AI နည်းပညာအသုံးချ ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး

 

ခန့်ဇော်(ကျေးလက်)

ယနေ့ခေတ်တွင် နိုင်ငံတော်တော်များများ၊ နယ်ပယ်တော်တော်များများ၌ AI ခေါ် ဉာဏ်ရည်တု နည်းပညာရပ်များကို တွင်တွင်ကျယ်ကျယ်အသုံးချလာနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ အသုံးပြုရလွယ်ကူသည့် AI Assistance Apps များလည်း အများအပြားပေါ်ပေါက်လာပြီဖြစ်ရာ အချက်အလက်မှန်သည်၊ မှားသည် အပထား အလွယ်တကူအသုံးပြုနိုင်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့မြင်ရပါသည်။ စဦးပိုင်း အခြေအနေထက်စာလျှင်လည်း အချက်အလက်များပိုမိုမှန်ကန်မှုရှိလာသလို အထောက်အကူပြု ကိရိယာတစ်ခုအနေဖြင့် အတော်လေးအားကိုးအားထားပြု၍ ရလာသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိရပါသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့မှ ၁၉ ရက်နေ့အထိ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနန်နင်းမြို့၌ ကျင်းပသော တရုတ် - အာဆီယံစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆင်းရဲမှုလျှော့ချရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုညီလာခံတွင် AI မျက်မှန်များအသုံးပြုခြင်း၊ AI လူသားအရင်းအမြစ်ပြခန်း (Artificial Intelligence HR Pavilion ပြခန်း) ထည့်သွင်းပြသခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး AI agents များ၊ စာသားအချက်အလက်အများကြီးကို သင်ယူထားသော AI မော်ဒယ် (Large Language models)နှင့် ဉာဏ်ရည်တုစက်ရုပ်များအပါအဝင် AI နည်းပညာထုတ်ကုန်ပေါင်း ၁၂၀၀ ခန့် ပြသခဲ့သည်ကို လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့ရပါသည်။ စာရေးသူ၏ တစ်ဦးတည်း ပုဂ္ဂလိကအမြင်အရမူ AI သည် “သုံးတတ်လျှင်ဆေးဖြစ်ပြီး မသုံးတတ်လျှင်ဘေးဖြစ်စေမည့်အရာ”။ သို့သော် ခေတ်နှင့်အညီ အမီဖွံ့ဖြိုးဖို့ကြိုးစားရာတွင် AI ကို ဆေးအဖြစ်အသုံးချတတ်ရန် လိုအပ်ပါမည်။ အထူးသဖြင့် ကျေးလက်ဒေသများ မြို့ပြနှင့်မခြားဖွံ့ဖြိုးလာစေရေးတွင် AI နည်းပညာအသုံးချနိုင်မှုသည် အဓိကကျသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာမည်ဟု ရှုမြင်မိပါသည်။

ထို့အတူ စာရေးသူကိုယ်တိုင်လည်း AI ကို စမ်းသပ်အသုံးပြုကြည့်ဖြစ်သည့်အပြင် AI မှ တစ်ဆင့်ပင် AI အကြောင်းကို ထဲထဲဝင်ဝင် လေ့လာကြည့်ဖြစ်သလို “ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးကဏ္ဍစုံတွင် AI ကို ဘယ်နည်းဘယ်ပုံအသုံးချ၍ရမလဲ”ဆိုသည်မျိုးမှအစမေးပြီး ဤဆောင်းပါးရေးဖြစ်ခဲ့သည်။

AI (Artificial Intelligence)ဆိုတာ ဘာလဲ

AI(ဉာဏ်ရည်တု)နည်းပညာဆိုသည်မှာ စက်များ(ကွန်ပျူတာများ)ဖြင့် ဖန်တီးထားသည့် လူသားဉာဏ်ရည်နှင့်တူသော လူသားကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်နိုင်သောစွမ်းရည်ကို ဆိုလိုပါသည်။ အဆိုပါ ဉာဏ်ရည်တု နည်းပညာဖြင့် အချက်အလက်များ၊ ပုံစံများကို သင်ယူမွမ်းမံနိုင်ခြင်း၊ ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်း၊ ဆုံးဖြတ်ချက်များချနိုင်ခြင်း၊ ရှုပ်ထွေးသောအခြေအနေများတွင် အကောင်းဆုံးဖြေရှင်းနည်းကို ရှာဖွေနိုင်ခြင်း၊ လူတို့၏ဘာသာစကားကို နားလည်ပြီး တုံ့ပြန်နိုင်ခြင်းနှင့် ရုပ်ပုံ၊ ဗီဒီယိုများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်ပါသည်။

ယေဘုယျအားဖြင့် AI ကို General AI (လူသား ဉာဏ်ရည်ကဲ့သို့ နေရာစုံတွင် သင်ယူနိုင်စွမ်းရှိသော AI) နှင့် Narrow AI (အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ တိကျစွာအလုပ်လုပ်နိုင်သော AI)ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်ပါသည်။ ထိုနှစ်မျိုးလုံးတွင် အချက်အလက်များမှတစ်ဆင့် အလိုအလျောက်သင်ယူတတ်သောစနစ်၊ ပုံများကို မြင်တတ်ခွဲခြားတတ်သောစနစ်နှင့် လူတို့၏ ဘာသာစကားအသီးသီးကို နားလည်သောစနစ်များ ပါဝင်ပါသည်။

ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် AI အကြားဆက်နွှယ်မှု

AI သည် ကျေးလက်ဒေသများအား ရိုးရာနည်းလမ်းများသုံးစွဲရင်း ခေတ်နောက်ကျ ကျန်ရစ်နေသည့် အခြေအနေမှ ခေတ်မီတိုးတက်သော နည်းပညာအခြေပြုဖွံ့ဖြိုးမှုဆီသို့ ကူးပြောင်းရန် ကူညီပေးနိုင်သည့်အပြင် ပစ္စည်းကိရိယာချို့တဲ့မှု၊ အခြေခံအဆောက်အအုံနည်းပါးမှုနှင့် လူငယ်ဦးရေဆုတ်ယုတ်လာမှုစသည့် ကျေးလက်ဒေသများ၏ သဘာဝအရရင်ဆိုင်နေရသော စိန်ခေါ်မှုများကိုဖြေရှင်းရန် အကူအညီပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ကျေးလက်ဒေသများ ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အဓိကကျသော စိုက်ပျိုးရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးနှင့် စီးပွားရေးကဏ္ဍများကို ပိုမိုကောင်းမွန်‌အောင် ဆောင်ရွက်လာနိုင်စေရန်နှင့် ကျေးလက်နေပြည်သူများ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ ဒေသအလိုက်လိုအပ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသော ဖြေရှင်းနည်းများ ဖန်တီးနိုင်ရန် လိုအပ်သည့်သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာများကို AI က ပံ့ပိုးပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

AI အသုံးချ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးကဏ္ဍ

ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးတွင် စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍသည် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည့်အတွက် စိုက်ပျိုးရေးအကြောင်း ဦးစွာမေးဖြစ်သည်။ AI နည်းပညာဖြင့် Smart Agriculture ဖြစ်သည့် မြေဆီလွှာအခြေအနေ၊ ရာသီဥတု၊ သီးနှံအခြေအနေများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ ရေနှင့်ဓာတ်မြေဩဇာအသုံးပြုမှုကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ညွှန်ပြပေးနိုင်ခြင်း (ဥပမာ- Droneမှ ရိုက်ကူးထား သောပုံများကို AI က ခွဲခြမ်းပြီး မည်သည့်နေရာတွင် ပိုးမွှားကျနေသည်၊ ရေလိုအပ်နေသည်စသည်ဖြင့် သိရှိနိုင်ခြင်း)တို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်ပါမည်။ မြေဆီလွှာအခြေအနေခွဲခြမ်းခြင်း၊ ရေသွင်းရေထုတ်အချိန်ညှိခြင်း၊ ပိုးမွှားရောဂါကြိုတင်အသိပေးခြင်း၊ သီးနှံအထွက်နှုန်းခန့်မှန်းခြင်း၊ သီးနှံရိတ်သိမ်းချိန်ခန့်မှန်းခြင်း (AI ဖြင့် သီးနှံအထွက်နှုန်းကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်ပြီး ဈေးကွက်ဆီသို့ ထိထိရောက်ရောက်ပို့နိုင်ခြင်း)နှင့် တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာရေး (ကျွဲ၊ နွားများ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ၊ ကိုယ်အလေးချိန်တိုးတက်မှုတို့ကို စောင့်ကြည့်နိုင်ခြင်း)တို့ကို Drone များဖြင့် လေကြောင်းမှစောင့်ကြည့်ခြင်း၊ Sensor များတပ်ဆင် တိုင်းတာခြင်းနှင့် AI အကြံပေးစနစ်များ အသုံးပြုခြင်းတို့ဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ကြောင်း လေ့လာသိရှိခဲ့ရပါသည်။

စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးကဏ္ဍတွင် AI နည်းပညာ အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်သောအကျိုးကျေးဇူးများ

စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးကဏ္ဍတွင် AI နည်းပညာ အခြေပြုစနစ်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ရာသီဥတု၊ မြေဆီလွှာအခြေအနေ၊ ရေလိုအပ်ချက်၊ သီးနှံရောဂါရှာဖွေရေးနှင့် သီးနှံအထွက်နှုန်းတို့ကို တိကျစွာခန့်မှန်းခြင်း၊ ရေနှင့်ဓာတ်မြေဩဇာ ချွေတာနိုင်ခြင်း၊ အထွက်နှုန်းမြှင့်တင်နိုင်ခြင်း၊ ရောဂါနှင့် ပိုးမွှားများကို စောစီးစွာသိရှိနိုင်ခြင်း၊ သီးနှံပျက်စီးမှုကို လျှော့ချနိုင်ခြင်းနှင့် ကုန်ကျစရိတ်သက်သာစေခြင်း စသည့်အကျိုးကျေးဇူးများရရှိနိုင်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

AI အသုံးချကျေးလက်ကျန်းမာရေးကဏ္ဍ

AI ရောဂါရှာဖွေရေးကိရိယာ (AI Diagnostic Support/ Health Data Analytics - ကျေးလက်ဒေသရှိ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများအား AI စနစ်များဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ရှာဖွေခွဲခြားနိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်ခြင်း၊ အဝေးမှဆေးကုသမှု (Tele medicine)၊ မိုဘိုင်းကျန်းမာရေး Apps၊ ကျေးလက်ဆေးခန်းများအတွက် AI အကူ (ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဘာသာစကားအခက်အခဲရှိပါက AIဘာသာပြန်ကိရိယာများက ဆေးညွှန်းများကို ဒေသိယစကားသို့ ပြန်ဆိုပေးနိုင်ခြင်း)၊ လက်ကိုင်ဖုန်းကင်မရာဖြင့် ရောဂါရှာခြင်း၊ Video Call ဖြင့် ဆရာဝန်ပြခြင်းနှင့် AI Chatbot များဖြင့် အကြံဉာဏ်ရယူခြင်းစသည့် AI အခြေပြုကျေးလက် ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုများ ဆောင်ရွက်နိုင်ကြောင်း လေ့လာသိရှိရပါသည်။

AI အသုံးချ ကျေးလက်ပညာရေးကဏ္ဍ

နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးရေး၊ ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးတွင် ပညာရေးသည်လည်း အရေးကြီးသည့်ကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပါသည်။ “နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးဖို့ ပညာရေးကိုအားပေးစို့” ဟူသည့် ဆောင်ပုဒ်လည်းရှိပါသည်။ AI အခြေပြု ပညာရေးစနစ်များဖြစ်သည့် e-Learning Platforms၊ AI Tutor Systems (Offline & Online Personalized Learning Path) AI သင်ကြားရေးပလက်ဖောင်းများကို အသုံးပြု၍ ဘာသာစကားသင်ကြားရေး၊ နည်းပညာဆိုင်ရာသင်တန်းများ၊ အခမဲ့အွန်လိုင်းသင်တန်းများကို ပို့ချဆောင်ရွက်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ဒေသခံဘာသာစကားဖြင့် သင်ယူနိုင်ခြင်း (AI ဘာသာပြန်ဆောဖ့်ဝဲများသည် မြန်မာဘာသာစကားမှ တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများသို့လည်းကောင်း၊ အင်္ဂလိပ်စာသင်ယူရာတွင်လည်းကောင်း အထောက်အကူပြုနိုင်ခြင်း)၊ ကျောင်းသားတစ်ဦးချင်းစီ၏သင်ယူနိုင်စွမ်းကို အခြေခံ၍ သင့်တော်သောသင်ခန်းစာများကို အလိုအလျောက်ညှိနှိုင်းပေးနိုင်ခြင်း၊ ဆရာ ဆရာမများအနေဖြင့် သင်ကြားရေးနှင့်ပတ်သက်သည့် App များထံမှ အကူအညီရယူနိုင်ခြင်းစသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း လေ့လာသိရှိရပါသည်။

AI အသုံးချ ကျေးလက်စီးပွားရေးကဏ္ဍ

ကျေးလက်စီးပွားရေးကဏ္ဍတွင်လည်း ကျေးရွာထုတ်ကုန်များအတွက် ဈေးကွက်ရှာဖွေခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း၊ AI ဖြင့် ကြော်ငြာစာသားဖန်တီးခြင်း၊ ကျေးလက်ခရီးသွားလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ခြင်း၊ အွန်လိုင်းရောင်းဝယ်ရေးစသည့် AI အသုံးချကျေးလက်စီးပွားရေးစနစ်ကို ဖော်ဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုနှင့် ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုများဖြစ်သော AI ချေးငွေစနစ်(ကျေးလက်လုပ်ငန်းငယ်များအတွက် ချေးငွေအဆင်ပြေစေခြင်း)၊ မိုဘိုင်း App များမှတစ်ဆင့် ချေးငွေပေးခြင်း (AI ဖြင့် ချေးသူ၏ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုဆန်းစစ်ခြင်း)၊ ငွေပေးချေခြင်း၊ ကျေးရွာအစုအဖွဲ့ ငွေကြေးစီမံခန့်ခွဲမှု စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

ကျေးလက်စီးပွားရေးကဏ္ဍတွင် AI နည်းပညာအသုံးချခြင်းဖြင့် ကျေးလက်ထုတ်ကုန်များအတွက် ဈေးကွက်လိုအပ်ချက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ ထိရောက်သော ရောင်းချမှုနည်းလမ်းများ ညွှန်ပြပေးနိုင်ခြင်း၊ AI အခြေပြု ဈေးကွက်ရှာဖွေရေးကိရိယာများဖြင့် ကျေးလက်ထွက်ကုန်ပစ္စည်းများကို အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် ရောင်းချနိုင်ရန်ကူညီပေးခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများရရှိနိုင်ကြောင်း လေ့လာသိရှိရပါသည်။

AI အသုံးချ ကျေးလက်အခြေခံအဆောက်အအုံဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍ

ကျေးလက်အခြေခံအဆောက်အအုံဖွံ့ဖြိုးရေးတွင်လည်း AI ကို နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် အသုံးချနိုင်သည်ကို လေ့လာတွေ့ရှိရပါသည်။ ကျေးလက်လမ်းများကို GIS mapping ဖြင့် နေရာရွေးချယ်ခြင်း (GIS Mapping & Smart Road Design)၊ Drone imagery ဖြင့် လမ်းအခြေအနေစောင့်ကြည့်ခြင်း၊ Predictive maintenance ဖြင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု ကြိုတင်စီမံနိုင်ခြင်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်သကဲ့သို့ ကျေးလက်ရေပေးရေးကဏ္ဍတွင်လည်း AI အခြေခံ ရေစီးဆင်းမှုခန့်မှန်းခြင်း (AI Water Flow Prediction)၊ မိုးရေစုဆောင်းခြင်းစနစ် (Rainwater Harvesting Optimization)၊ ရေကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ စီမံခန့်ခွဲပေးပြီး ရေနှင့်စွမ်းအင်ကိုချွေတာကာ အပင်ကြီးထွားမှုကို အကောင်းဆုံးအထောက်အပံ့ပေးနိုင်သော အလိုအလျောက်ရေပေးသွင်းစနစ် (Smart Irrigation Systems)များကို အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

AI ဖြင့် ဒရုန်းမှ ရိုက်ကူးထားသော ကျေးလက်လမ်းများ၏ပုံရိပ်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ ပြင်ဆင်ရန် လိုအပ်သောနေရာများကို အလိုအလျောက်ဖော်ထုတ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ကျေးလက်ရေပေးဝေရေးစနစ်အတွင်း ရေသွင်းရေထုတ်စနစ်၊ ရေလွှဲလမ်းကြောင်းများကို AI ဖြင့် စီမံခန့်ခွဲနိုင်မည်ဖြစ်သကဲ့သို့ ကျေးလက်မီးလင်းရေးကဏ္ဍတွင်လည်း ဆိုလာစွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုစောင့်ကြည့်ခြင်း (Solar Grid Monitoring/ Remote Monitoring)၊ AI အသုံးပြုအလိုအလျောက် ဝန်အားထိန်းညှိခြင်း (AI Load Balancing for Rural Electricity)၊ စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုဆန်းစစ်ခြင်း (Energy Consumption Analytics)တို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်ပြီး ကျေးလက်ဒေသများတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပိုမိုတည်ငြိမ်ထိရောက်စွာ ဖြန့်ဖြူးနိုင်စေမည့် အကျိုးကျေးဇူးကို ရရှိစေနိုင်ပါသည်။

သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍတွင် AI အသုံးပြုကျေးလက်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး (AI- Powered Rural Transportation)၊ လိုအပ်ချက်အပေါ် အခြေခံသောပို့ဆောင်ရေး (Demand- Responsive Transportation-DRT)၊ ဖြန့်ဖြူးရေးနှင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးစီမံခန့်ခွဲမှု (Logistics & Delivery Management)၊ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုနှင့် ထိန်းသိမ်းမှု (Predictive Maintenance)၊ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုနှင့် ထိန်းသိမ်းမှုတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး Mobile App များမှတစ်ဆင့် သွားချင်သည့်နေရာကို ကြိုတင်ဘွတ်ကင်လုပ်နိုင်ခြင်း၊ AI စနစ်ဖြင့် ဘတ်စ်ကား/ယာဉ်ငယ်လေးတွေကို ခရီးသည်ရှိသည့်နေရာကို (Ride-Sharing/ Pooling) တူရာလမ်းကြောင်း ချိန်ညှိပေးနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုလွယ်ကူမြန်ဆန်စေခြင်း၊ ကျေးလက်ထွက်ကုန်များ၏ ဈေးကွက်ရောက်ရှိမှု ပိုမိုမြန်ဆန်လာစေခြင်းနှင့် ကျေးလက်ခရီးသွားလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးလာစေခြင်းနှင့် အရေးပေါ်ဝန်ဆောင်မှုများ မြန်မြန်ဆန်ဆန် ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း စသည့်အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

စာရေးသူသည် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးကို နှစ်ရှည်လများတစိုက်မတ်မတ် ဆောင်ရွက်လာခဲ့သူဖြစ်ရာ ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးတွင် AI နည်းပညာရပ်များ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် အသုံးချလာနိုင်စေရန် ကြိုးပမ်းချင်စိတ် ပြင်းပြနေမိပါသည်။

လက်ရှိတွင် စာရေးသူတို့ဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ကျေးလက်လမ်းများဖောက်လုပ်ရာတွင် GIS Mapping စနစ် အသုံးပြုလျက်ရှိသလို ရေရရှိရေးတွင် RWMIS စနစ်ဖြင့် Data ကောက်ယူခြင်း၊ ရေမီတာအတွက် Pre-paid Meter စနစ်အသုံးပြုခြင်း၊ ကျေးလက်မီးလင်းရေးတွင် Smart Meter များအသုံးပြု၍ Pre-paid စနစ်ဖြင့် ဓာတ်အားခကောက်ခံခြင်း၊ Remote Monitoring စနစ်ဖြင့် ဓာတ်အားထုတ်လုပ်သုံးစွဲမှုအခြေအနေ၊ ဓာတ်အားပေးစနစ်၏လည်ပတ်မှုအခြေအနေတို့ကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသကဲ့သို့ ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများဖြစ်သော မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်းတွင်လည်း MIS စနစ်ဖြင့် Data ကောက်ယူခြင်း၊ Mobile Banking စနစ်ဖြင့် ချေးငွေထုတ်ချေးခြင်း၊ အတိုး/အရင်း ပြန်လည်ကောက်ခံခြင်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။

ထို့ပြင် ခေတ်မီစံပြကျေးရွာစီမံကိန်း (Smart Village)တွင်လည်း Web App တည်ထောင်ထားရှိပြီး စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် ဈေးကွက်ဆိုင်ရာသတင်းအချက်အလက်များကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ကြည့်ရှုနိုင်ရန် ဖန်တီးဆောင်ရွက်ပေးထားပါသည်။ ကျေးရွာဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံချက် (Village Development Project) များတွင်လည်း ကျေးရွာအလိုက် နှစ်စဉ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအစီအစဉ် (Annual Village Investment Programme- AVIP)များအား Website တွင် ဖော်ပြထားရှိပြီး သတင်းအချက်အလက် ဖြန့်ဝေသည့်နည်းလမ်းကို အသုံးပြုလျက်ရှိပါသည်။ ဌာနဝန်ထမ်းများ၏ လစာငွေကိုလည်း Mobile Payment စနစ်ဖြင့် ထုတ်ပေးလျက်ရှိသည့် အပြင်ဌာနတွင်းရှိ ဝန်ထမ်းသက်သာဆိုင်များ၏ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှုကိုပါ Mobile Payment စနစ်ဖြင့် ရောင်းချဝယ်ယူနိုင်အောင် စီမံထားရှိပါသည်။

အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ Digital အခြေပြုကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဆီ ဦးတည်ဆောင်ရွက် ခဲ့ပြီးဖြစ်ပါသည်။ ဆောင်ရွက်လျက်လည်း ရှိပါသည်။ Digital နည်းပညာသည် AI ၏ အခြေခံဖြစ်ပြီး AI သည် Digital နည်းပညာ၏ အဆင့်မြင့်လက်နက် (Tool)တစ်ခုဖြစ်သည်။ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာသော ခေတ်ကိုအမီလိုက်နိုင်ရေး AI ကို ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးတွင် တွင်တွင်ကျယ်ကျယ်အသုံးပြုလာနိုင်စေရန် ထည့်သွင်းစဉ်းစား ဆောင်ရွက်ကြရမည်ဖြစ်သည်။ ချက်ချင်းလက်ငင်း ဝုန်းခနဲဒိုင်းခနဲ စတင်အကောင်အထည်ဖော်ရန် လွယ်ကူမည်တော့မဟုတ်။ ထို့ကြောင့် ငါးနှစ်စာရှေ့ပြေးစီမံချက်ကို အဆိုပြုတင်ပြနိုင်ဖို့ AI ၏ အကူအညီဖြင့်ပင် အကြမ်းဖျင်းရေးဆွဲကြည့်ဖြစ်ပါသည်။

AI နည်းပညာအသုံးပြု ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ရှေ့ပြေးအကောင်အထည် ဖော်ဆောင်ရွက်မည့် အစီအမံ (၂၀၂၅-၂၀၃၀)

၂၀၂၅-၂၀၃၀ အစီအမံ၏ အဓိကရည်ရွယ်ရင်းမှာ ကျေးလက်နေပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်လာစေရေးနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး တွင် AI နည်းပညာပေါင်းစပ်အသုံးချနိုင်ရန်၊ ရှိပြီးသား ရည်မှန်းချက်များကို ဒေတာအခြေပြုဆုံးဖြတ်မှုတိုးတက်အောင်လုပ်ရန်၊ ရေပေးရေး၊ မီးလင်းရေးနှင့် ကျန်းမာရေးကဏ္ဍများတွင် AI စနစ်အသုံးပြုရန်၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူတောင်သူများနှင့် MSME များအတွက် AI အခြေပြုကြိုတင်ခန့်မှန်းစနစ်များအသုံးပြုရန်၊ ပညာရေးနှင့် နည်းပညာသင်တန်းကျောင်းများတွင် AI အသုံးပြုရန်၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်များအတွက် AI အသုံးပြုရန် တို့ဖြစ်ပါသည်။

အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန်အဆင့်များ

လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရန်အဆင့်များမှာ အချက်အလက်စုဆောင်းခြင်းနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံအဆောက်အဦ တည်ဆောက်ခြင်း၊ ကျေးလက်ဒေသတွင် AI စနစ် စတင်အသုံးပြု နိုင်ရေးအတွက် ကျေးရွာ၏လိုအပ်ချက်ဆန်းစစ်ခြင်း (စိုက်ပျိုးရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး စသည့်နယ်ပယ်များတွင် ရင်ဆိုင်နေရသောအဓိကပြဿနာများ၊ ကျေးရွာ၏အင်တာနက်အခြေအနေ၊ စမတ်ဖုန်းအသုံးပြုနိုင်မှုစသည့် နည်းပညာအခြေခံအဆောက်အအုံများ ရှိ/မရှိ)၊ ဒေသခံပြည်သူများကို AI အသုံးပြုမှု အခြေခံနည်းပညာသင်တန်းများပေးခြင်း (ရိုးရှင်းလွယ်ကူသော AIကိရိယာများ၊ ဥပမာ- AI ဘာသာပြန်ကိရိယာများ၊ ကျေးလက်ဒေသအတွက် ရာသီဥတုခန့်မှန်းချက်ပေးသော App များ စတင်အသုံးပြု စေခြင်း)၊ ကုန်ကျစရိတ်သက်သာပြီး ရိုးရှင်းသောနည်းပညာ (Low-tech & Low-cost)ကို ဦးစားပေး ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်ခြင်း၊ ကျေးလက်နေပြည်သူ ဗဟိုပြုချဉ်းကပ်မှုနည်းလမ်းဖြင့် စုဖွဲ့ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ပညာရေးအသိုက်အဝန်း၊ သုတေသနအဖွဲ့အစည်းများ၊ NGOs များနှင့် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ AI အသုံးချမှုများတိုးချဲ့ခြင်း၊ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေး ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်းနှင့် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲစေရေး စီမံဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ဖြစ်ပါသည်။

အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်

အဆင့်(၁)အနေဖြင့် (၂၀၂၅-၂၀၂၆)ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တွင် အချက်အလက်စုဆောင်းခြင်းနှင့် AI အကြောင်း အသိပညာပေးပြီး စမ်းသပ်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အဆင့်(၂)အနေဖြင့် (၂၀၂၇-၂၀၂၈) ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တွင် AI အသုံးချမှုများတိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အဆင့်(၃)အနေဖြင့် (၂၀၂၉-၂၀၃၀) ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တွင် စိစစ်အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် သုံးသပ်ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်စေပါမည်။

မျှော်မှန်းရလဒ်များ

မျှော်မှန်းရလဒ်များအနေဖြင့် ကျေးလက်အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ တိုးတက်လာမည်ဖြစ်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးထုတ်ကုန်များထုတ်လုပ်နိုင်မှု မြင့်မားလာမည်ဖြစ်ခြင်း၊ ပညာရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အလမ်းများလက်လှမ်းမီမှုနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုများ တိုးမြှင့်ခံစားရရှိလာနိုင်မည်ဖြစ်ခြင်း၊ ကျေးလက်နှင့်မြို့ပြကွာဟမှုလျှော့ချပေးနိုင်မည်ဖြစ်ခြင်း၊ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေမည်ဖြစ်ခြင်းတို့ မျှော်မှန်းထားပါသည်။

တွေ့ကြုံရနိုင်သည့်စိန်ခေါ်မှုများ

ဒစ်ဂျစ်တယ်ကွာဟချက်အဖြစ် ကျေးလက်ဒေသများတွင် လျှပ်စစ်မီးရရှိမှုနှင့် အင်တာနက်ရရှိအသုံးပြုနိုင်မှု၊ နည်းပညာပစ္စည်းများ လက်လှမ်းမီမှုတို့တွင် လိုအပ်ချက်ရှိနိုင်ခြင်း၊ AI စနစ်များ ထိရောက်စွာအလုပ်လုပ်နိုင်ရန် လုံလောက်သော အချက်အလက်များ လိုအပ်ချက်ရှိနိုင်ခြင်း၊ AI အသိပညာ (AI literacy)၊ AI နည်းပညာများကို နားလည်တတ်ကျွမ်းပြီး လက်တွေ့အသုံးချနိုင်သည့်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိရန် လိုအပ်ချက်ရှိနိုင်ခြင်း၊ နည်းပညာဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အဦများပါ ဖြည့်ဆည်းရနိုင်သဖြင့် ကုန်ကျစရိတ်မြင့်မားနိုင်ခြင်းစသည့် စိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်ရနိုင်ပါသည်။

ဖြေရှင်းမည့်နည်းလမ်း

အထက်ဖော်ပြပါစိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်မည့်နည်းလမ်းများမှာ အင်တာနက်မလိုသော AI ကိရိယာများ (Offline AI Apps) အသုံးပြုခြင်း၊ ကျေးလက်နေပြည်သူများကိုယ်တိုင် AI အသိပညာ(AI literacy)နှင့် AI နည်းပညာများကို နားလည်တတ်ကျွမ်းပြီး လက်တွေ့အသုံးချနိုင်စေရန် သင်ကြားပေးခြင်း၊ AI ကိရိယာများကို ဒေသခံဘာသာစကားဖြင့် အသုံးပြုနိုင်စေရန်ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ကျေးလက်ဒေသနှင့် လိုက်လျောညီထွေရှိမည့် ကုန်ကျစရိတ်သက်သာပြီး ရိုးရှင်းသောနည်းပညာများ ရွေးချယ်အသုံးပြုခြင်းတို့ပဲ ဖြစ်ပါသည်။

သုံးသပ်အကြံပြုချက်များ

ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် AI ကို အသုံးချခြင်းဖြင့် ကျေးလက်နေပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝ အရည်အသွေးမြင့်မားလာစေရန် ကျေးလက်ဒေသများ၏ လိုအပ်ချက်များကို နည်းပညာများဖြင့် ဖြေရှင်းပေးပြီး အမှီအခိုကင်းသော ခေတ်မီလူမှုအသိုက်အဝန်းတစ်ရပ် ဖော်ဆောင်ပေးခြင်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသများ၏ ရေ၊ မြေ၊ လုပ်သား အင်အားစသည့်အရင်းအမြစ် နည်းပါးမှုတို့ကို နည်းပညာအသုံးပြု၍ ကောင်းစွာစီမံနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် AI သည် ကျေးလက်ဒေသများအတွက် ကြီးမားသော အခွင့်အလမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်ပါကြောင်းနှင့် ကျေးလက်စီးပွားရေးကိုမြှင့်တင်နိုင်ရန် AI နည်းပညာကို အသုံးချဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း သုံးသပ်မိပါသည်။ သို့ရာတွင် AI နည်းပညာအသုံးချမည်ဆိုပါက အချက်အလက်စီမံကွပ်ကဲမှု(Data Governance)၊ ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ(Privacy & ethical)၊ AI Guideline များ စနစ်တကျချမှတ်ထားရှိရန် လွန်စွာအရေးကြီးပါသည်။

ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးတွင် AI နည်းပညာကို အောင်မြင်စွာ အသုံးချနိုင်ရန် အဓိကအချက်သုံးချက်မှာ-

(၁) ကျေးလက်နေပြည်သူကို ဗဟိုပြုသည့်ချဉ်းကပ်ခြင်း။ ဒေသခံများ၏ ပါဝင်ဆွေးနွေးမှုနှင့် ၎င်းတို့၏လိုအပ်ချက်များကို နားထောင်၍ ၎င်းတို့၏စွမ်းဆောင်ရည်ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရေးအတွက် အထောက် အကူပြုစေမည့် AI နည်းပညာများကို အသုံးချရန်၊

(၂) ရေရှည်တည်တံ့သော စီမံကိန်းဒီဇိုင်းဖြစ်ရန်လိုအပ်ခြင်း။ စတင်အကောင်အထည် ဖော်သည့်အဆင့်တွင်သာမက ရေရှည်တည်တံ့အောင် ထိန်းသိမ်းနိုင်မည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် လူသားအရင်းအမြစ်ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ကြိုတင်စဉ်းစားထားရှိရန်၊

(၃) သက်ဆိုင်သူများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း။ အစိုးရ၊ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ၊ ပညာရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကျေးရွာသူကျေးရွာသားများအားလုံးပါဝင်သော Cross Functional AI Council (ကဏ္ဍစုံ AI ကော်မတီ)ကို ဖွဲ့စည်း၍ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်သွားရန်တို့ ဖြစ်ပါသည်။

သတိပြုရှောင်ကြဉ်ရန်အချက်များ

AI နည်းပညာကို အသုံးပြုကြရာတွင် သတိပြုရှောင်ကြဉ်ရမည့်အချက်များမှာ AI နည်းပညာသည် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် စွမ်းအားကောင်းသော ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း ယင်းကို သတိရှိရှိ၊ စနစ်တကျ၊ ကျင့်ဝတ်နှင့်အညီအသုံးချရန် အထူးအရေးကြီးပါသည်။ အချက်အလက်များ ဖြည့်သွင်းရာတွင် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာအချက်အလက်များ၊ ဒေသခံများ၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များမပါရှိစေရေး သတိပြုကာကွယ်ရန်၊ အချက်အလက်စုဆောင်းမှုနှင့် အသုံးချမှုအပိုင်းတွင် လုံခြုံရေးသတိအမြဲရှိရန် လိုအပ်ပြီး AI စနစ်များသည် မှားယွင်းသော/ အန္တရာယ်ရှိသော အကြံပြုချက်များပေးနိုင်သဖြင့် ဖြစ်တန်စွမ်းအားကို ဉာဏ်ဖြင့်ယှဉ်၍စဉ်းစား သုံးသပ်ဆောင်ရွက်ရန်လည်း လိုအပ်ပါသည်။

AI စနစ်အပေါ် မှီခိုမှု များပြားလာပါက လူသားတို့၏ တွေးခေါ်ကြံဆနိုင်မှု စွမ်းရည်ကျဆင်းလာနိုင်သဖြင့် အလွန်အမင်းမှီခိုမှုမပြုဘဲ အထောက်အကူပြုကိရိယာတစ်ခုအဖြစ်သာ အသုံးချသင့်ပြီး ကျေးလက်ဒေသများဖွံ့ဖြိုးရေးတွင်မူ AI အသုံးချနည်းပညာကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးလာစေရေးကို ဦးတည်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်သွားသင့်ပါကြောင်း အကြံပြုတင်ပြအပ်ပါသည်။ ။