ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော မြို့ပြဝန်းကျင်ဖော်ဆောင်ခြင်း

 

ဝေဖြိုးအောင်

၂၁ ရာစုနှစ်သည် မြို့ပြကမ္ဘာကြီးအဖြစ်သို့ လျင်မြန်စွာကူးပြောင်းလာနေသည့် ခေတ်ကာလဖြစ်ပါသည်။ ကုလသမဂ္ဂ၏ခန့်မှန်းချက်များအရ လက်ရှိတွင်ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ထက်ဝက်ကျော်သည် မြို့ပြဒေသများ၌ မှီတင်းနေထိုင်လျက်ရှိပြီး ၂၀၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ယင်းပမာဏသည် ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးတက် လာတော့မည်ဖြစ်ပါသည်။

မြို့ပြဝါဒစနစ်သည် လူသားတို့အတွက် စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းသစ်များနှင့် လူမှုရေးဖွံ့ဖြိုးမှုများကို ဆောင်ကြဉ်းပေးနိုင်သည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သော်လည်း တစ်ဖက်တွင်လည်း ကြီးမားလှသော ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစိန်ခေါ်မှုအသစ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက်ရှိပါသည်။ လူဦးရေ အဆမတန်ထူထပ်လာခြင်း၊ လေထုနှင့်ရေထုညစ်ညမ်းခြင်း၊ စနစ်မကျသော စွန့်ပစ်ပစ္စည်းစီမံခန့်ခွဲမှု၊ စိမ်းလန်းစိုပြည်သောနေရာများ တဖြည်းဖြည်းရှားပါးလာခြင်းနှင့် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနည်းပါးသော လူနေမှုပုံစံများသည် မြို့ပြနေပြည်သူလူထု၏ ကျန်းမာရေးနှင့်လူ့သက်တမ်းကို တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်နေသည့် အဓိကအချက်များ ဖြစ်လာပါသည်။

ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သောမြို့ပြ၏ စစ်မှန်သော အနှစ်သာရ

ဤကဲ့သို့သော မြို့ပြပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှစတင်၍ ‘ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သောမြို့ပြများ’(Healthy Cities)လှုပ်ရှားမှုကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းစတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပါသည်။ ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော မြို့ပြတစ်ခုဆိုသည်မှာ ခိုင်ခံ့သော အဆောက်အအုံများနှင့် လှပကျယ်ဝန်းသောလမ်းမကြီးများရှိရုံမျှဖြင့် မပြည့်စုံနိုင်ပါ။ ထိုမြို့အတွင်း မှီတင်းနေထိုင်ကြကုန်သော ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး၏ ကာယ၊ ဉာဏ၊ လူမှုရေးနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအခြေအနေများကို စဉ်ဆက်မပြတ် မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရန်အတွက် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် လူမှုရေးပတ်ဝန်းကျင်ကောင်းများကို စနစ်တကျဖန်တီးပုံဖော်ပေးနေသည့် မြို့မျိုးကိုသာ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပါသည်။

စစ်မှန်သော သဘောတရားအရ Healthy City ဟူသည် ပြီးပြည့်စုံသောကျန်းမာရေးအဆင့်အတန်းကို ချက်ချင်းလက်ငင်းရရှိထားသည့်မြို့ကိုဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ဘဲ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးပိုမိုကောင်းမွန်လာစေရန်အတွက် မူဝါဒအဆင့်မှသည် မြေပြင်အဆင့်အထိ အစဉ်တစိုက်အားထုတ်ကြိုးပမ်းနေပြီး မိမိတို့တွင်ရှိသော အခြေခံအရင်းအမြစ်များကို ထိရောက်စွာအသုံးချနေသော မြို့ပြကိုဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပါသည်။

WHO ၏စံနှုန်းများအရ ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော မြို့ပြတစ်ခုတွင် သန့်ရှင်းပြီးဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းသော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာပတ်ဝန်းကျင်ရှိရမည့်အပြင် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဂေဟစနစ် ရှိရပါမည်။ ထို့ပြင် အပြန်အလှန်ကူညီရိုင်းပင်းပြီး ပဋိပက္ခကင်းဝေးသော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းရှိရန် လိုအပ်သကဲ့သို့ ပြည်သူလူထုကိုယ်တိုင်က မိမိတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာဆုံးဖြတ်ချက်များတွင် တက်ကြွစွာပါဝင်ခွင့်ရှိရမည်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ပြင် အစားအစာ၊ ရေ၊ အိမ်ရာ၊ အလုပ်အကိုင်၊ စနစ်ကျသော အမှိုက်သိမ်းစနစ်နှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံမှုစသည့်အခြေခံလိုအပ်ချက်များကို မြို့သားအားလုံးတန်းတူညီမျှ ရရှိခံစားနိုင်ရန် ဖန်တီးပေးထားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်း စီမံခန့်ခွဲမှုမြှင့်တင်ရေး မဟာဗျူဟာများ

မြို့ပြတစ်ခု၏ ကျန်းမာရေးအဆင့်အတန်းမြင့်မားလာစေရန်အတွက် လက်တွေ့ကျကျ အကောင်အထည်ဖော်ရမည့် မဟာဗျူဟာမြောက်လုပ်ငန်းစဉ်ကြီး လေးရပ်ရှိပါသည်။ ပထမဦးစွာ “စိမ်းလန်းစိုပြည်သော နေရာများနှင့် အများပြည်သူ အပန်းဖြေဥယျာဉ်များ” ဖော်ဆောင်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ မြို့ပြစီမံကိန်းများတွင် သစ်ပင်ပန်းမန်များနှင့်ပန်းခြံများ ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ခြင်းသည် မြို့အလှအပအတွက်သာမက ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်ပါသည်။ စိမ်းလန်းသော ပတ်ဝန်းကျင်သည် လေထုအတွင်းရှိ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ကိုစုပ်ယူပေးပြီး အောက်ဆီဂျင်ကို ထုတ်လွှတ်ပေးသည့်အတွက် လေထုညစ်ညမ်းမှုကိုလျော့နည်းစေသည့်အပြင် မြို့ပြနေလူထု၏ စိတ်ဖိစီး မှုများကို လျော့ကျစေပြီး စိတ်ကျန်းမာရေးကို များစွာကောင်းမွန်စေကြောင်း သုတေသနများစွာက သက်သေပြထားပါသည်။

ဒုတိယအနေဖြင့် “သန့်ရှင်းသော သောက်သုံးရေ၊ မိလ္လာစနစ်နှင့်ရေဆိုးသန့်စင်မှု” ဖြစ်ပါသည်။ ကူးစက်ရောဂါများ ကာကွယ်ရန်အတွက် သန့်ရှင်းသောသောက်သုံးရေကို မြို့ပြနေလူထုအားလုံး အလွယ်တကူ လက်လှမ်းမီရရှိရန် စီမံရပါမည်။ စနစ်ကျသော မိလ္လာမြောင်းစနစ်နှင့် ရေဆိုးသန့်စင် စနစ် မရှိပါက ကာလဝမ်းရောဂါ၊ ဝမ်းကိုက်ရောဂါစသည့် ရေမှတစ်ဆင့်ကူးစက်တတ်သောရောဂါများ သမိုင်းတစ်လျှောက် ပြန်လည်ဆိုးရွားလာနိုင်ပါသည်။

 တတိယအချက်မှာ “အစိုင်အခဲစွန့်ပစ်ပစ္စည်းစီမံခန့်ခွဲမှု” ဖြစ်ပါသည်။ စနစ်ကျသော အမှိုက်စွန့်ပစ်မှုစနစ်သည် မြို့ပြသန့်ရှင်းရေးအတွက် သော့ချက်ဖြစ်ပါသည်။ ရပ်ကွက်အလိုက် အမှိုက်များကို ခွဲခြားစွန့်ပစ်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်အသုံးပြုခြင်းလုပ်ငန်းများကို စနစ်တကျဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် အမှိုက်ပုံများမှတစ်ဆင့် ပိုးမွှားများနှင့် ရောဂါများပျံ့နှံ့မှုကို အောင်မြင်စွာကာကွယ်နိုင်မည်ဖြစ်ပါ သည်။

 စတုတ္ထအချက်မှာ “လေထုညစ်ညမ်းမှု လျှော့ချရေးနှင့် စွမ်းအင်အသွင်ကူးပြောင်းမှု” ဖြစ်ပါသည်။ မော်တော်ယာဉ်များနှင့် စက်ရုံများမှထွက်ရှိသော မီးခိုးငွေ့များသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများနှင့် နှလုံးရောဂါများကို ဖြစ်ပွားစေသောကြောင့် ကျောက်မီးသွေးနှင့်ရေနံအစား ပြန်ပြည့်မြဲစွမ်းအင်ဖြစ်သော နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်နှင့်လေစွမ်းအင်များကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုရန်လိုအပ်ပြီး လျှပ်စစ်ကား(EV)များ အသုံးပြုမှုကို အားပေးခြင်းဖြင့် လေထုအရည်အသွေးကို သိသာစွာမြှင့်တင်ရပါမည်။

ခေတ်မီမြို့ပြစီမံကိန်းနှင့် ၁၅ မိနစ်မြို့ပြ သဘောတရား

မြို့ပြပုံစံ စနစ်တကျမရှိဘဲ ကျယ်ပြန့်ချဲ့ထွင်ခြင်းသည် လူထုကိုမော်တော်ယာဉ်များအပေါ်၌သာ ရာနှုန်းပြည့်မှီခိုစေပြီး ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကို နည်းပါးစေကာ ကျန်းမာရေးထိခိုက်စေပါသည်။ ထို့ကြောင့် ခေတ်မီ Healthy City စီမံကိန်းများတွင် “၁၅မိနစ်မြို့ပြ” (15-Minute City) သဘောတရားကို အထူးကျင့်သုံးလာကြပါသည်။ ဤသဘောတရားမှာ နေအိမ်မှထွက်ခွာပါက ၁၅ မိနစ်အတွင်း လမ်းလျှောက်၍ဖြစ်စေ၊ စက်ဘီးစီး၍ဖြစ်စေ မိမိတို့နေ့စဉ်လိုအပ်သော ဈေး၊ ကျောင်း၊ ဆေးခန်းနှင့်အလုပ်အကိုင်များကို ရောက်ရှိနိုင်သည့်စနစ်ဖြစ်ပြီး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍတွင် အောက်ပါအတိုင်း အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိစေနိုင်ပါသည် -

သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍ	ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူး	ပတ်ဝန်းကျင်အကျိုးကျေးဇူး
လမ်းလျှောက်ခြင်းနှင့် စက်ဘီးစီးခြင်း	နှလုံးနှင့် သွေးတိုးရောဂါ ကာကွယ်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းညှိခြင်း	ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှတ်မှု လုံးဝမရှိခြင်း
အများပြည်သူသုံး လျှပ်စစ် ဘတ်စ်ကား/ရထား	ယာဉ်တိုက်မှုအန္တရာယ်လျော့နည်းခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှုသက်သာခြင်း	ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုနှင့် လေထုညစ်ညမ်းမှု လျော့ကျခြင်း
ကိုယ်ပိုင်မော်တော်ယာဉ် လျှော့ချခြင်း	လမ်းပေါ်တွင် ဘေးကင်းစွာ သွားလာနိုင်ခြင်း	ဆူညံသံညစ်ညမ်းမှု (Noise Pollution) လျော့ကျခြင်း

 

လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးဆေးပညာ ကဏ္ဍစုံပေါင်းစပ်မှု

မြို့ပြဒေသအချို့တွင် အာဟာရပြည့်ဝသော လတ်ဆတ်သည့်အသီးအနှံများဝယ်ယူရန် ခက်ခဲပြီး အသင့်စားအစားအစာများသာပေါများသည့် “Food Deserts” ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိပါသည်။ ထို့ကြောင့် Healthy City စီမံချက်တွင် မြို့ပြစိုက်ပျိုး ရေးကို အားပေးခြင်း၊ ရပ်ကွက်အလိုက် လတ်ဆတ် သော လယ်ယာထွက်ကုန်ဈေးသည်များကို နေရာဖော်ဆောင်ပေးခြင်းတို့ ပါဝင်ရပါမည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင် ရပ်ကွက်အခြေပြုကျန်းမာရေးဆေးခန်းများ အားကောင်းရန်လိုအပ်ပြီး ရောဂါဖြစ်ပွားမှကုသခြင်းထက် ရောဂါမဖြစ်ပွားမီကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းကို အထူးအလေးထားရပါမည်။

ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော မြို့ပြတစ်ခုတည်ဆောက်ရာတွင် ကျန်းမာရေးကဏ္ဍတစ်ခုတည်းဖြင့် ဆောင်ရွက်၍ မရနိုင်ပါ။ ကျန်းမာရေးကို သတ်မှတ်ပေးနေသောအချက်များသည် အိမ်ရာ၊ ပညာရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့်စီးပွားရေးစသည့် ကဏ္ဍစုံနှင့်ဆက်စပ်နေသောကြောင့် “Health in All Policies” (မူဝါဒတိုင်းတွင် ကျန်းမာရေးကိုထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်း) ချဉ်းကပ်မှုကို မဖြစ်မနေကျင့်သုံးရပါမည်။ ဒေသခံပြည်သူလူထုကိုယ်တိုင် မိမိတို့ မြို့ပြ၏လိုအပ်ချက်များကို တင်ပြတောင်းဆိုပိုင်ခွင့်နှင့် စီမံကိန်းများတွင်တက်ကြွစွာပါဝင်ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိမှသာ ရေရှည်အောင်မြင်မှုကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

နိုင်ငံတကာ၏ အောင်မြင်သော Healthy City ဖြစ်ရပ်လေ့လာချက်များ

ပထမဖြစ်ရပ်အဖြစ် ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်မြို့ (Chiang Mai)ကို လေ့လာကြည့်ပါက ရိုးရာယဉ်ကျေး မှုအမွေအနှစ်များကိုထိန်းသိမ်းရင်း မြို့ပြစိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးနှင့် လမ်းလျှောက်ရန်ဘေးကင်းသော လမ်းမများကိုအကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် သက်ကြီး ရွယ်အိုများအတွက် ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော မြို့ပြပတ်ဝန်းကျင် (Age-friendly City) ဖန်တီးရန် သက်ကြီးရွယ်အိုများ လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်နိုင်သည့် ပန်းခြံများနှင့် ရပ်ကွက်အခြေပြု အခမဲ့ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုစနစ်များကို စနစ်တကျဖော်ဆောင်ခဲ့ပါ သည်။

 ဒုတိယဖြစ်ရပ်အဖြစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဟူးမြို့ (Hue City) သည် ဂေဟစနစ်နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို ဟန်ချက်ညီစေသော Eco-Healthy City အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ပါဖြူးမြစ် (Perfume River)နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို အခြေခံ၍ စိမ်းလန်းစိုပြည်သော မြို့ပြစီမံကိန်းကိုရေးဆွဲခဲ့ပြီး စက်ဘီးစီး လမ်းကြောင်းစနစ်ကိုတိုးချဲ့ကာ ပလတ်စတစ်အမှိုက် လျှော့ချရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ထိရောက်စွာ ပေါင်းစပ်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါသည်။

တတိယဖြစ်ရပ်အဖြစ် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ချန်ဝမ်မြို့ (Changwon)သည် စမတ်ဂေဟစနစ်နှင့် စက်ဘီးအခြေပြုမြို့ပြအဖြစ် ထင်ရှားပြီး 'Nubija' အမည်ရှိ ပြည်သူသုံး အများပြည်သူ စက်ဘီးစနစ်ကို  အောင်မြင်စွာတည်ထောင်ကာ ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုကို လျှော့ချခဲ့ပါသည်။ ထို့ပြင် မြို့ပြအတွင်း စမတ်ကျန်းမာရေးစင်တာများကိုတည်ထောင်ကာ နည်းပညာကိုအသုံးပြု၍ ပြည်သူများ၏ နေ့စဉ်ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကို ဒီဂျစ်တယ်စနစ်ဖြင့် စောင့်ကြည့်ကူညီပေးလျက်ရှိပါသည်။

စတုတ္ထဖြစ်ရပ်အဖြစ် ရုရှားနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့ (Moscow) သည် ‘Healthy Moscow’ စီမံကိန်းကြီးကို ချမှတ်ကာ မြို့ပြပန်းခြံဟောင်းများကို ခေတ်မီအောင်ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ပြည်သူတိုင်းအခမဲ့အားကစား ပြုလုပ်နိုင်မည့် ကွင်းပြင်အားကစားပစ္စည်း (Out-door Gyms)များကို ရပ်ကွက်တိုင်းတွင် တပ်ဆင် ပေးခဲ့ပါသည်။ ထို့ပြင် ပန်းခြံများအတွင်း ဆေးခန်းငယ်များကို ဖွင့်လှစ်ပေးထားပြီး လမ်းလျှောက်ရင်း သို့မဟုတ် အပန်းဖြေရင်း အခမဲ့အထွေထွေ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများ ခံယူနိုင်ရန် ဖန်တီးပေးထားပါသည်။

အကောင်အထည်ဖော်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ် လမ်းပြမြေပုံ

မြို့တစ်ခုကို ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သောမြို့ပြအဖြစ် စနစ်တကျပြောင်းလဲရန်အတွက် ခိုင်မာသောလမ်းပြမြေပုံလိုအပ်ပြီး အောက်ပါအဆင့်လေးဆင့်ဖြင့် မဟာဗျူဟာကျကျ ဆောင်ရွက်သင့်ပါသည် -

(က)    အခြေအနေကို ဆန်းစစ်ခြင်း။ မိမိတို့မြို့၏ လက်ရှိကျန်းမာရေးအခြေအနေ၊ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်း၊ လေထုအရည် အသွေးနှင့် စိန်ခေါ်မှုများကို အချက်အလက်တိကျစွာ ကောက်ယူသုတေသနပြုခြင်း၊

(ခ) နိုင်ငံရေးအရ ကတိကဝတ်ပြုခြင်း။ ဒေသအာဏာပိုင်များနှင့် မူဝါဒချမှတ်သူများက Healthy City စီမံကိန်းကို တရားဝင်ဦးစားပေးမူဝါဒအဖြစ်ချမှတ်ပြီး ဘတ်ဂျက်ငွေသီးသန့်ချထားပေးခြင်း၊

(ဂ) မဟာဗျူဟာမြောက် စီမံကိန်းရေးဆွဲခြင်း။ ရေတို(တစ်နှစ်)၊ ရေရှည်(ငါးနှစ်) စီမံကိန်းများ ရေးဆွဲကာ ကဏ္ဍအလိုက် တာဝန်ယူရမည့်အဖွဲ့များကို စနစ်တကျ တာဝန်ခွဲဝေပေးခြင်း၊

(ဃ) စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် အကဲဖြတ်ခြင်း။ သတ်မှတ်ထားသော ကျန်းမာရေး အညွှန်းကိန်းများ အောင်မြင်မှု ရှိ၊ မရှိ စဉ်ဆက်မပြတ်စစ်ဆေးပြီး ခေတ်စနစ်နှင့်အညီ ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်ခြင်း။

ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော မြို့ပြတည်ဆောက်ခြင်းသည် ရွေးချယ်စရာလမ်းတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာရှင်သန်နိုင်ရေးအတွက် မရှိမဖြစ်ဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ရပ်ဖြစ်ပါသည်။ စနစ်ကျသောမြို့ပြစီမံကိန်း၊ သန့်ရှင်းသောပတ်ဝန်းကျင်၊ ထိန်းညှိထားသော အမှိုက်သိမ်းစနစ်နှင့် အားလုံးအကျုံးဝင်သော လူမှုစီးပွားစနစ်များ ဟန်ချက်ညီညီပေါင်းစပ်မှသာလျှင် အောင်မြင်နိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတကာ၏ အတွေ့အကြုံကောင်းများကိုနမူနာယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့ကြီးများအနေဖြင့်လည်း မိမိတို့ဒေသ၊ မိမိတို့မြို့ပြ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့်ကိုက်ညီမည့် ဖွံ့ဖြိုးရေးမဟာဗျူဟာများကို စတင်ရေးဆွဲအကောင်အထည်ဖော်သင့်ပါသည်။ ထိုသို့ ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် ကျွန်တော်တို့၏ ပြည်သူများရောဂါဘယကင်းဝေးပြီး လူဦးရေကုန်ထုတ်စွမ်းအားမြင့်မားကာ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော စမတ်ကျကျ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သည့် လူနေမှုဝန်းကျင်ကောင်းများကို အောင်မြင်စွာ ဖော်ဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း တိုက်တွန်းနှိုးဆော်လိုက်ရပါသည်။

မှီငြမ်းကိုးကားစာရင်း

၁။      World Health Organization. (2020). Healthy Cities: Good Practice Guide in Urban Planning. WHO Regional Office for Europe.

၂။       United Nations Department of Economic and Social Affairs (UN DESA). (2018). World Urbanization Prospects: The 2018 Revision. United Nations.

၃။      Barton, H., & Grant, M. (2006). A health map for the local human habitat. The Journal of the Royal Society for the Promotion of Health, 126(6), 252-253.

၄။      Moreno, C., et al. (2021). Introducing the '15-Minute City': Sustainability, resilience and place-identity in future post-pandemic cities. Smart Cities, 4(1), 93-111.

၅။      Chiang Mai Municipality. (2021). Active Aging and Healthy City Initiative in Northern Thailand. Chiang Mai Government Press.

၆။      Vietnam Ministry of Health. (2022). Eco-Healthy City Framework and Green Spaces Management in Hue City. Hanoi Publications.

၇။      Changwon City Government. (2023). Smart Eco-City and Bicycle Transport System 'Nubija' Annual Report. Changwon Policy Institute.

၈။   Moscow Department of Healthcare.(2022). 'Healthy Moscow' Project: Comprehensive Urban Health Promotion and Public Parks. Moscow Government Report.