမ္းမႈမ်ားျဖစ္ေပၚလာရာမွ ၿမိဳ႕ျပေနလူထု သာမက ေက်းလက္ေနလူထု ပါ ေရာဂါဘယေပါင္းစုံႏွင့္ ရင္ဆုိင္လာရေပသည္။ သာဓကအားျဖင့္ ၿမိဳ႕ႀကီး ျပႀကီး မ်ားႏွင့္ ေက်းလက္ေတာ ရြာမ်ားတြင္ ယခင္က ရာသီဥတုမွန္ကန္၍ ေရစီးေရလာအလုံ အေလာက္ရွိခဲ့စဥ္ က ျမစ္ႀကီးေခ်ာင္းႀကီးမ်ားသည္ အညစ္ အေၾကး သန္႔စင္ဖယ္ရွားေပးႏုိင္သည့္ အေကာင္းဆံုး သဘာဝသန္႔စင္ စက္ႀကီးမ်ားသဖြယ္ ရွိခဲ့သည္ဟု ပညာရွင္မ်ားက ဆိုထားသည္။ သို႔ရာတြင္ ေရဆိုးေျမာင္းမ်ား ခြၽတ္ယြင္းလာျခင္း၊ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ ျမစ္ႀကီး ေခ်ာင္းႀကီးမ်ား တိမ္ေကာခန္းေျခာက္ ေသးငယ္လာျခင္းတုိ႔ေၾကာင့္ လူမ်ား၏ အညစ္အေၾကးမ်ားကို သန္႔စင္ေပးႏုိင္စြမ္းအားနည္းလာရာ ေရမွ တစ္ဆင့္ ပ်ံ႕ႏွံ႔တတ္သည့္ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား၏ဒဏ္ကို မလြဲမေသြ ပိုမိုခံစားလာၾက ရသည္ဟု Global Water Issue 2010 စာအုပ္တြင္ ေဖာ္ျပပါရွိေၾကာင္း မွတ္သားခဲ့ရသည္။ အက်ဳိးဆက္အျဖစ္ လူသန္းေပါင္းမ်ားစြာ ေသေက်ပ်က္စီး႐ံု သာမက က်န္းမာေရးႏွင့္ညီ ညြတ္ေသာ ေရေကာင္းေရ သန္႔ရရွိရန္၊ ေဆးဝါး ကုသရန္၊ ေရာဂါကာကြယ္ရန္ႏွင့္ အညစ္အေၾကးမ်ားကို သန္႔စင္ဖယ္ရွား ရန္ ေငြကုန္ေၾကးက်မ်ားျပား သည္မွာ မ်က္ဝါး ထင္ထင္ပင္။ ကုလသမဂၢ၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ကမၻာတြင္ ႏွစ္စဥ္ ကေလးသူငယ္ ၁ ဒသမ ၅ သန္း ခန႔္သည္ ဝမ္းေလွ်ာဝမ္းပ်က္ေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးလ်က္ရွိေၾကာင္း သိရ သည္။

ကမၻာ့လူဦးေရ၏ ၁၈ ရာခုိင္ႏႈန္းႏွင့္ ညီမွ်သည့္ လူသန္းေပါင္း ၁၁ဝဝ ခန္႔သည္ သန္႔ရွင္းေသာေရမရရွိၾကေပ။ ဝမ္းေလွ်ာဝမ္းပ်က္ျဖစ္ရျခင္း၏ အေၾကာင္းရင္းအမ်ားအျပားရွိၾကရာမွ ေရေကာင္းေရသန္႔မရရွိျခင္းသည္ လည္း အေရးပါသည့္ အေၾကာင္းရင္းတစ္ရပ္ျဖစ္ေနေပသည္။ ကမၻာအႏွံ႔ ႏွစ္စဥ္ လူသန္းေပါင္း ၄ဝဝဝ ခန္႔သည္ ဝမ္းေလွ်ာဝမ္းပ်က္ေဝဒနာကို မိမိသက္တမ္း၌ တစ္ႀကိမ္မဟုတ္ တစ္ႀကိမ္ခံစားရၿပီး ယင္းတို႔အနက္ ၁ ဒသမ ၂ သန္းေက်ာ္မွာ ေရေကာင္းေရသန္႔ မရရွိျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ထုိဝမ္းေလွ်ာဝမ္းပ်က္ျဖစ္ပြားသူ သန္း ၄ဝဝဝ ခန္႔အနက္မွ ၃ ဒသမ ၅ သန္းခန္႔သည္ ေသေက်ပ်က္စီးလ်က္ရွိေၾကာင္း မွတ္သားခဲ့ရသည္မွာ စိတ္ မခ်မ္း ေျမ့စရာပင္။

မသန္႔ရွင္းေသာ ေသာက္သံုးေရေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလ်က္ရွိေသာ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရးျပႆနာမ်ားသည္လည္း က်န္းမာေရးဆုိင္ ရာျပႆနာမ်ားႏွင့္ ရင္ေပါင္တန္းလ်က္ရွိေနေပသည္။ ဥပမာ-ကမၻာအႏွံ႔ေဆး႐ံုမ်ားတြင္ တက္ေရာက္ ကုသမႈခံယူသူ လူနာဦးေရ၏ ထက္ဝက္ခန္႔သည္ ေရမွတစ္ဆင့္ ကူးစက္တတ္ေသာ ေရာဂါမ်ား ေၾကာင့္ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ေဆး႐ံုတက္ရျခင္းေၾကာင့္ အလုပ္ အကိုင္ပ်က္ ကြက္ျခင္း၊ စီးပြားေရး က်ဆင္းျခင္း၊ မိသားစုဝင္ေငြ ေလ်ာ့ပါးျခင္း၊ စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းျခင္း၊ လူထုတစ္ရပ္လံုး ဝင္ေငြထိခုိက္ျခင္း၊ ေက်ာင္းတက္ ပ်က္ကြက္ျခင္း စသည့္ လူမႈစီးပြားျပႆနာမ်ား ျဖစ္ေပၚေန သကဲ့သို႔ ကေလးငယ္မ်ားတြင္ အူလမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္ အာဟာရစုပ္ယူ ႏုိင္မႈေလ်ာ့ပါး၍ ကိုယ္ခံစြမ္းအား က်ဆင္းျခင္း၊ အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့ျခင္း၊ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ ေႏွးေကြးျခင္း စသည့္ က်န္းမာေရးဆုိင္ရာ အနိ႒ာ႐ံုမ်ားလည္း အထင္အရွား ပင္ျဖစ္ေနသည္။

ဝမ္းႏွင့္ပတ္သက္ေသာ ေရာဂါပိုးမ်ားကင္းရွင္းၿပီး သန္႔ရွင္းစိတ္ခ်ရေသာ ေရရရိွေရးအတြက္ အေမရိကန္ေဒၚလာ တစ္ေဒၚလာ ရင္းႏွီးျမဳႇပ္ႏွံ႐ံုျဖင့္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၆ဝ ဖိုးခန္႔ ကုန္က်စရိတ္သက္သာေစႏုိင္ေၾကာင္း၊ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ေဘာဂေဗဒ ကြၽမ္းက်င္သူမ်ား၏ တြက္ခ်က္မႈအရ သိရွိ ရသည္။

ကာလဝမ္းေရာဂါ၊ ဝမ္းေလွ်ာဝမ္းပ်က္ေရာဂါ၊ ဝမ္းကိုက္ေရာဂါ၊ အူေရာင္ ငန္းဖ်ားေရာဂါ၊ သန္ေကာင္ကပ္စြဲ ျခင္းေရာဂါ၊ အသည္းေရာင္အသားဝါ ေရာဂါ၊ ပိုလီယုိအေၾကာေသေရာဂါ စသည္မ်ား မျဖစ္ပြားေအာင္ ျပည္သူလူထု တစ္ရပ္လံုး လက္တြဲပါဝင္လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ရန္ လုိအပ္ေပသည္။

တစ္ကိုယ္ ေရက်န္းမာေရး၊ လက္ေဆးျခင္းအပါအဝင္ သန္႔ေလးသန္႔၊ ပတ္ဝန္းက်င္ က်န္းမာေရး၏ အစိတ္ အပိုင္းတစ္ခုျဖစ္သည့္ ပိုးမႊားကင္းစင္ၿပီး သန္႔ရွင္း လံုျခံဳစိတ္ခ်ရေသာ ေသာက္ေရသံုးစြဲေရးကို အေလးထား ေဆာင္ရြက္ၾကရန္ တိုက္တြန္းႏႈိးေဆာ္ရင္း ျမန္မာႏုိင္ငံ ေဆးသုေတသန ဦးစီးဌာနမ်ား၏ ျပည္သူ႔အက်ဳိးျပဳ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကို ဂုဏ္ျပဳေရးသား တင္ျပလုိက္ပါ သည္။