Wednesday, November 18, 2026

စာပေ၏ အလင်းဖြင့် လူသားတို့၏ အနာဂတ်ကို ထွန်းလင်းကြပါစို့

 

ဒေါက်ဇော် (သလ္လာမြေ)

လူသားတို့၏သမိုင်းကို ဓားဖြင့် မရေးခဲ့ကြပေ။ သွေးဖြင့်လည်း မရေးခဲ့ကြပေ။ စာလုံးများဖြင့်သာ ရေးသားခဲ့ကြသည်။ အချိန်၏ လေပြေတိုက်ခတ်မှုကြောင့် ကျောက်တုံးများ ကြေမွသွားနိုင်သော်လည်း စာပေ၏ အသက်ရှူသံကိုကားအချိန်က မဖျောက်ဖျက်နိုင်ခဲ့။ “အလင်း” ဟူသော စကားလုံးသည် မှောင်မိုက်ခြင်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သကဲ့သို့ “စာပေ” သည်လည်း မသိနားမလည်ခြင်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။ လူသားတစ်ဦး၏ မျက်စိကို နေမင်းက အလင်းပေးသော်လည်း စိတ်နှလုံးကိုမူ ပညာကသာ အလင်းပေးနိုင်သည်။

“ပညာသည်သာ အမြဲတည်သော ဥစ္စာဖြစ်သည်” ဟူသော မြန်မာ့ဆိုရိုးစကားသည် စကားလုံးအနည်းငယ်ဖြင့် လူ့ဘဝ၏အခြေခံတန်ဖိုးနှင့် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ဘဝဒဿနကို နက်ရှိုင်းစွာ ဖော်ညွှန်းထားသော ဉာဏ်ပညာအမွေအနှစ်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ပညာကို မည်သည့်အခြေအနေ၊ မည်သည့်အချိန်ကာလတွင်မဆို တန်ဖိုးမလျော့ဘဲ လူတစ်ဦး၏ဘဝ တိုးတက်မှုနှင့် အနာဂတ်အောင်မြင်မှုကို အစဉ်အမြဲအထောက်အကူပြုနိုင်သော အဖိုးမဖြတ်နိုင်သည့် ဥစ္စာရတနာအဖြစ် ရှုမြင်ထားကြောင်း ထင်ဟပ်စေသည်။

ထို့ကြောင့် ပညာကို ဥစ္စာရတနာတစ်ပါးအဖြစ် သဘောထား၍ အစဉ်လေ့လာဆည်းပူးခြင်းသည် တစ်ဦးချင်း၏ အောင်မြင်မှုသာမက မိသားစု၊ လူမှုအသိုက်အဝန်းနှင့် နိုင်ငံတော်၏ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို အထောက်အကူပြုသည့် အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်ကြောင်း ဤဆိုရိုးစကားက ယနေ့ ထက်တိုင်သက်သေပြလျက်ရှိသည်။

၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့သော “အ​ရေး၊ အဖတ်၊ အတွက် (Three Rs)” လှုပ်ရှားမှုသည် သင်ကြားရေးအစီအစဉ်တစ်ခုမျှမဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာအသိဉာဏ်နိုးကြားရေးလှုပ်ရှားမှုကြီး တစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ နွေရာသီအားလပ်ရက်များတွင် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား ကျောင်းသူများနှင့် ဆရာ ဆရာမများသည် ကျေးလက်ဒေသများသို့ သွားရောက်ကာ မီးခိုးရောင်ထန်းလက်မိုးအိမ်များအောက်၌ စာသင်ပေးခဲ့ကြသည်။

စာသင်ကြားခြင်းသည် စာလုံးများကို ရေးပြခြင်းထက်ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ စာမတတ်သူတစ်ဦး၏ လက်ကိုကိုင်၍ အက္ခရာတစ်လုံးရေးပေးလိုက်သည့်အချိန်တွင် သူ၏ လက်ချောင်းများသာ လှုပ်ရှားသွားခြင်းမဟုတ်ဘဲ မျှော်လင့်ချက်များလည်း နိုးထလာသည်။ “ကျွန်တော် စာဖတ်တတ်ပြီ” ဟူသော ဝမ်းမြောက်သံသည် သာမန်စကားတစ်ခွန်းမဟုတ်ဘဲ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာပြန်လည်ရှင်သန်လာသည့်အသံဖြစ်သည်။ ယင်းကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် သန်းနှင့်ချီသော ပြည်သူများ စာတတ်မြောက်လာခဲ့ကြသည်။

ထိုစေတနာနှင့် အနစ်နာခံမှုတို့သည် နိုင်ငံတော်နယ်နိမိတ်အတွင်း၌သာ အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်မဟုတ်ပါ။ UNESCO က ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် Mohammad Reza Pahlavi Prize ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် Noma Literacy Prize ကိုလည်းကောင်း ချီးမြှင့်ခဲ့ခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာတတ်မြောက်ရေးကြိုးပမ်းမှုများကို ကမ္ဘာ့ပညာရေးသမိုင်းတွင် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆုတံဆိပ်များသည် သတ္တုဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အမှတ်တရများသာမဟုတ်ဘဲ ပြည်သူတို့၏ စေတနာ၊ မေတ္တာနှင့် အသိပညာအပေါ် သစ္စာရှိမှုကို ကမ္ဘာကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည့် ဂုဏ်ပြုလက်မှတ်များ ဖြစ်သည်။

သမိုင်းသည် ဂုဏ်ယူရန်အတွက်သာမဟုတ်ပေ။ သမိုင်းသည် ရှေ့ဆက်လျှောက်ရန် လမ်းညွှန်ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် စာတတ်မြောက်ရေး၏ အဓိပ္ပာယ်သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာပြီဖြစ်သော်လည်း အတိတ်က စေတနာ့ဝန်ထမ်းစိတ်ဓာတ်၊ ပညာကို အမျိုးသားရေးတာဝန်အဖြစ်ရှုမြင်ခဲ့သော အမြင်နှင့် “လူတစ်ယောက်ကို စာတတ်မြောက်စေခြင်းသည် မျိုးဆက်တစ်ဆက်ကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းဖြစ်သည်” ဟူသော ယုံကြည်ချက်တို့မှာ ဘယ်တော့မျှ မပျောက်ပျက်သင့်သော အမွေအနှစ်များဖြစ်သည်။

စာတတ်မြောက်ရေးကို အစိုးရ၏ တာဝန်တစ်ရပ်အဖြစ်သာမမြင်ဘဲ ပြည်သူအားလုံး၏ လူမှုတာဝန်အဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ ယနေ့အထိ ပညာသင်ယူခွင့်မရရှိသေးသူများ၊ စီးပွားရေးအခက်အခဲကြောင့် ကျောင်းပြင်ပသို့ ရောက်ရှိသွားသူများအတွက် ကျွန်ုပ်တို့၏ စာနာမှုသည် စကားလုံးများတွင်သာ မရပ်တန့်သင့်ဘဲ လက်တွေ့အခွင့်အလမ်းများအဖြစ် ပြောင်းလဲရမည်ဖြစ်သည်။ ယနေ့စတင်သော သင်ယူမှုသည်မနက်ဖြန်၏ ကံကြမ္မာကို ပြန်လည်ရေးသားနိုင်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလှဆုံးသော အရာတစ်ခုမှာ လူတစ်ဦး၏ စိတ်ထဲတွင် “ငါလည်းသင်ယူနိုင်သည်” ဟူသော ယုံကြည်ချက်ပွင့်လန်းလာခြင်းဖြစ်သည်။ စာမတတ်ခြင်းသည် ရှက်စရာမဟုတ်၊ သင်ယူရန် လက်လျှော့လိုက်ခြင်းသာ အမှန်တကယ်ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်သည်။

စာမတတ်ခြင်း၊ ဗဟုသုတမရှိခြင်းတို့ကြောင့် အနိုင်ကျင့်ဖိနှိပ်စော်ကားခံနေရသော ပြည်သူများစွာ၏ ဘဝအမှောင်ထုသည် ရင်နင့်ဖွယ်ရာ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ဤသို့သော အခက်အခဲများကို ကျော်လွှားရန် ပညာရေးသည်သာလျှင် အကောင်းဆုံးသော ဒိုင်းလွှားနှင့် ဓားလှံဖြစ်သည်။ အတန်းပညာလွတ်ကင်းခဲ့ရသည့်တိုင် Community Learning Centers (CLC) များ၊ ကျောင်းပြင်ပမူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းပညာရေး (NFPE & NFME) လမ်းကြောင်းများမှတစ်ဆင့် ပုံမှန်ပညာရေးစနစ်သို့ ပြန်လည်ကူးပြောင်းကာ မိမိတို့၏ ပညာရေးအခွင့်အရေးများကို တည်ဆောက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။ မည်သည့်အသက်အရွယ်တွင်မဆို သင်ယူမှုကို ပြန်လည်စတင်နိုင်ပြီး မည်သည့်အခြေအနေတွင်မဆို မျှော်လင့်ချက်ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်သည်။

စာမတတ်သူ၏ မျက်ရည်နှင့် မျှော်လင့်ချက်

ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူသားတစ်ဦး၏ မျက်ရည်သည်အရသာအားဖြင့် အတူတူပင်ငန်သည်။ သို့သော် ထိုမျက်ရည်၏ အကြောင်းရင်းများမှာ မတူညီကြပေ။ အချို့သည် ဆင်းရဲခြင်းကြောင့် ငိုရသည်။ အချို့သည် နာကျင်မှုကြောင့် ငိုရသည်။ အချို့ကမူစာမတတ်ခြင်းကြောင့် မျက်ရည်ကျရသည်။ ထိုမျက်ရည်များကို အနီးကပ်ကြည့်မည်ဆိုလျှင် “အက္ခရာ” မသိခြင်း၏ နောက်ကွယ်တွင် “အခွင့်အရေး” ဆုံးရှုံးခြင်း၊ “ယုံကြည်မှု” လျော့နည်းခြင်းနှင့် “အိပ်မက်” မပြည့်ဝနိုင်ခြင်းတို့ကို တွေ့မြင်ရလိမ့်မည်။

စာမတတ်သူတစ်ဦးသည် စာတစ်ကြောင်းကို မဖတ်နိုင်ခြင်းထက်ပို၍နာကျင်ရသည်မှာ မိမိ၏ အမည်ကို ကိုယ်တိုင်မရေးနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ လက်မှတ်ထိုးရမည့်နေရာတွင် လက်ဗွေရာကိုသာ ထိုးရသောအခါ ထိုလက်ဗွေရာသည် မင်အနက်တစ်စက်သာ မဟုတ်တော့ဘဲ ဘဝတစ်ခု၏ တိတ်ဆိတ်သော ဝမ်းနည်းမှုကို ရေးထိုးထားသည့် အမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်သွားသည်။ စာရွက်ပေါ်ရှိ စာလုံးများကို မဖတ်နိုင်သောကြောင့် အခြားသူကို မျက်နှာမူ၍ မေးမြန်းရသည့် အခိုက်အတန့်များသည် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို တိတ်တဆိတ်ထိခိုက်စေတတ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် သူတို့လိုအပ်သည်မှာ ကရုဏာပြသော အကြည့်မဟုတ်၊ လက်တွဲခေါ်ဆောင်မည့် အသိပညာ၏ လက်တစ်ဖက်သာဖြစ်သည်။

ဒီဂျစ်တယ်ခေတ်နှင့် အသိဉာဏ်၏ အဓိပ္ပာယ်သစ်

ယနေ့ကမ္ဘာကြီးသည် လက်ဖဝါးအရွယ်ဖန်သားပြင်တစ်ခုပေါ်တွင် စုစည်းလာပြီဖြစ်သည်။ သတင်းတစ်ပုဒ်သည် စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်းသို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်သည်။ သို့သော် ထိုအရှိန်အဟုန်ကြားတွင် မေးခွန်းတစ်ခုပေါ်ပေါက်လာသည်- ကျွန်ုပ်တို့သည် သတင်းကို ဖတ်တတ်သူများဖြစ်သလား၊ သို့မဟုတ် အမှန်တရားကို ဖတ်တတ်သူများဖြစ်သလား။ ယနေ့ခေတ်တွင် စာတတ်မြောက်ရေး၏ အဓိပ္ပာယ်သည် စာဖတ်တတ်ခြင်း၊ စာရေးတတ်ခြင်းကို ကျော်လွန်၍ ဒီဂျစ်တယ်အသိပညာ၊ သတင်းအချက်အလက်ကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်စွမ်းနှင့် ကျင့်ဝတ်နှင့်အညီ နည်းပညာအသုံးချနိုင်စွမ်းတို့အထိ တိုးချဲ့လာခဲ့ သည်။

ယနေ့ခေတ်၏ စာတတ်မြောက်သူသည် စာဖတ်မြန်သူမဟုတ်၊ အတွေးနက်သူဖြစ်ရမည်။ သတင်းများကို မျှဝေမြန်သူမဟုတ်၊ အမှန်တရားကို စိစစ်တတ်သူ ဖြစ်ရမည်။ စက်ပစ္စည်းများကို အသုံးပြုတတ်ခြင်းထက် မှန်ကန်သော အသိဉာဏ်ဖြင့် အသုံးပြုတတ်ခြင်းက ပို၍အရေးကြီးလာသည်။

လူသားတိုင်း၏ တာဝန် - စာတစ်အုပ်၊ အသိတစ်ခု၊ အနာဂတ်တစ်ခု

စာတတ်မြောက်ရေးကို အစိုးရ၏ တာဝန်တစ်ရပ်အဖြစ်သာမမြင်ဘဲ ပြည်သူအားလုံး၏ လူမှုတာဝန်အဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ ဤအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာတတ်မြောက်ရေးနေ့တွင် အလေးအနက်ထားဂါရဝပြုမှုကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ဆရာ ဆရာမများ၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများ၊ စာကြည့်တိုက်မှူးများနှင့် အသိပညာကို မျိုးဆက်သစ်ထံ လက်ဆင့်ကမ်းပေးနေသူအားလုံးထံသို့ ပို့သအပ်ပါသည်။

ယနေ့တိုင် စာမတတ်သေးသူများ၊ ကျောင်းပြင်ပသို့ ရောက်ရှိနေသော ကလေးငယ်များနှင့် ပညာရေးအခွင့်အရေးနှင့် ဝေးကွာနေသော လူငယ်များအား ပြောကြားလိုသည်မှာ-သင်တို့သည် နောက်ကျကျန်ရစ်သူများ မဟုတ်ပါ။ သင်တို့သည် မျှော်လင့်ချက်ကို စောင့်မျှော်နေသူများသာ ဖြစ်ပါသည်။ ဘဝသည် အချို့သူများကို ကျောင်းတံခါးနှင့် ဝေးကွာစေခဲ့နိုင်သည်။ သို့သော် လူတစ်ဦး၏ ဘဝကို အတိတ်ကသာ မသတ်မှတ်နိုင်ပါ။ ယနေ့ စတင်သော သင်ယူမှုသည် မနက်ဖြန်၏ ကံကြမ္မာကို ပြန်လည်ရေးသားနိုင်သည်။

ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလှဆုံးသော အရာတစ်ခုမှာ ပန်းတစ်ပွင့် ပွင့်ခြင်းမဟုတ်၊ လူတစ်ဦး၏ စိတ်ထဲတွင် “ငါလည်း သင်ယူနိုင်သည်” ဟူသော ယုံကြည်ချက် ပွင့်လန်းလာခြင်းဖြစ်သည်။ သင်ယူခြင်းတွင် နောက်ကျသည်ဟူ၍မရှိပါ။ မနက်ခင်းတွင် ပွင့်သောပန်းသည် လှသကဲ့သို့ ညနေပိုင်းတွင် ပွင့်သော ပန်းလည်းလှသည်။ အရေးကြီးသည်မှာ ပွင့်နိုင်ခြင်းသာဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ဘဝ၏ မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို အသိပညာကို လက်ခံနိုင်သေးသရွေ့လူတစ်ဦး၏ အနာဂတ်သည် အသက်ဝင်​နေဆဲ ဖြစ်သည်။

မိဘများသည် စာဖတ်ဝါသနာကို မျိုးဆက်သစ်ထံ လက်ဆင့်ကမ်းပေးကြပါစို့။ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများသည် စာကြည့်တိုက်များ၊ စာဖတ်အသင်းများနှင့် သင်ယူမှုအခွင့်အလမ်းများကို တိုးချဲ့ဖန်တီးပေးကြပါစို့။ စာအုပ်တစ်အုပ်လက်ဆောင်ပေးခြင်းသည် အသိဉာဏ်တစ်ခု လက်ဆောင်ပေးခြင်းဖြစ်ပြီး အသိဉာဏ်တစ်ခုပေးအပ်ခြင်းသည် အနာဂတ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

အသိဉာဏ်၏ အလင်းကို ထာဝရလက်ဆင့်ကမ်းကြစို့

အချိန်သည် မည်သည့်အရာကိုမျှ မစောင့်ဆိုင်းပေ။ ရာသီများ ပြောင်းလဲသွားသကဲ့သို့ ခေတ်များလည်း ပြောင်းလဲသွားသည်။ သို့ရာတွင် ခေတ်တိုင်း၊ နေရာတိုင်း၊ လူမျိုးတိုင်း၌ မပြောင်းလဲဘဲ တည်ရှိနေသည့် အရာတစ်ခုရှိသည်- ယင်းမှာ တန်ဖိုးဖြစ်သည်။ စာတတ်မြောက်ရေးသည် စာလုံးများကို ဖတ်နိုင်ခြင်းမျှ မဟုတ်ပေ။ ယင်းသည် လူသား၏စိတ်ကို ဖွင့်ပေးသော သော့တစ်ချောင်း၊ ဘဝ၏အခက်အခဲများကို ရင်ဆိုင်နိုင်သော သတ္တိတစ်ခုနှင့် အမှားနှင့် အမှန်ကို ခွဲခြားနိုင်သော ဆင်ခြင်တုံတရားတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

စာအုပ်တစ်အုပ်ကို မျှဝေခြင်း၊ ကလေးတစ်ဦးကို စာဖတ်ပြခြင်း၊ စာမတတ်သေးသူတစ်ဦးကို အက္ခရာတစ်လုံး သင်ပေးခြင်း-ထိုအရာများသည် သေးငယ်သော လုပ်ရပ်များဟု ထင်ရသော်လည်း လူသားမျိုးနွယ်၏အနာဂတ်ကို ပြောင်းလဲပေးနိုင်သော မျိုးစေ့များဖြစ်သည်။ စာတတ်မြောက်ရေးသည် ပညာရေးအစီအစဉ်တစ်ခုမျှမဟုတ်ဘဲ လူသားမျိုးနွယ်၏ ထာဝရအလင်းတိုင်ဖြစ်သည်။ စာပေသည် လူကို မြှင့်တင်သည်။ ပညာသည် နိုင်ငံကို မြှင့်တင်သည်။ အသိဉာဏ်သည် ကမ္ဘာကြီးကို ငြိမ်းချမ်းစေသည်။ လူတစ်ဦးသည် လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ပြောင်းလဲစေသည်။ လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို မြှင့်တင်စေသည်။ နိုင်ငံများ၏ အသိဉာဏ်စုစည်းမှုသည် ငြိမ်းချမ်း၍ တရားမျှတသော ကမ္ဘာကြီးကို တည်ဆောက်ပေးသည်။

ထို့ကြောင့် စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ဖွင့်လှစ်ခြင်းမှ စတင်သော အလင်းရောင်ကို မျိုးဆက်မှ မျိုးဆက်သို့ လက်ဆင့်ကမ်းကြပါစို့။ အသိဉာဏ်၏ မီးအိမ်များကို မငြိမ်းစေဘဲ ထာဝရထွန်းလင်းနေစေရန် အတူတကွ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ကြပါစို့။ ။

No comments:

Post a Comment